Zondag 23/02/2020
Beeld DM

ColumnJulie Cafmeyer

Ik ben strenger voor de ander dan voor mezelf. Ja, ook ik ben verre van verlicht

Julie Cafmeyer is columnist.

Vorige week schreef ik een column over een ruzie met mijn vriend. Ik wil iedereen bedanken voor de bezorgde telefoontjes en berichtjes die wij kregen om onze liefdescrisis te overleven. De tip waar ik het meest aan had, kwam van een goede vriend. Hij zei: ‘Neem wat afstand, niet van hem, maar van jezelf. Beschouw het spektakel in jou.’ Hij sloot zijn mailtje af met een citaat van een goeroe: It’s easy to be enlightened... Until you get into a relationship.

Over de verlichting gesproken. Mijn vriend, de journalist Daan Bauwens, publiceerde onlangs een boeiende longread in MO* over cacao. Hij reisde naar Ivoorkust en onderzocht hoe en waarom de chocolade-industrie schatrijk is terwijl cacaoboeren nog steeds gebukt gaan onder extreme armoede, uitbuiting en kinderarbeid.

Hij vroeg me om het artikel na te lezen. Het was heel goed, maar ik had toch een probleem met het begin. Daarin citeert hij de verlichtingsfilosoof Voltaire. In dat citaat zegt een zwarte slaaf tegen Candide: “Dit is de prijs van de suiker die u in Europa eet.” De slaaf wijst naar zijn linkerbeen en rechterarm die werden geamputeerd omdat hij probeerde te vluchten. Volgens mijn vriend is dit “een scherpe en terechte aanklacht, maar ook dubbelzinnig, omdat Voltaire als investeerder zelf betrokken was bij slavenhandel.”

Ik ga helemaal niet akkoord. Door het artikel te beginnen met een citaat van een westerse verlichtingsfilosoof is het perspectief van de witte blik weer dominant. “Het gaat weer om een zwarte slaaf en witte leider. De zwarte als het slachtoffer, de witte als de meester, die toch intellectueel verlicht is. Witte, westerse mannen krijgen koste wat het kost een heldenstatus toegedicht. Je zou ook andere denkers kunnen aanhalen. Achille Mbembe schrijft dat plantagemeesters in permanente angst leven. Slaven zullen nooit voor eeuwig slapen. Iedereen lijdt onder scheve machtsverhoudingen, ook de zogenaamde veroveraars.”

Daan loopt al lichtjes rood aan en verheft zijn stem: “Ik vind net dat we geen kans voorbij mogen laten gaan om een zogenaamd groot verlichtingsdenker van zijn voetstuk te halen als slavenhandelaar. Dat staat symbool voor Europa: veel mooie woorden, maar als het opbrengt, dan zwijgen we liever over die slavenarbeid.”

“Jij kan beter dan dit. Je moet harder werken. Heel ons denken is doordrenkt van witte, mannelijke, westerse filosofen. Je moet beter je best doen om andere denkbeelden uit de kast te halen. Verander het, want ik weet dat ik gelijk heb.”

“Dit is zo oneerlijk!” Daan verlaat, uitgeput na tien dagen non-stop schrijven, het appartement en gaat stoom afblazen in de stad. Ik zet een kopje kalmerende thee, staar door het raam en besef: ik ben strenger voor de ander dan voor mezelf. Ja, ook ik ben verre van verlicht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234