Maandag 17/06/2019

Opinie Kathleen Ferrier

Hou in het oog hoe China omgaat met Hongkong

Volgens de organisatoren waren er meer dan een miljoen op straat. De politie en officiële media van Hongkong houden het op 240.000. Beeld Photo News

Kathleen Ferrier is China-deskundige en voormalig Nederlands Tweede Kamerlid. Zij woonde de afgelopen jaren in Hongkong waar zij onder meer als universitair docent werkte. Zij schreef deze bijdrage op uitnodiging van De Morgen.

Chinezen hebben veel met getallen. Die staan symbool voor gevoelens en oordelen. Waren eerder deze week de getallen 4 en 6 weer reden voor blokkades op het Chinese internet – ze refereren immers aan 4 juni, de dag waarop dit jaar dertig jaar geleden het bloedbad op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking plaatsvond – dan is daar nu ook het getal 9 bijgekomen.

9 juni, de dag dat men in Hongkong massaal de straat opging in wat door sommigen ‘de grootste protesten ooit’ genoemd worden. Het aantal demonstranten varieert van 240.000 (volgens de politie en officiële media) tot meer dan een miljoen (de organisatie). Vrienden in Hongkong lieten mij gisteren opgewonden weten dat ze drie uur hebben moeten wachten bij het startpunt, Victoria Park, voor hun deel van de stoet zich in beweging kon zetten.

Men ging de straat op om te protesteren tegen wetgeving waardoor het uitleveren van burgers in Hongkong aan landen waarmee er geen uitleveringsverdrag is, mogelijk wordt. Als deze wetgeving wordt aangenomen betekent dat volgens velen dat ieder land, en dus ook China, om uitlevering kan vragen. Deze wetgeving raakt dus aan het gevoel van veiligheid zoals dat in de grondwet van Hongkong gegarandeerd wordt. Sinds 1997 is de voormalige Brits Kroonkolonie weer teruggegeven aan China, maar wel onder de voorwaarde dat de stad 50 jaar de tijd krijgt de overgang naar China te maken, waarbij de in de grondwet vastgelegde burgerrechten gerespecteerd dienen te worden. Daarom wordt er gesproken van Eén Land, Twee Systemen: het politiek autoritaire systeem van China en het systeem van Hongkong waar democratische rechten gerespecteerd worden.

Meerwaarde kwijt

Die komen dus door deze wetgeving onder druk te staan. Daartegen zijn niet alleen politieke activisten zoals de mensen van Occupy Central en de Paraplu-beweging, die in 2014 gedurende 76 dagen het hart van de stad bezet hielden, in verzet gekomen. Ook het internationale bedrijfsleven, verschillende Kamers van Koophandel en diplomatieke vertegenwoordigingen in Hongkong hebben hun grote zorg over het voorliggende wetsvoorstel uitgesproken. Met deze wetgeving zou Hongkong in één klap haar meerwaarde als scharnierpunt tussen Oost en West en als gunstige vestigingsplek voor het internationale bedrijfsleven kwijt zijn. Op grond van die zorgen is de wetgeving enigszins aangepast. Maar desondanks gingen gisteren ook sectoren die niet geacht worden te protesteren de straat op. Terwijl de politieke moed om te protesteren de afgelopen maanden juist wat tanende leek – ik was zelf een paar weken geleden in Hongkong en merkte bij mijn studenten en voormalige collega’s een bepaalde gelatenheid – lijkt het politiek activisme een nieuwe ‘boost’ gekregen te hebben.

De demonstranten betogen tegen een nieuwe wet, die het onder meer uitlevering aan China mogelijk zou maken. Beeld Photo News

Vraag is waartoe dit zal leiden. Carry Lam, de Chief Executive, de burgemeester van Hongkong, zegt vast te houden aan de wetgeving. Als argumenten voor haar halsstarrigheid gebruikt ze de eerder genoemde aanpassingen en het feit dat er de mogelijkheid zal zijn juridisch bezwaar te maken tegen uitlevering.

Ik heb vijf jaar in Hongkong gewoond, lang genoeg om niet hoopvol te zijn wat deze wetgeving betreft. Die wordt gewoon doorgedrukt. Daarmee word ik opnieuw bevestigd in mijn overtuiging hoe belangrijk het voor de wereld is om ontwikkelingen in Hongkong scherp in de gaten te houden. Hongkong is namelijk een blauwdruk voor wat de toenemende invloed van China wereldwijd betekent, ook voor ons in Europa.

Autoritaire staat

Uiteindelijk is en blijft China een autoritaire staat, daar moeten we niet naïef over zijn. Zo maakte president Xi Jinping zelf duidelijk bij de viering van twintig jaar overdracht van de stad dat hij een “rode lijn trekt, die men niet dient te overschrijden”.

Moeten we daarom bang zijn voor China? Nadrukkelijk niet. Maar we moeten wel voorbereid zijn, want we hebben met China te maken en zullen er in toenemende mate mee te maken krijgen. Wat Hongkong ons ook nu weer leert is dat we als Europa een eigen agenda moeten hebben, scherp weten wat wij wel en niet willen van en met China.

Daarom bepleit ik de komende dagen de ogen op Hongkong gericht te houden. Het wetsvoorstel ligt op 12 juni voor in de volksvertegenwoordiging in Hongkong. Maar ook in de jaren erna. Het kan ons veel leren over de grootmacht waarmee we te maken hebben en krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden