Zondag 20/09/2020

OpinieHans-Willem Snoeck

Hou de wetenschap centraal in het conoradebat

Beeld DM

Hans-Willem Snoeck is professor in de geneeskunde (microbiologie en immunologie) aan de Columbia University in New York.

Recent wordt de wetenschap over het coronavirus er door sommigen in de media met de haren bijgesleept. Gegevens aanpassen aan een ideologie of agenda is misleidend.

Zo vertekent Lieven Annemans, gezondheidseconoom aan de UGent en vorige week omnipresent in de media (DM 27/8), de wetenschap om te pleiten voor verregaande versoepelingen. Andere ziekten zijn even erg klinkt het bijvoorbeeld in zijn opiniestuk voor VRTNWS.be en daar nemen we geen maatregelen voor. Als voorbeeld gebruikt hij de vrij lage incidentie van bacteriële longontsteking (meestal veroorzaakt door pneumokokken). Zo’n longonsteking verschilt nogal van Covid-19: ze is relatief weinig besmettelijk, de incidentie op jaarbasis is magnitudes lager, er is nog nooit een pandemie van geweest, er is een (niet perfect) vaccin, en, zeer belangrijk, er is een behandeling: antibiotica.

Hij vergelijkt vervolgens met de seizoensgriep. Hiervoor bestaat een (alweer niet perfect) vaccin. Zijn statement in gesprek met De Morgen dat de mortaliteit maar 2 tot 3 op duizend is (DM 27/8), gebruikt de laagst mogelijke schatting. De consensus ligt rond de 1 op tweehonderd. Dat is minstens vijf keer hoger dan griep, maar hangt af van de leeftijdsstructuur van de bevolking, gezien de mortaliteit hoger is bij ouderen. De mortaliteit tussen 50 en 64 is echter ook al 0,14 procent. De meesten zouden niet op een vliegtuig stappen als het risico op neerstorten zo hoog was. Griep duurt 3 tot 5 dagen, Covid-19 tot 4 weken. Griep heeft weinig of geen gevolgen op lange termijn, Covid-19 wel (al weten we nog niet echt hoe frequent). Griep tast alleen de luchtwegen aan. Covid-19 tast longen, hart, nieren, soms zelfs de hersenen  aan. Cardiologen waarschuwen voor blijvende hartletsels

Verder verkondigde Annemans ook dat de gevallen die we nu zien te wijten zijn aan meer testen. Dat is slechts ten dele waar, want het percentage positieven is ook gestegen. Dit zijn nu net alle argumenten die Trump in de VS ook gebruikt.

Wat is de situatie met Covid-19? In het slechtste geval spreken we in België over 7 miljoen geïnfecteerden, anderhalf miljoen zieken en 50 tot 70.000 doden, geen vaccin, geen causale behandeling. New York had 22.000 doden op 8 miljoen mensen. Omgerekend naar België zijn dat ongeveer 30.000 doden. Dat is geen paniekzaaierij, dat zijn gewoon nuchtere getallen die toch tot wat voorzichtigheid zouden moeten aanmanen.

In een opiniestuk in De Standaard schreef Geert Opsomer, docent diergeneeskunde aan de dezelfde Universiteit Gent, dat we door al die hygiënische maatregelen meer allergieën krijgen, en dat er later doden zullen vallen wegens ‘niet getrainde immuunsystemen’. Dat is pseudowetenschap die antivaxxers gretig gebruiken. Literatuur over allergie suggereert dat als er al een correlatie is, het met fecale hygiëne (dit wil zeggen minder darminfecties door bacteriën en parasieten) te maken heeft, en expliciet niet met luchtweginfecties.

Goed nieuws

Toch moeten we een debat voeren over welke maatregelen nuttig en aanvaardbaar zijn. Laten we dat evenwel met de juiste argumenten doen. Misschien is er wat goed wetenschappelijk nieuws. Bij een deel van de bevolking bestaat een zekere mate van cellulaire immuniteit die dateert van vóór deze pandemie en komt van coronavirussen die verkoudheden veroorzaken. Antilichamen onderschatten waarschijnlijk blootstelling aan en immuniteit tegen het virus. We hebben bovendien mogelijk in een heterogene bevolking geen 70 procent geïnfecteerden nodig voor groepsimmuniteit. Dit alles zou kunnen verklaren waarom we een redelijk beperkte ‘tweede golf’ zien bij ons, en waarom de gevallen voorlopig verder dalen in New York. Ook in het zwaar getroffen Manaus (Brazilië) lijkt de uitbraak spontaan over te waaien, zij het met meer dan 3.000 doden. Hetzelfde geldt voor Zweden. 

Er is dus misschien al meer groepsimmuniteit dan we denken en misschien hebben we minder groepsimmuniteit nodig dan we dachten, al durf ik dat nauwelijks luidop zeggen, want dan gaan alle remmen los. Het is namelijk ook mogelijk dat mensen hun gedrag spontaan aanpassen en transmissie op die manier verminderen. En misschien zijn beide waar.

Ik ben dus, voorzichtig, iets optimistischer geworden in het licht van recent wetenschappelijk onderzoek. Niet omwille van een vergelijking met pneumokokken. Gezien we zo weinig weten (voorbeeld: hoe lang duurt die immuniteit?) en gezien al wat ik hier schrijf meer onafhankelijke bevestiging nodig heeft, bepleit ik voorzichtigheid. Een lockdown hoort daar waarschijnlijk inderdaad niet (meer) bij. 

Hadden we in de jaren 40 gevaren op de koers van sommige even uit de lucht gegrepen als hardnekkige argumenten, dan schreef ik dit nu in het Duits.

Beeld EPA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234