Dinsdag 06/12/2022

OpinieLieven Buysse

Hoogleraar Lieven Buysse: ‘Truss’ partij heeft alle redenen tot ongerustheid’

. Beeld RV/Photo News
.Beeld RV/Photo News

Lieven Buysse is hoogleraar Engelse taalkunde en Britse cultuur aan de KU Leuven Campus Brussel.

Lieven Buysse

Het koninklijke overlijden heeft Liz Truss tijd gekocht om haar openingszet als premier te bepalen. De plannen die zij en begrotingsminister Kwasi Kwarteng de voorbije dagen bekendmaakten, leiden tot grote onrust op de financiële markten en zelfs tot een zeldzame waarschuwing van het IMF. Het is een beleid dat meer berust op blind geloof in merkwaardige dogma’s dan in de economische realiteit.

Premier Truss doet precies wat ze beloofde bij haar verkiezing als partijleider. Als een nieuwe Margaret Thatcher wil ze belastingen verlagen, waarvan vooral de rijken rechtstreeks beter worden, maar dat moet hen aanzetten tot investeringen zodat er ook wat doorsijpelt naar de gewone Brit. Tegelijk schrapt ze regels die de financiële creativiteit van banken en beurzen intoomden of die het milieu moesten beschermen tegen ongebreidelde bouwplannen.

Die politiek van trickle down economics en deregulering heeft in de jaren tachtig haar limieten bewezen met een sociaal bloedbad en de kiemen voor de financiële crisis van begin deze eeuw. Truss ziet haar belastingverlaging als een investering in de economie, maar had ze die 45 miljard pond niet beter doelgericht ingezet voor infrastructuurwerken die Noord-Engeland zouden versterken, of voor de zieltogende gezondheidszorg? Nu kan ze enkel hopen dat de miljarden niet stilletjes verdwijnen naar de Kaaimaneilanden.

Nu goed, ze grijpt ook in om de energiekosten van de Britten te drukken: twee jaar lang bevriest ze de energiefacturen. Dat cadeau van 150 miljard pond aan de energieleveranciers wordt bekostigd met omvangrijke leningen, waarvan de rentevoeten – precies door wantrouwen in het regeringsbeleid – alleen maar stijgen. Die leningen moeten op hun beurt afbetaald worden met terugverdieneffecten uit de investeringen die Truss’ belastingverlaging moet genereren.

De economen die dit plan onderschrijven zijn dun gezaaid. De verwachting is eerder dat dit beleid, zeker op korte termijn, de consumptieprijzen omhoog blijft stuwen. De regering pompt immers volop geld in de economie op een moment waarop de inflatie al hoge proporties aanneemt. De enige remedie is dat de Bank of England de rentevoeten stelselmatig verhoogt. De doorsnee-Brit zal hypotheekleningen duurder zien worden, waardoor hij die niet meer kan aflossen of geen nieuwe kan afsluiten, rekeningen niet meer kan betalen, enzovoort.

De tanende positie van het Britse pond tegenover de dollar en de euro maakt de uitvoer van Britse producten weliswaar relatief goedkoper, maar de invoer wordt stukken duurder. Dat komt boven op de handelsbarrières van de brexit, en het aanhoudende economische krimpscenario dat erbij hoort.

Waakhond negeren

Een financiële waakhond en de onafhankelijk geachte Bank of England houden de Britse regering op budgettair vlak in de gaten. Beide werden de afgelopen dagen weinig subtiel genegeerd. Sterker nog, het Office for Budget Responsibility (de waakhond) mag zich pas in november uitlaten over de staat van de Britse begroting en economie. Ongezien en ongehoord.

Een regering met comfortabele meerderheid in het Lagerhuis moet ook weinig vrezen van de parlementaire controle van haar beleid. Alleen won Truss het premierschap dankzij gewone partijleden en was ze veel minder populair in haar fractie. Een kleine groep radicaal neoliberale collega’s is in de wolken, maar gematigden en vooral zij die Noord-Engelse kiesdistricten vertegenwoordigen zijn zeer ongerust. De eerste verzoeken om een vertrouwensstemming zouden al verstuurd zijn, al is de kans klein dat de fractie de premier aan de deur zet zo kort na haar aantreden en vooral zo kort nadat een andere Tory-premier hetzelfde is overkomen.

Truss’ partij heeft alle redenen tot ongerustheid: rivaal Labour leidt met 17 punten in een recente opiniepeiling. Het beleid van Truss zet de ideologische tegenstellingen dan ook aardig in de verf. Ook al is de waarheid iets genuanceerder, op zijn minst in de perceptie is dit een regering voor de allerrijksten, terwijl Labour opkomt voor de miljoenen mensen die met moeite het hoofd boven water houden.

Boris Johnson won de verkiezingen in 2019 vooral omdat velen zijn belofte geloofden om in hen en hun gezondheidszorg, onderwijs, veiligheid en infrastructuur te investeren. Daar blijft weinig van over. Tenzij premier Truss haar idee-fixe opgeeft om Thatcher naar de kroon te steken en stopt met luisteren naar raadgevers die niet het algemeen belang voor ogen hebben, zal de Britse economie klappen blijven krijgen, net als haar partij.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234