Dinsdag 16/07/2019

Jonathan Holslag

Hongkong is de kanarie in de Chinese koolmijn

Beeld PHOTO_NEWS

Jonathan Holslag doceert internationale politiek aan de Vrije Universiteit Brussel en is auteur van 'Trapped Giant: China's Troubled Military Rise'.

We hebben niet zozeer een probleem met verkiezingen in Hongkong, we willen de resultaten gewoon op voorhand weten", hoorde ik van een Chinese collega, nog voor de manifestaties zich als een lopend vuur door de straten van de Aziatische megapolis verspreidden. Vandaag ligt de situatie enigszins anders.

Het is zeker zo dat er ruimte blijft voor compromis. De studenten die deelnemen aan de manifestaties willen vooral vrije verkiezingen in 2017, wanneer de nieuwe leider van Hongkong moet worden aangeduid en de huidige sterke man van Peking zal vervangen. Peking denkt aan een comité waaruit een aantal kandidaten kunnen worden gekozen, maar dat is uiteraard nog steeds niet hetzelfde als vrije verkiezingen.
Er zijn verschillende redenen voor de terughoudendheid van de Chinese overheid en meer bepaald de top van de Communistische Partij.

Eigenlijk wil die top op termijn naar meer competitieve verkiezingen, ook in China zelf. Maar dat proces moet stap voor stap verlopen, van experimenten in kleine dorpen tot experimenten op het niveau van de provincies. Zeker nu de economische onzekerheid in China groter wordt, wil men overhaaste hervormingen koste wat het kost vermijden. Belangrijk is ook: de competitieve verkiezingen worden liefst binnen de Partij zelf gehouden of toch minstens onder partijleden.

Stad van extremen
Die economische onzekerheid speelt Hongkong nu al parten. De stad is er een van extremen - van enorme rijkdom tot uitzinnige armoede. Meer studenten ervaren ook problemen om een baan te vinden die bij hun opleiding past. De groeivertraging in de Volksrepubliek zet eveneens een domper op de groei in Hongkong en dat doen ook de pogingen van Peking om Sjanghai uit te spelen als een alternatief voor de traditionele rol die Hongkong speelt als zakencentrum en toegangspoort tot de Volksrepubliek.

De studenten in Hongkong als voorhoede van veel grotere sociale onrust in China? In Peking huiveren ze van dat beeld. Maar er is meer aan de hand. De Chinese president Xi Jinping heeft enorm veel macht rondom hem geconcentreerd. Hij wil doorgaan als een hervormer, maar ook als een sterke leider die zich niet onder druk laat zetten. Daarbij beschouwt hij het als een heilige taak om de Communistische Partij overeind te houden en niet te zwichten voor druk. Dat blijkt uit het feit dat een aantal experimenten met verkiezingen werd teruggeschroefd en uit de toenemende censuur op het internet en elders.

Koorddanser Xi Jinping
Xi Jinping als sterke leider, dus. Maar dat heeft ook een keerzijde. China wil zich ten opzichte van Hongkong, maar ook van Taiwan, van zijn beste kant laten zien om zo de hereniging van het moederland te bespoedigen. Dat lijkt niet zo te lukken, want ook in Taiwan komen jongeren op straat. Zij protesteren tegen hereniging met China en het terugschroeven van bijvoorbeeld de persvrijheid in Hongkong heeft hen alleen maar in dat protest gesterkt. Ook in bredere lagen van de Taiwanese bevolking is er steeds minder steun voor een hereniging met de Volksrepubliek.

Hongkong is de kanarie in de koolmijn. Het vestigt nog meer de aandacht op een Chinese president die als een koorddanser bezig is aan een bijna onmogelijke evenwichtsoefening.

Beeld kos
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden