Vrijdag 20/09/2019

Standpunt

Hoeveel is 70 miljoen?

Beeld zak

Bart Eeckhout is commentator bij De Morgen.

Zeventig miljoen en nog wat. Dat is het bedrag dat politieke partijen in dit land jaarlijks voor hun werking krijgen uit de staatskas. Enfin, dat is het becijferbare deel, want het werkelijke bedrag ligt nog beduidend hoger, door het afschuiven van parlementaire loonkosten en extra inkomsten uit loonafdrachten.

Maar goed: 70 miljoen dus. Is dat veel of niet veel? Daar kun je over discussiëren. In het licht van de miljardendans van de rijksbegroting is het een habbekrats. Als je kijkt naar de snelle groei van de overheidsfinanciering sinds het begin van deze eeuw of naar de vele kraantjes waaruit overheidsgeld afgetapt wordt, ben je toch geneigd te zeggen dat partijen nogal ruimhartig zijn als het op de eigen betoelaging aankomt.

Dat wringt. En het wringt vandaag nog veel meer, op een moment dat alle burgers en overheidsdiensten gevraagd wordt om de tering naar de nering te zetten om de welvaartsstaat betaalbaar te houden. Tussen 1999 en 2014 zijn de overheidsinkomsten van partijen met bijna 30 procent toegenomen. Hoewel partijen een paar indexsprongen in acht genomen hebben op hun eigen financiering, zet die groei zich ook de jongste jaren door. Zet dat eens af tegen de zware besparingen die overheidsdiensten moeten ondergaan.

Bart Eeckhout. Beeld Wouter Van Vooren

Astronomisch bedrag

Nooit eerder ontving een partij meer geld van de overheid voor haar werking als de N-VA vandaag. Daar kan de partij zelf niet eens aan doen. Alles wat ze daarvoor heeft moeten doen, is verkiezingen overtuigend winnen en veruit de grootste partij worden. Eerlijk is eerlijk: de N-VA heeft de regels niet bepaald die overheidssteun aan partijen de voorbije jaren alsmaar genereuzer hebben gemaakt. Dat hebben de klassieke partijen gedaan die hun krimpend kiesmarktaandeel zo financieel trachtten te compenseren, tot en met bij de laatste staatshervorming toe.

Dat neemt niet weg dat de ruim 12 miljoen die N-VA nu jaarlijks ontvangt aan rechtstreekse toelages en dotaties alleen, een astronomisch bedrag is. Het verklaart ook waarom dat plafond op verkiezingsuitgaven nu zo plots omhoog moet. Om het simpel uit te leggen: N-VA weet niet meer wat nuttig gedaan met zoveel subsidies, en dus wil ze meer vrijheid om geld uit te geven in de campagne. Ook al verhoogt het totaalbedrag aan financiering niet, toch blijft dat wrang. De partijen van de meerderheid hadden ook eens kunnen nadenken of een beetje minder overheidsgeld voor elkeen misschien ook een optie was.

Dat is een kwestie van fairness. Een begroting red je niet met dit soort besparingen van een paar miljoen. Maar tegenover een bevolking die het met minder en duurdere overheidsservice moet stellen, zou het een mooi gebaar zijn, mochten partijen en politici aantonen dat ze ook zichzelf niet ontzien. De Vlaamse partijen hebben zichzelf ooit met volle bevoegdheid in het Vlaams Parlement een extra dotatie en fractietoelage toegekend. Wat belet de meerderheid om die nu lineair met 10 procent te korten, zoals ze met forse kracht aan haar administratie heeft opgelegd?

Democratische zindelijkheid

We moeten het dus echt nog wel eens over die partijfinanciering hebben. Zonder populisme, zonder antipolitiek. Niet alleen omwille van de billijkheid, maar ook omwille van democratische zindelijkheid. Dat partijen onder elkaar beslissen over hoeveel belastinggeld partijen mogen beschikken stelt een probleem van controle. Dat is zeker zo omdat, zoals ook politicoloog Bart Maddens al heeft aangetoond, een groot deel van die financiering niet door transparant besloten wettelijke regelingen bepaald wordt, maar wel door interne afspraken binnen de parlementen.

Maar misschien is het grootste probleem wel dat partijen zich met die genereuze overheidsfinanciering zijn gaan professionaliseren tot 'electorale administraties'. Daarin gaat de impact van goed betaalde communicatieadviseurs en andere professionals overwegen op die van het tanende ledenbestand, dat enkel nog als kiesvee mag uitrukken op applauscongressen. De wortels in de samenleving zijn zo verwaarloosd geraakt. Die prijs van particratie ligt veel hoger dan 70 miljoen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234