Woensdag 13/11/2019

Opinie

Hoe zegezeker mag Boris Johnson zijn?

De Britse premier Boris Johnson. Beeld AFP

Lieven Buysse is professor Engelse taalkunde en Britse cultuur aan de KU Leuven Campus Brussel.

Nu de EU instemt met een verder brexituitstel beslist Boris Johnson om zijn brexitwetgeving toch maar niet opnieuw naar het parlement te brengen. Nochtans had het Lagerhuis net op zo’n uitstel aangedrongen om de wetsvoorstellen grondig te kunnen bespreken. Het bewijst andermaal dat de premier niet op brexit focust, maar op verkiezingen. Maar hoe zegezeker mag hij zich wanen?

Johnson wil de kiezer overtuigen met het uitzicht op een brexit én een ambitieuze binnenlandse agenda (meer politieagenten en investeringen in onderwijs, gezondheidszorg en infrastructuur). Dat klinkt behoorlijk wervend, maar zal de campagne niet enkele ballonnetjes doorprikken? Zo is het volstrekt onduidelijk hoe Johnson zijn plannen zal financieren. Het idee dat de brexit allerlei geldstromen zal vrijmaken die vervolgens vrijelijk in het VK kunnen worden ingezet, heeft zijn beste tijd gehad.

Verkiezingen op 12 december

De Britten trekken op 12 december opnieuw naar de stembus. Dat heeft het Lagerhuis beslist. In het Lagerhuis waren er 438 stemmen voor en 20 tegen het voorstel van de regering om naar de stembus te trekken. Meer dan 150 parlementsleden, voornamelijk van Labour, hadden geen oren naar hun leiders en onthielden zich. 

Dat Johnson een brexitakkoord kon afsluiten met de EU kan hij zeker als trofee gebruiken (zij het dat zijn voorgangster net zover was geraakt). Hij zal ook het betere bochtenwerk moeten hanteren om uit te leggen waarom hij de brexit dan toch nog niet kon realiseren. Het parlement heeft weliswaar zijn Halloweenbrexit gekelderd – daar heeft hij dus een zondebok voor – maar het heeft hem wél gesteund om zijn wetsvoorstellen te bespreken, zij het dan in een redelijker tempo. Waarom heeft hij niet gewoon een nieuw tijdpad uitgetekend dat pakweg een kerstbrexit mogelijk zou maken? Is het dan niet de regering die ‘disfunctioneel’ is, eerder dan het parlement zoals Johnson beweert? Tenslotte heeft die regering sinds augustus nog niets klaargekregen.

Aan de rechterzijde hoeven Johnsons Conservatieven amper concurrentie te vrezen. De Brexit Party van Nigel Farage is irrelevant geworden nu er een akkoord ligt dat gesteund wordt door veel harde brexiteers. De vraag is of dat veel extra zetels zal opleveren. Johnson is bijzonder populair bij een groot deel van de Conservatieve achterban, maar wordt sterk gewantrouwd door anderen, niet het minst door zwevende kiezers. Ook het Britse kiessysteem speelt een rol, waarin enkel de kandidaat met de meeste stemmen in een kiesdistrict een zetel wint. Waar Leave nog altijd sterk staat hadden de Conservatieven een zetel, en de kans is groot dat ze die behouden, maar dat levert geen winst op.

Interessanter is het in districten die sterk verdeeld zijn. Tegenstanders van een (harde) brexit kunnen terecht bij Labour maar ook bij de LibDems, de Groenen, de SNP (in Schotland) en Plaid Cymru (in Wales). Een toenadering tussen hen is onwaarschijnlijk, omdat de kleinere partijen voelen dat ze dankzij het brexitdebat wind in de zeilen krijgen. Maar als kiezers tactisch gaan stemmen door in hun district die oppositiepartij te steunen die er traditioneel de meeste stemmen binnenhaalt, kan dat die partij over de Conservatieven doen springen en hen een potentiële zetel afnemen.

Veel zal afhangen van de strategie van Labour. In 2017 dacht Theresa May haar grootste concurrent uit te schakelen met vervroegde verkiezingen toen Labour zwaar verloor in de peilingen. Anders dan May voerde Labour-leider Jeremy Corbyn echter een inhoudelijk sterke campagne en ontpopte hij zich tot een echt campagnebeest. Om dat kunstje te herhalen, moet Labour een campagne voeren waarin de huidige malaise die veel burgers voelen wordt toegeschreven aan tien jaar Conservatief beleid (en niet aan Europa) en het brexitakkoord wordt afgebrand als nadelig voor het land en voor de gewone burger, met tastbare voorbeelden. Tegelijk moet Labour een aantrekkelijk alternatief bieden: hoe wordt het leven weer beter voor iedereen, en hoe geraken we van die brexit af (bijvoorbeeld met een finaal referendum)? De grootste uitdaging wordt hoe Corbyn zijn partij kan verenigen, en of de afkeer voor Johnson groter is dan die voor Corbyn zelf.

Hoe kunnen Britse winterverkiezingen uitdraaien? Twee realistische scenario’s. Ten eerste: de Conservatieven winnen een meerderheid. Johnson heeft zijn brexit beet, maar wellicht wordt het een relatief kleine meerderheid, waardoor hij attent moet blijven voor allerlei gevoeligheden van partijgenoten. Ten tweede: de Tory’s behalen geen meerderheid maar blijven wel de grootste partij. Een coalitieregering kunnen ze niet op de been brengen, want geen van de andere partijen wil daarin meegaan. Rest nog een – naar Britse normen – monstercoalitie van (veel van) de huidige oppositiepartijen geleid door Labour. Ook dat scenario staat garant voor boeiende tijden in de Britse politiek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234