Vrijdag 06/12/2019

Opinie

Hoe YouTube ons radicaliseert

Zeynep Tufekci. Beeld University of North Carolina

Zeynep Tufekci is assistent-professor aan de University of North Carolina en auteur van Twitter and Tear Gas: The Power and Fragility of Networked Protest.

Tijdens de verkiezingscampagne van 2016 ontdekte ik iets vreemds: nadat ik naar een reeks video's van bijeenkomsten van Donald Trump had gekeken, begon YouTube mij racistische, antisemitische en andere verontrustende filmpjes voor te stellen. Omdat ik me afvroeg of dat een exclusief extreemrechts verschijnsel was, maakte ik een andere account en begon ik video's van Hillary Clinton en Bernie Sanders te bekijken. Voor ik het wist, begon YouTube me radicaal linkse video's aan te bieden. In beide gevallen werd ik naar inhoud geleid die extremer was dan wat ik eerst had bekeken.

Ik was geïntrigeerd en herhaalde het experiment met apolitieke onderwerpen. Het patroon herhaalde zich. Video's over vegetarisme brachten me bij video's over veganisme, video's over joggen bij video's over ultramarathons. De algoritmen van YouTube lijken dus altijd een stap verder te willen gaan, de inhoud altijd wat extremer te maken. Aangezien het medium ongeveer een miljard gebruikers heeft, zou het een van de krachtigste radicaliserende instrumenten van de 21ste eeuw kunnen zijn.

Dat is geen kwaad opzet, maar het gevolg van de combinatie van kunstmatige intelligentie met het bedrijfsmodel van Google, eigenaar van YouTube. Google verkoopt onze aandacht aan zijn adverteerders. Hoe langer mensen op YouTube blijven, hoe meer geld Google verdient. En het algoritme lijkt te denken dat mensen worden aangetrokken door inhoud die voortdurend extremer is – of door ophitsende inhoud in het algemeen.

Klopt dat vermoeden? Guillaume Chaslot, die bij Google heeft meegewerkt aan het YouTube-algoritme, beweert van wel. In 2013 werd hij ontslagen, volgens het bedrijf omdat hij niet goed presteerde, volgens Chaslot zelf omdat hij te veel kritiek had op de tactieken die men hanteerde om mensen aan te zetten om te blijven kijken.

Toen The Wall Street Journal met de hulp van Chaslot de inhoud van YouTube begon te onderzoeken, stelde de krant vast dat YouTube zijn gebruikers die naar relatief mainstreamnieuwsbronnen keken vaak naar extreemrechtse of -linkse video's loodste. En vooral naar de eerste: in de aanloop naar de verkiezingen van 2016 maakte Chaslot een programma om de meest aanbevolen inhoud en het patroon van de aanbevelingen op YouTube te registeren. Hij ontdekte dat je, ongeacht of je met pro-Clinton- of pro-Trump-video's begon, veel meer kans had om uiteindelijk Trump-vriendelijke video's aangeboden te krijgen.

In het recente verleden is YouTube onder vuur genomen omdat het video's aanbeveelt met de complottheorie dat de militante overlevenden van het bloedbad in de school in Parkland, Florida, in werkelijkheid 'crisisacteurs' zijn die zich als slachtoffers voordoen. Toen Jonathan Albright, een onderzoeker van de universiteit van Columbia, een YouTube-account begon met het opzoeken van 'crisisacteur', leidden de aanbevelingen naar een netwerk van bijna 9.000 video's die dergelijke complottheorieën verkondigden, inclusief de bewering dat de schietpartij van 2012 in Newton, Connecticut, nooit had plaatsgevonden.

Wat we hier zien, is de exploitatie van een natuurlijk verlangen van de mens: 'achter het gordijn kijken', meer ontdekken over iets wat ons boeit. Hoe langer we klikken, hoe meer spannende geheimen we ontdekken. YouTube leidt ons naar het extremisme en Google laat de kassa rinkelen.

We hebben veel natuurlijke neigingen die we scherp in de gaten moeten houden. Onze honger naar vet, zout en suiker was nuttig toen voedsel schaars was, maar is schadelijk nu vet, zout en suiker in overvloed beschikbaar zijn en de reclame ons voortdurend aanspoort om ervan te profiteren. Op dezelfde manier kan onze natuurlijke nieuwsgierigheid naar het onbekende ons lokken naar websites vol leugens, bedrog en nepnieuws. YouTube is een restaurant geworden dat fout voedsel opdient en elk leeg bord meteen weer volschept. En dat is vooral gevaarlijk omdat veel mensen – en vooral jonge mensen – YouTube als hun bron van informatie gebruiken.

Deze stand van zaken is onaanvaardbaar, maar niet onvermijdelijk. Er bestaat geen enkele reden om een bedrijf zo veel geld te laten verdienen terwijl het bijdraagt aan de potentiële radicalisering van miljarden mensen. Google verdient schatten, en de samenleving draait op voor de kosten.

© 2018 The New York Times

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234