Maandag 14/10/2019

Standpunt

Hoe weten we zo zeker dat de kiezer geen verkiezingen wil?

Bart Eeckhout. Beeld Eva Beeusaert

Bart Eeckhout is hoofdredacteur van De Morgen. 

Als de Belgische democratie een voetbalelftal zou zijn, dan was de koning Axel Witsel. Het ziet er allemaal wat lijdzaam uit, controverse over zijn functie is nooit ver weg en ideaal verbeeld je je een opstelling zónder. Maar als alweer een institutionele crisis koortshoogte bereikt, ben je toch blij met een zeker afspeelpunt. Laken als nationale pauzetoets.

Pauzes zijn heilzaam maar niet duurzaam. Eerder vroeg dan laat zal koning Filip zijn beraad over het ontslag moeten afronden. Dat kan eigenlijk alleen met een aanvaarding van dat ontslag.

Tijd rekken

Of dat ook betekent dat er vervroegde verkiezingen volgen, is minder zeker. De kans is reëel dat, op suggestie van meerdere partijleiders, de koning de eerste minister belast met een beperkte opdracht. Doelstelling: tijd rekken tot aan de vastgelegde datum voor de Europese en regionale verkiezingen.

De argumenten voor zo’n keuze zijn pragmatisch. Twee (en eigenlijk drie) verkiezingen kort op elkaar zijn niet comfortabel (en duur voor de partijkas). Bovendien is het een illusie om te denken dat er tussen de twee verkiezingen in haast gemaakt zal worden met de vorming van een nieuwe federale regering. Dat gaat nog wel even duren.

Dat laatste argument klopt. Of de verkiezingen nu vervroegd worden of niet, de kans is veeleer klein dat we op korte termijn weer een federale regering met volle bevoegdheid tegemoet kunnen zien.

Wispelturig

Toch is dat geen voldoende argument om verkiezingen af te houden. Vanuit principieel democratisch oogpunt is de situatie eenvoudig. Er is een ontslagnemende regering zonder legitimatie. De voorbije weken zijn pogingen ondernomen om weer een vorm van meerderheid te construeren. Die pogingen zijn mislukt. Dus is het aan de volksvertegenwoordiging om haar mandaat terug te geven.

Het is goed mogelijk dat kiezers wispelturig reageren op het vooruitzicht van twee stembusdagen. Het is mogelijk dat populisme of radicalisme aan kracht winnen. Het is mogelijk dat goed bestuur ingewikkeld wordt. Maar in een democratie mogen zulke berekeningen van geen tel zijn.

De overweging dat ‘we’ de kiezer niet moeten lastigvallen met extra verkiezingen is in het beste geval neerbuigend en paternalistisch. Hoe weten we dat trouwens zo zeker, dat de kiezer geen verkiezingen wil? De enige kiezer wiens mening ik zeker ken (mezelf) vindt een extra stembusdag prima, nu de nood aan de man is.

Vreemd

Politici hebben in België een dubbelzinnige verhouding met hun publiek. Er kan geen populair blad gedrukt worden of geen tv-show geprogrammeerd of er duikt wel een politicus in op om de burger te onderhouden. Maar als die burger dan zijn democratische plicht zou moeten vervullen, dan willen we hem of haar vooral niet lastigvallen met politiek. Hoe vreemd.

Bescheiden voorstel: zouden we die twee tendenzen niet beter omkeren? Wat minder politiek entertainment, wat meer democratie. Hoe eenvoudig kan het zijn?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234