Dinsdag 02/06/2020

OpinieStefan Stynen & Joeri Thijs

Hoe we straks weer veilig met de trein, de tram en de bus kunnen reizen

Beeld BELGA

Stefan Stynen (TreinTramBus) en Joeri Thijs (Greenpeace).

Onze maatschappij zet eerste, voorzichtige stappen om uit de lockdown te geraken. Eén ding is alvast duidelijk: vanaf 4 mei moeten alle reizigers een mondmasker dragen zodra ze aan de halte of in het station zijn. De concrete uitwerking van die maatregel en de toekomst van ons openbaar vervoer zullen echter nog flink wat creativiteit en denkwerk vergen. Wie mag nog op trein, tram en bus, en wie krijgt voorrang als het te druk wordt?

Openbaar vervoer is per definitie collectief vervoer, en doorgaans geldt de regel: hoe meer reizigers er meerijden, hoe efficiënter. Voor de coronacrisis lukte het in de spits niet om alle reizigers een zitplaats te geven, laat staan hen 1,5 meter afstand van elkaar te doen bewaren. 

Als we meer afstand willen, zullen we anders en minder moeten gaan reizen. Allemaal de auto nemen, zoals de overheid vrijdag suggereerde en zoals ze eigenlijk al een decennium in Vlaanderen impliciet aanmoedigt, zal ons echter niet vooruithelpen. Als iedereen dat doet, zitten we binnen de kortste keren weer in lockdown, maar dan in ons stalen cocon op de weg in plaats van thuis. 

De stilstand zal even erg zijn, met dat verschil dat ook wie voor essentiële verplaatsingen onderweg is zich zal vastrijden. Nog meer autoverkeer dan voor de coronacrisis is zonder meer nefast voor onze gezondheid en welvaart.

Applaus

We waarderen dan ook de inspanningen die De Lijn, NMBS en MIVB de jongste weken geleverd hebben om de mobiliteit van heel wat werknemers te verzekeren. We klappen dan ook in onze handen voor zij die de publieke dienstverlening in stand houden (o.a. tram- en buschauffeurs, machinisten, treinbegeleiders, dispatching, politie, ambulanciers, huisvuilophaling …), voor de zorgsector (thuisverpleging, familiehulp, poetsdienst, enzovoort) en voor alle anderen die er in deze coronatijden voor zorgen dat voedsel beschikbaar blijft en essentiële diensten en werken blijven doorgaan.

Is het u trouwens ook opgevallen dat de mensen die de jongste weken als helden worden vereerd net degenen zijn die geen dure gesubsidieerde salariswagen hebben? Plots (her)ontdekte men dat ook het openbaar vervoer een essentiële dienstverlening is. Dat hadden ze bij De Lijn al jaren niet meer gehoord. Hopelijk zijn onze politici dat ook niet vergeten als de vervoersbedrijven extra steun vragen om de weggevallen inkomsten te compenseren.

Drieledige strategie

De oplossing zal drieledig moeten zijn: meer fietsen en wandelen voor kortere trajecten, meer telewerken, en ons openbaar vervoer anders organiseren. Het eerste spreekt voor zich, en talrijke Europese steden, waaronder ook Brussel, bewijzen dat je op korte termijn met een beperkt budget meer ruimte kunt geven aan voetgangers en fietsers. Zeker om de druk op stadsbussen en -trams te verlichten kan de fiets een belangrijke troef zijn. Ook na de coronacrisis kunnen we dat eigenlijk beter blijven doen.

De voorbije anderhalve maand kan wellicht beschouwd worden als het grootste telewerkexperiment uit de geschiedenis. Perfect is het zeker niet, maar ongetwijfeld hebben heel wat werknemers en bedrijven ervaren dat het wel werkt en dat het echt niet nodig is om allemaal vijf dagen per week naar kantoor te gaan. Het milieu en onze levenskwaliteit kunnen er maar beter van worden. Zijn dure wegenprojecten zoals Oosterweel of de werken aan de Brusselse ring wel zo onmisbaar zijn als tot dusver beweerd werd?

Sociaal vraagstuk

Het openbaar vervoer zal het vertrouwen van de reizigers moeten terugwinnen met een vlekkeloze hygiëne en voldoende ruimte. Als iedereen op 4 mei verplicht wordt op trein, tram en bus een masker te dragen, moet de overheid er ook voor zorgen dat de burgers die zo snel mogelijk krijgen. 

Zoveel mogelijk reizigers in één rijtuig of bus stoppen kan niet meer. Weg dus met te smalle 2+3-bankjes in de treinen of meer dan 100 op elkaar gepakte scholieren in één gelede bus. Tegen het moment waarop alle scholen en universiteiten weer volledig opengaan, moeten we hier een oplossing voor zoeken: begin- en einduren waar mogelijk spreiden, extra capaciteit, veilige fietsroutes, inschakelen van de touringcarsector… Ook een optimale doorstroming voor tram en bus verdient prioriteit, zodat met hetzelfde wagenpark meer ritten kunnen worden gereden en er minder reizigers in één bus of tram moeten.

Ten slotte moet een belangrijk sociaal vraagstuk worden opgelost. Iedereen zal het erover eens zijn dat trein, tram en bus nu in de eerste plaats bedoeld zijn voor essentiële verplaatsingen naar school of werk, maar wat als we binnenkort weer de weg op mogen voor een uitstapje of een familie- en vriendenbezoek? Geldt die vrijheid dan alleen voor wie een auto en rijbewijs heeft, of krijgen ook mensen die daarvoor op het openbaar vervoer aangewezen zijn die bewegingsvrijheid? 

Wij durven alvast te pleiten voor het laatste. We moeten het veilig houden, maar sociaal isolement eist ook een hoge tol.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234