Zondag 07/06/2020

Meningen

Hoe we nul-emissies écht waar kunnen maken

De klimaattop in Madrid was een teleurstelling.Beeld AFP

Gert Van Hecken (Universiteit Antwerpen), Catherine Windey (Universiteit Antwerpen), Vijay Kolinjivadi (Universiteit Antwerpen), Diana Vela Almeida (Norwegian University of Science and Technology), Melissa Moreano (Universidad Andina Simón Bolivar), Nicolas Kosoy (McGill University).

We zitten midden in een wereldwijde klimaatcrisis. De afgelopen twee weken zaten de wereldleiders samen voor de 25ste klimaattop van de Verenigde Naties. De resultaten waren, ondanks de almaar luidere roep om verandering, opnieuw teleurstellend. De last-minute verplaatsing van de conferentie van Chili naar Madrid illustreert duidelijk dat de beleidmakers niet wilden vergaderen te midden van een nationale staking tegen een nefast economisch beleid dat de superrijken bevoordeelt ten koste van de meerderheid. Precies datzelfde beleid is ook verantwoordelijk voor de huidige klimaatcrisis. Het is hoog tijd om het verband tussen deze kwesties duidelijker op de agenda te zetten.

Nature-based solutions?

Als antwoord op de klimaatcrisis wordt steeds vaker geijverd voor “nature-based solutions”, die gebaseerd zijn op doorgedreven natuurbehoud en –herstel. Dit idee stond onlangs centraal in de video #NatureNow waarin Greta Thunberg en milieuactivist George Monbiot pleiten voor duurzame financiering voor herbebossing en het herstel van bossen, moerasland en mangroven.

Hoewel dringende actie noodzakelijk is, en natuurbehoud daarbij cruciaal is, moeten we waakzaam blijven voor de manier waarop dit soort oplossingen worden voorgesteld en in praktijk omgezet. Welke - en wiens - belangen primeren daarbij? Als geëngageerde wetenschappers die onderzoek doen naar sociale en milieuconflicten in de context van ongelijke Noord-Zuidverhoudingen, plaatsen we hier kanttekeningen bij, zonder de lovenswaardige inspanningen van mensen zoals Thunberg en Monbiot te willen ondermijnen.

Wat beschermen, en voor wie?

Als we spreken over natuurbehoud is het belangrijk steeds na te gaan wie wint, wie verliest en over wiens natuur het eigenlijk gaat. Wat met de mensen die leven in die gebieden - meestal aan de andere kant van de wereld - waar we dit soort voorstellen promoten? Voor veel mensen is natuur méér dan een hoop bomen die koolstofdioxide uit de lucht zuigen, of een passief landschap om te consumeren, zoals bijvoorbeeld een safaripark. Door uitsluitend te focussen op koolstof als argument voor bescherming van bossen, of door natuur te zien als een abstract iets ‘buiten’ ons, dreigen andere betekenissen en waarden die de natuur heeft voor de mens verloren te gaan. We moeten dus loskomen van onze westerse en koloniale opvatting over ‘ongerepte’ natuur. Dit geromantiseerd beeld van natuur - waarin bijna nooit mensen voorkomen – verdoezelt de gewelddadige onderdrukking van de gemeenschappen die hier historisch gezien ‘thuis’ zijn, en de harde dagelijkse strijd die vele volkeren nu al voeren tegen de gevolgen van klimaatverandering.

Elke fundamentele oplossing van de klimaatcrisis moet vertrekken vanuit het principe van klimaatrechtvaardigheid, waarin de sociale component van de klimaatcrisis veel sterker wordt erkend. Daardoor worden ook de onlosmakelijke verbanden duidelijk tussen de klimaatcrisis, sociaal en migratiebeleid, en de consequenties van een doorgedreven consumptiemaatschappij.

Desinvesteren, dekoloniseren en mobiliseren

Een ‘groene economie’ waarbij de illusie wordt gewekt dat verdere economische groei en natuurbehoud hand in hand kunnen gaan door technologische (mirakel)oplossingen, biedt alles behalve een antwoord op de klimaatuitdagingen. Het heeft geen zin om financiering voor natuurbehoud te gebruiken om in ‘natuur’ te investeren zonder dat we ons economisch model durven omgooien. Laten we daarom experimenteren met desinvestering die inzet op alternatieven voor de fossiele brandstofindustrie, overbevissing en het inpalmen van gronden door de agro-industrie.

Ook moeten we onze opvattingen over natuur dekoloniseren en het hardnekkige idee afbouwen dat de natuur een universeel goed is, waarbij lokale opvattingen, behoeften en eisen die bewoners aan land stellen, worden onderdrukt.

Tegelijk moeten we ons verzetten door de strijd te steunen van de miljoenen verdrukte en uitgesloten mensen in deze wereld, die in naam van een westers ontwikkelingsideaal beroofd zijn van hun land, bossen, wateren en hun manier van leven. Dat gaat uiteraard veel verder dan je scharen achter een abstract idee van natuurbehoud; dit impliceert een actieve strijd tegen elke vorm van sociaal en milieu-onrecht. Het betekent ook dat we ons meer bewust moeten worden van de aanhoudende strijd en ambities van talloze milieuactivisten en gemeenschappen die vechten voor hun land.

Cruciaal hiervoor is mobilisatie en politieke organisatie voor het gezamenlijk voeren van een lange strijd tegen onrecht. De jonge mensen die zich rond de oproep van Thunberg organiseren zijn een beslissend keerpunt in de wereldpolitiek. Laten we dit moment aangrijpen en nooit aan onze gezamenlijke kracht twijfelen!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234