Dinsdag 19/11/2019

Opinie

Hoe we niemand uitsluiten van nieuwe kankerbehandeling

Een verpleegster vult infuuszakken voor chemotherapie. De klassieke chemobehandeling zal mogelijk vervangen worden door immuuntherapie. Beeld HH

Jacques De Grève is voorzitter van de Belgische Vereniging van Medische Oncologen (BSMO) en lid van de Commissie Tegemoetkoming Geneesmiddelen (CTG)

Immuuntherapie zorgt voor een grote doorbraak in de gezondheidszorg, berichtte De Morgen (2/6). Kankerbehandeling zal de komende jaren drastisch wijzigen. Het biedt patiënten hoop, en stelt de betaler - bij ons: de overheid - voor een ongeziene uitdaging.

De nieuwe geneesmiddelen zijn niet alleen peperduur, ze zullen op alle kankertypes van toepassing zijn. (Vroegere innovaties hadden doorgaans een 'smalle' toepassing.) Een ruwe schatting op basis van de geciteerde prijzen (100.000 tot 1.000.000 euro per jaar per patiënt!) leert dat we minstens uitkomen op 2 miljard euro uitgaven aan antikankergneesmiddelen in plaats van de huidige 450 miljoen euro per jaar voor België.

Ethisch gesproken is het onmogelijk patiënten die behandelingen, waarvan het nut (qua efficiëntie en verdraagzaamheid) bewezen is, te ontzeggen. Solidariteit in de gezondheidszorg is me heilig: gelijke toegang voor elke patiënt moet hoe dan ook het devies blijven.

Jacques De Grève. Beeld Yann Bertrand

Zijn er mogelijkheden om een deuk te slaan in de hallucinante prijzen, die komen overgewaaid uit de VS, waar het overheid en betalers verboden is te negotiëren met de geneesmiddelenindustrie? Sommigen roepen om transparantie in de prijszetting, maar dat is een utopie. De producenten vragen gewoon wat ze denken te kunnen vragen, en vinden dat totaal onbespreekbaar. Het gebruik van een vooropgestelde financiële waarde van gewonnen levensjaren (ICERS) kan zelfs de prijzen opdrijven. Daarnaast wordt ook nog wat geld verspild aan futiele klinische studies. De buitenwereld, ook de academische wereld heeft daar weinig of geen vat op.

Laten we liever, met alle respect voor de innovatie - zonder de geneesmiddelenindustrie zouden die geneesmiddelen nooit de patiënt bereiken -, de markt spelen. Er bestaat nu al een gezonde wedloop tussen de verschillende firma's in de ontwikkeling. Laten we de concurrentie ook spelen bij de prijszetting, zoals dat het geval is voor elke andere industrie. Een minister als Maggie De Block kan daar moeilijk tegen zijn. Maar het houdt ook voor wie geen liberaal is steek. Er zijn namelijk verschillende van die nieuwe geneesmiddelen die een gelijkwaardig efficiëntie- en tolerantieprofiel hebben. Vandaag doet de Belgische overheid al zeer goed haar best met contractbesprekingen, pay for performance-regelingen en dergelijke. Alleen verloopt dat telkens via besprekingen van afzonderlijke dossiers.

De tsunami die nu op ons afkomt, vraagt een sterker businessplan, met een proactievere aanpak. Dit om te vermijden dat we in een catastrofale budgettaire situatie terechtkomen, of terechtkomen in een asociale geneeskunde op zijn Amerikaans waar patiënten zich willens en wetens niet laten behandelen om de erfenis van hun kinderen niet op te maken of dakloos te worden.

Maar er is een uitweg. Gelijkwaardige innovatieve geneesmiddelen moeten slimmer gekoppeld worden en samen besproken. De overheid moet dus, waar mogelijk, ophouden met het regelen van individuele contracten die geen daglicht verdragen. Dat kan zowel binnen als buiten de oncologie.

Als enkele maanden na geneesmiddel A een gelijkwaardig medicijn B op de markt komt, moet de overheid daarop inspelen. In plaats van het devies 'eerst komt eerst maalt' te blijven hanteren, moeten A en B tegen elkaar worden uitgespeeld met het oog op een interessantere prijs. Dat is louter een gewettigde strategie van maatschappelijke zelfverdediging. Het vraagt wel een mentaliteitswijziging bij alle stakeholders. Artsen en patiënten zullen water in de wijn moeten doen en zich tevreden stellen met 95 procent gelijkwaardigheid. En dus niet meer blijven hameren op het belang van kleine verschillen. We hebben gewoon geen andere keuze, als we het onderste uit de kan willen halen. Anders blijven we met lege handen achter, of gaan we ons ruïneren.

Natuurlijk, het is een illusie dat deze nieuwe geneesmiddelen gefinancierd kunnen worden door elders te besparen. Het volume en het hiaat dat wordt ingevuld, is daarvoor gewoon te groot. Kankerpatiënten zijn vandaag budgettair minder bedeeld in vergelijking met patiënten uit andere ziektedomeinen (omdat er nog grote defecten zijn in de behandelingsmogelijkheden).

En dus zal in the end ook de belastingbetaler om toegenomen welwillendheid worden gevraagd, voor de onschuldige zieke medemens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234