Donderdag 06/10/2022

Opinie

Hoe uw elektriciteitsfactuur de kas van de rijksten zal spekken

Het hoofdkwartier van Eandis in Melle. Beeld Bob Van Mol
Het hoofdkwartier van Eandis in Melle.Beeld Bob Van Mol

Matthias Somers is wetenschappelijk medewerker van Minerva en columnist van deze krant.

Matthias Somers

Bart Tommelein (Open Vld), Vlaams minister van Energie, wil een fusie van Eandis en Infrax, de distributienetbeheerders in handen van de Vlaamse gemeenten. Eandis en Infrax zorgen ervoor dat de elektriciteit die elders geproduceerd wordt tot bij ons thuis raakt. Dat kost echter een smak geld, wat via de elektriciteitsfactuur doorgerekend wordt aan de eindgebruiker: u en ik. Door een fusie wil Tommelein die factuur doen dalen - al noemde de Vlaamse energieregulator de impact van een fusie op de elektriciteitsprijzen minimaal.

Matthias Somers. Beeld Jef Boes
Matthias Somers.Beeld Jef Boes

Tegelijk wil Tommelein die nieuwe fusiemaatschappij minstens gedeeltelijk naar de beurs brengen, want, zo stelt hij, "zo kan elke burger delen in de winst". Nu vloeit de winst die Eandis en Infrax maken immers niet terug naar "elke burger", in de taal van Tommelein, maar naar de gemeenten zelf.

Het klopt dat de gemeenten de distributienetbedrijven gebruiken als een soort verdoken belastinggenerator: in plaats van de gemeentebelastingen te verhogen, laten de gemeenten de prijs die 'hun' Eandis en Infrax aanrekenen voor het beheer van het elektriciteitsnetwerk omhoogtrekken, waarna de zo gemaakte winst weer uitgekeerd kan worden aan de gemeenten - een belasting met een omweg. Met de opbrengst daarvan kan de gemeente op haar beurt weer noodzakelijke wegenwerken uitvoeren, of de sporthal de nodige beurt geven.

Het zou netter zijn wanneer gemeenten het lef zouden hebben de middelen hiervoor via de gemeentebelasting te verzamelen in plaats van via de elektriciteitsfactuur, maar het eindresultaat is wel gelijkaardig: een bijdrage van elke burger om de publieke dienstverlening te garanderen die aan iedereen ten goede komt.

Lees ook: Energiesector bespaart, maar het is niet zeker of u dat ook zal voelen

Hogere factuur

Wat betekent een gedeeltelijke privatisering van Eandis en Infrax? Privé-investeerders kunnen zich inkopen in de nieuwe fusiemaatschappij, en dus ook recht hebben op een deel van de winst die Eandis en Infrax maken. Die winst moet dus niet meer alleen uitgekeerd worden aan de gemeenten, maar ook aan die nieuwe privé-investeerders die uit binnen- en buitenland kunnen komen: een beursgang staat immers open voor iedereen. En hoe groter het deel van de koek dat privé-investeerders voor zich kunnen opeisen, hoe kleiner het deel dat overblijft voor de gemeenten.

Of nog: bij een gelijk gebleven elektriciteitsfactuur en een gelijke winst van Eandis en Infrax, zullen gemeenten toch een pak minder dividenden ontvangen. En dat betekent op zijn beurt weer dat gemeenten ofwel hun belastingen moeten verhogen (boven op de nog steeds even hoge elektriciteitsfactuur), ofwel hun publieke dienstverlening moeten afbouwen (die gaten in het wegdek en het dak van de sporthal kunnen wel nog even wachten).

Natuurlijk, om dat te vermijden kunnen de gemeenten ook vragen aan de nieuwe fusiemaatschappij om de prijs van het gebruik van het elektriciteitsnet nog maar eens te verhogen om zo de winst nog te vergroten. De private investeerders zullen zo'n prijsverhoging niet tegenhouden: zij profiteren daar immers zelf van, want een winstverhoging betekent ook voor hen een groter dividend. Maar voor u een hogere factuur.

En wie zijn die privé-investeerders? U en ik? Nee dus. Deze week konden we nog lezen dat één op de drie Belgen niet kan sparen: hun inkomen is te laag om nog iets te kunnen opzijzetten, laat staan dat zij zich op de beurs zouden kunnen storten. Vijfentachtig procent van alle aandelen zit in de portefeuille van de rijkste 10 procent Belgen. Het zijn zij die zich zullen kunnen inkopen in Eandis/Infrax. Het is naar hen, naar die rijkste 10 procent, dat de winst die Eandis en Infrax maken in de toekomst zal terugvloeien. En het is uw elektriciteitsfactuur die hen nog rijker zal maken. Ondertussen worden de gaten in het wegdek en het dak van de sporthal nog groter. Maar geen nood: ik hoor goede dingen over mecenaten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234