Maandag 23/05/2022

Opinie

Hoe Trump, leider van een nieuwe beweging, uiteindelijk triomfeerde

null Beeld AFP
Beeld AFP

Bart Kerremans is hoogleraar internationale relaties en Amerikaanse politiek aan de KU Leuven.

Bart Kerremans

Weinigen zullen er in West-Europa rekening mee gehouden hebben maar Donald Trump zal op 20 januari 2017 effectief de 45ste Amerikaanse president worden. Niet dat de peilingen er volledig naast zaten. Vanaf 28 oktober - de dag waarop FBI-directeur James Comey aankondigde het onderzoek naar Hillary Clinton's e-mails te zullen heropenen - werd in de prognoses voor het Kiescollege duidelijk dat de Hillary's kansen aanzienlijk aan het slinken waren.

Je zag het ook aan haar campagnestrategie. Staten die lange tijd zeker leken kregen plotseling Clinton op bezoek en ook op de lokale mediamarkten van deze staten werden naarstig slots voor TV-advertenties gekocht. In Hillary's zogenaamde 'firewall' bleken barsten te zitten en bij de Democraten groeide de angst dat deze tot ware scheuren konden uitgroeien. De verrassing van afgelopen nacht is dat deze scheuren echte kloven bleken te zijn. De Amerikaanse mathematicus Nate Silver waarschuwde er vorige week nog voor. Als Clinton een staat zoals Pennsylvania zou verliezen, zou ze vrijwel zeker een geheel van staten verliezen waarvan de kiezers vergelijkbare kenmerken vertonen, zoals Michigan en Wisconsin. En daarmee zou ze op een regelrechte nederlaag afstevenen. Peilingen, zo was zijn pleidooi, moesten daar rekening mee houden. En op basis daarvan was zijn inschatting dat Clinton twee op drie kansen had om te winnen, en Trump dus één op drie.

Bart Kerremans. Beeld Thomas Vanhaute
Bart Kerremans.Beeld Thomas Vanhaute

Het is die ene kans geworden. En daarin hebben drie elementen een rol gespeeld: ten eerste de ondertussen alombekende anti-establishmentfactor die reeds van bij de voorverkiezingen begin dit jaar de drijvende kracht achter de Trump-campagne was. Ten tweede is er de opvallende trouw van de Republikeinse kiezers en ten derde de zwaktes van de Clintoncampagne.

De eerste factor - de anti-establishmentfactor - is zonder meer van beslissend belang. De groep trouwe kiezers waarop hij kon rekenen, kwam massaal stemmen en wellicht behoorden daar ook heel wat mensen bij die voor de opiniepeilers verborgen bleven of zich verborgen wensten te houden. Deze mensen, waarvan velen zich de miskende verliezers voelen van een systeem dat hen niet staan, zullen deze overwinning koesteren, meer dan koesteren.

De tweede factor - de Republikeinse trouw - was dit jaar verre van evident. Zoals de voorverkiezingen aantoonden, bleef de partij tot aan het partijcongres van deze zomer worstelen met de nominatie van 'The Donald' als hun kandidaat. Velen twijfelden aan zijn temperament en zijn ontspoord narcisme, stoorden zich aan de scheldwoorden en andere uitlatingen die zijn campagnestijl kenmerkten en aan zijn geflirt met racisme maar hadden uiteindelijk geen keuze dan zich neer te leggen bij zijn kandidatuur. Uiteindelijk woog bij deze groep het anti-Clintoneffect zeer zwaar door. Uiteindelijk sloot wat eens de Partij van Lincoln was de rangen en stemde conservatief Amerika trouw voor deze man, een man die eigenlijk slechts met één been binnen de partij en dat conservatisme staat.

De derde factor is ontegensprekelijk ook de Clintonkandidatuur zelf. Veel jonge kiezers die de kant van Sanders hadden gekozen, konden zich uiteindelijk niet van harte met haar kandidatuur verzoenen. Daarvoor was zij teveel een deel van het bestaande systeem en van een verleden dat velen van hen zich amper kunnen herinneren. En natuurlijk was er ook de hele Clinton-entourage en de onfrisse zaken die daaraan vasthangen. Een pak bagage dus die kiezers die naar verandering smachten, deden afknappen.

Hoe dan ook. De VS heeft nu een nieuwe president en die ziet zichzelf - zo bleek net uit zijn overwinningstoespraak - als de leider van een nieuwe beweging, niet gewoon van zijn partij. Dat alleen al zal de volgende jaren spannend worden. Hoe zullen de Republikeinen omgaan met een president die eigenlijk voortdurend met één been buiten de partij wil staan?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234