Zaterdag 29/02/2020

Opinie

Hoe sterk is de eenzame autobestuurder?

Anneleen Kenis.Beeld rv

Anneleen Kenis is postdoctoraal onderzoeker van het FWO Vlaanderen en docente aan King's College London.  

Er wordt getrokken, gescholden en geschreeuwd. Neen, ik heb het niet over het zoveelste relletje tussen voetbalsupporters en de politie, maar over de invoering van schoolstraten, leefstraten en 'knips' (DM 5/6). Alle hebben ze als doel de verkeersveiligheid te bevorderen, de luchtkwaliteit te verbeteren en vooral de leefbaarheid van onze straten te verhogen door de auto zachtjes terug te dringen. 'Zachtjes' moet worden benadrukt, want geen van deze initiatieven breekt radicaal met koning auto. Het gaat hooguit over een (deel van een) straat, enkele parkeerplaatsen, een aantal dagen per jaar of uren per dag. 

Toch zijn de reacties op zelfs deze erg voorzichtige initiatieven niet mals. Heftige discussies, chauffeurs die over het trottoir rijden en scheldpartijen. In de Wasstraat in Gent werden de paaltjes die gestalte moesten geven aan de knip nabij een school enkele dagen geleden doorgezaagd. Dat daardoor honderden kinderen die ervan uitgaan dat de straat verkeersvrij is en ze dus naar hartenlust kunnen fietsen, skeeleren of touwtjespringen, gevaar lopen, zal die autobestuurder worst wezen. Zolang hij maar geen twee minuten moet rondrijden, of enkele tientallen meters verder moet lopen omdat er geen parkeerplaats vlak voor de deur is. Autobestuurders gaan ver, heel ver, in het zich toe-eigenen van de publieke ruimte.

In sommige andere landen is het nochtans evident dat de straat haar bewoners toebehoort, dat wandelen en fietsen prioritair zijn en dat de auto hoogstens als gast de stad binnen mag. Een bezoeker aan pakweg Lund, een middelgrote stad in Zweden, zal het meteen opvallen dat er ondanks het koudere weer veel meer mensen in de straten, parken en op pleinen te spotten zijn. Dat is niet enkel omdat Zweden geleerd hebben om hun kledij aan te passen aan het weer – terwijl wij bij de minste regen of koude wind binnen blijven – maar ook omdat de stad ontegensprekelijk voetgangers en fietsers toehoort. 

Een simpele druk op de knop aan oversteekplaatsen maakt meteen duidelijk waar de prioriteiten liggen. Na enkele seconden, net genoeg om de sporadische autobestuurder te laten stoppen, wordt een groen mannetje tevoorschijn getoverd. Geen oeverloos wachten aan drukke verkeersknooppunten, geen conflicten bij het oversteken waarbij je zelfs bij groen licht toch nog moet uitkijken voor auto's die afdraaien, en geen licht dat op rood springt nog voor je in het midden van de straat bent. Neen, de prioriteiten zijn duidelijk. Voetgangers komen eerst.

Daardoor verandert het straatbeeld: wat een gevoel van ruimte zonder al die geparkeerde auto's aan weerskanten van de straat. Parkeren kan uiteraard, maar dan wel graag buiten de stad. Ja, dat is makkelijk twintig minuten wandelen, maar de voordelen van die autoluwe steden maken dat snel goed. Je merkt ook hoe je meteen andere keuzes maakt. De bus of de auto? Als je twintig minuten moet wandelen tot aan je auto, dan is de bus sneller en efficiënter voor de meeste bestemmingen.

De auto te gast: het verandert meteen het perspectief. Hier wordt er nog steeds van uitgegaan dat een parkeerplaats, liefst voor de eigen deur, een universeel recht is. Zelfs in groen en progressief Gent is de auto nog altijd troef. Hoe moeilijk is het niet om een fietsenstalling in je straat geplaatst te krijgen? Ho maar, je neemt zowaar een parkeerplaats weg! Zelfs een leefstraat, een al bij al kleinschalig project waarbij de straat gedurende enkele maanden een ontmoetingsplek wordt, kan enkel worden gerealiseerd als voldoende mensen officieel verklaren dat ze bereid zijn om gedurende die periode elders te parkeren. 

Of neem nu de speelstraat, een erg onschuldig initiatief waarbij de straat voor een beperkt aantal dagen tussen 14 en 20 uur wordt afgesloten voor doorgaand verkeer (bewoners mogen er wel nog in, en er mag ook nog steeds worden geparkeerd). 67 procent van de bewoners moet zich akkoord verklaren vooraleer dit kan worden ingericht. Maar zo'n logica vertrekt per definitie van de bestaande situatie. Waarom de logica niet omkeren: uitgaan van autovrije straten en pas auto's, enkele dagen per jaar, van 14 tot 20 uur, opnieuw toelaten als je 67 procent procent van de inwoners mee krijgt?

We zitten vast in een logica die vertrekt vanuit het bestaande, in dit geval een maatschappijmodel gebaseerd op individueel autoverkeer, waar je al blij mag zien als je als voetganger of fietser niet te veel van de straat wordt geduwd. Een situatie waar autobestuurders zich niet schamen over hun eigen dominantie en liever onveilige situaties creëren dan een blokje om te rijden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234