Vrijdag 23/04/2021

OpinieGeert Noels

Hoe nemen we de lichtpunten van deze crisis mee naar de toekomst?

Econoom Geert Noels. Beeld © Stefaan Temmerman
Econoom Geert Noels.Beeld © Stefaan Temmerman

Geert Noels is econoom en de auteur van Econoshock en Gigantisme.

De coronacrisis is een vreselijke periode met veel menselijk leed. Maar is er echt niets positiefs te zeggen over deze periode? Ik stelde de vraag onlangs op Twitter, en een vloed aan (overwegend) positieve antwoorden was mijn deel. De rode draad: onthaasting, genieten van kleine dingen en (her)ontdekken. Misschien moeten we deze coronalichtpunten goed onthouden, positieve flitsen uit de periode dat de economie op pauze stond, en het leven in slow motion ging. Maar ook een tijd waarin de ruis verdween, de lucht geen strepen vertoonde, en mensen zich niet konden verbergen. Een uniek moment om zonder filter beelden te maken van onze economie en maatschappij.

Marc Coucke reageerde dat hij weer was beginnen te koken en gezonder was beginnen leven. Hij staat niet alleen. De stroom van positieve berichten bevatte nog meer opvallend gelijklopende boodschappen. Opnieuw tijd om te sporten, tijd met familie, genieten van les te geven aan de eigen kinderen. We mogen negen maanden na de start van corona in maart een boom aan boeken en boelekes verwachten, als ik de reacties mag geloven. Er is meer respect voor elkaar gegroeid, want we hadden meer tijd om naar elkaar te luisteren, of dieper naar de feiten te graven. Er is veel dialoog geweest over hoe we elkaar kunnen helpen en wat de beste oplossingen kunnen zijn. Wat niet uitsluit dat er ook conflict was, in de tv-studio’s en op de sociale media.

Netflix boomde, maar de mensen zochten ook massaal de natuur op. In de coronazomer omwille van de koelte, tijdens de lockdowns om zich te herbronnen of afleiding te vinden. Hoeveel mensen ontdekten nu pas hun eigen buurt en buren? De fiets- en wandelcultuur kreeg een onverwachte bondgenoot in corona. Mensen leven bewuster, omdat het in afwachting van een inenting met één van de vele plots ontdekte vaccins, de beste bescherming en immuniteit levert tegen Covid-19.

De mens is veerkrachtig, wil er het beste van maken, wordt inventief, en leert genieten van de kleine dingen. Niets is nog vanzelfsprekend of “gegeven”. Vervelend, maar ook verhelderend. Deze periode gaf tijd om in onszelf te investeren. Uiteraard werd er hard gewerkt, en we apprecieerden opnieuw het hebben van werk. Een radertje zijn in dat complexe systeem dat we economie noemen. Sommige beroepen kregen opnieuw respect, wat ze altijd al verdienden. Er zijn geen kleine jobjes, we hebben elkaar nodig om dit raderwerk te laten draaien.

Nieuwe normaal

Hoe geven we wat we geleerd hebben uit deze crisis een betere plaats in onze toekomstig economische organisatie? De vraag roept tegenstellingen op, die we moeten oplossen. Om onze welvaartsstaat te betalen, is een steeds hogere productiviteit nodig, terwijl de actieve bevolking tijdens corona een zucht van verlichting slaakte. Telewerken is doorgebroken, maar de tweede lockdown leerde ons dat menselijk contact onontbeerlijk is om mensen te motiveren en te inspireren, en ook gewoon om al het werk gedaan te krijgen. Tenslotte appreciëren we plots de lokale winkeliers en horeca, maar heeft corona het gigantisme een boost gegeven en onze aankopen naar het buitenland geduwd.

Een postcoronaeconomie moet dus menselijker worden, trager en lokaler. Deze verzuchtingen van de actieve bevolking zijn niet zo verschillend van de inactieve bevolking. Iedereen wil werken, maar tegelijk genieten van het leven. Binnenkort hebben we vaccins, en begint de druk om te normaliseren. Maar dat nieuwe normaal moet niet gelijken op het oude normaal.

Wat zelfs de rabiate old normals zou moeten opvallen, is dat alles wat de economie covidproof maakt, de economie ook duurzamer maakt. Telewerken, fietsen, wandelen, lokalisme: deze zaken kosten de overheid niets! Zouden we niet al die dure relanceplannen op de schop nemen, en de goede coronabijwerkingen bestendigen? Dit is dus een pleidooi om de miljarden waarmee gezwaaid wordt weer op te bergen. Ze zullen ons netto minder opleveren, in grote mate door de lobby worden getrokken en de maatschappij niet duurzamer maken. Een ‘taks op witte bestelwagens’, ‘pakjestaks’ of ‘gigantentaks’ is wél nodig. Tegelijk moeten we de lasten op lokale winkels en productie zo laag mogelijk houden.

Ten slotte kan ik me niet van de indruk ontdoen, dat niet iedereen deze lichtpuntjes kon zien, omdat ze in de duisternis van het precoronabestaan werden bestendigd. Corona was niet sociaal. Het digitale tijdperk was niet voor iedereen binnen handbereik. We gaan nog jaren moeten werken om het coronapuin te ruimen en de tekorten terug te betalen. Nieuwe en massale schulden zullen niet bij de armsten helpen, maar vooral een mattheuseffect in stand houden.

Zorgvuldig omspringen met de middelen is iets wat de armsten kennen en verplicht zijn om te doen, maar onze overheid zo vaak vergeet. De belangrijkste uitdaging is om armoede niet te bestendigen. De overheid is verplicht om een uitzonderlijke inspanning te leveren bij het inhalen van de leerachterstand die de allerzwaksten door corona hebben opgelopen. Dat is de belangrijkste pilaar en echte prioriteit voor een langdurig maatschappelijk coronaherstel.

null Beeld © Stefaan Temmerman
Beeld © Stefaan Temmerman
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234