Dinsdag 26/05/2020
Beeld Getty Images

Column

Hoe moet de EU reageren op de brexit?

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics. Zijn column verschijnt wekelijks.

Hoe moet de EU reageren op de brexit? Ik ga er hier van uit dat die beslissing definitief is. Er is op dit ogenblik heel wat soul searching gaande in het VK over de wijsheid van deze beslissing. De petitie voor een nieuw referendum zijn vijgen na Pasen. Van een omelet kun je ook niet naar het oorspronkelijk ei terugkeren. De EU heeft niet alleen in het VK, maar ook elders een negatief imago gekregen. Volgens veel critici heeft dat te maken met het democratisch deficit van de EU.

Er ís een tekort aan democratische besluitvorming op het Europese niveau. Maar is dat zo veel erger dan op het nationale niveau? De wetgevende beslissingen in Europa worden genomen door de raad van ministers en het Europese parlement. Die ministers worden door hun nationale regeringen afgevaardigd. En die laatste zijn tot stand gekomen als gevolg van democratische verkiezingen. De Europarlementariërs zijn rechtstreeks verkozen. De beslissingsorganen in de EU hebben dus dezelfde democratische legitimiteit als de nationale regeringen en parlementen. Als er een democratisch deficit is, dan is dat hetzelfde op nationaal en op Europees niveau, en moeten zowel de nationale als de Europese instellingen in vraag worden gesteld.

Ik zie een diepere oorzaak in het ongenoegen over de EU. En die heeft te maken met globalisering. Vrijhandel creëert een ongelooflijke dynamiek van vernieuwing en welvaart. Die welvaart komt echter niet iedereen ten goede. Sommigen gaan er zelfs op achteruit omdat ze hun job verliezen of omdat hun inkomen daalt.

Vermits globalisering materiële welvaart creëert is het in principe mogelijk om de verliezers van globalisering te compenseren. Dat is het argument dat de meeste economen over de brug haalt om globalisering te verdedigen. Maar de politieke obstakels om zo'n herverdeling te organiseren zijn groot. Het gebeurt gewoon niet of onvoldoende met als gevolg dat miljoenen mensen in de kou blijven staan en een grote rancune ontwikkelen tegenover de winnaars van globalisering, en meer algemeen tegenover het politieke establishment dat de grote ongelijke verdeling heeft toegelaten.

Het moet worden gezegd dat de Europese instellingen tot dit establishment behoren. In feite zijn de Europese instellingen de grote promotoren van globalisering. De eenheidsmarkt en de handelsakkoorden die door de Europese Commissie worden afgesloten hebben de Europese poorten naar de globalisering wijdopen gezet. Daar is niets mis mee. Behalve dat de Europese instellingen geen enkele bevoegdheid hebben over het sociale beleid. Dat laatste is in nationale handen. En die nationale handen worden door dezelfde Europese instellingen in de boeien geslagen.

De Europese begrotingsregels maken het bijzonder moeilijk om de verliezers van de globalisering te compenseren. Dit heeft te maken met het feit dat de Europese beleidsvoerders het neo-liberale discours hebben overgenomen. Volgens dat discours moeten werknemers 'flexibeler' zijn. Volgens dit discours moet de sociale zekerheid, die als onproductief wordt gezien, worden afgeslankt. Structurele hervormingen heet het. Maar de miljoenen mensen die worden onderworpen aan die structurele hervormingen, komen in opstand tegen diegenen die deze hervormingen prediken die hen in de miserie hebben gestort.

Voor er meer Europa komt, moet dit beleid veranderen. Anders zullen er nog meer Europese exits zijn, en desintegreert het Europa dat gekozen heeft voor de winnaars van de globalisering, en de verliezers in de kou laat staan.

Paul De Grauwe.Beeld dm
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234