Zaterdag 26/09/2020
Beeld DM

Standpunt

Hoe meer we onze biodiversiteit vernielen, hoe meer enge virussen vrij spel krijgen

Maarten Rabaey is journalist bij De Morgen.

Schokkende cijfers in een nieuw rapport van het Wereld Natuur Fonds (WWF): tussen 1970 en 2016 zijn de populaties wilde dieren met 68 procent afgenomen omdat hun leefgebieden verdwijnen door ontbossing en klimaatverandering, die in een vicieuze cirkel elkaar in de hand werken, intensieve landbouw en overbevissing. U leest het goed: acht-en-zestig procent.

De cijfers verslechteren snel. In het vorige tweejaarlijkse Living Planet Report bedroeg de afname tussen 1970 en 2014 nog 60 procent. Toen werden ronkende beloftes gemaakt dat het zo niet verder mocht gaan. Tevergeefs. In de tropische gebieden van Midden- en Zuid-Amerika is de situatie nu catastrofaal geworden. Daar daalden de populaties met bijna 94 procent. Allerlei diersoorten zijn hierdoor met uitsterven bedreigd.

De schuld van nietsontziende politici zoals de Braziliaanse president Bolsonaro, die de Amazone in sneltempo laat vernietigen? Jazeker, maar er is meer. Wij dragen óók een verpletterende verantwoordelijkheid. Door overconsumptie van vlees, palmolie, koffie, cacao, soja en hout zijn we met alle EU-lidstaten samen verantwoordelijk voor meer dan 10 procent van de vernieling van de wouden wereldwijd. En dat terwijl de bossen onze longen zijn, ons kunnen beschermen tegen klimaatverandering. Ze omvatten 80 procent van de biodiversiteit.

Als we deze trend niet radicaal omkeren, zullen de gevolgen van de slinkende biodiversiteit voor de mens steeds rampzaliger worden.

Het coronavirus dat ons nu gijzelt, is dan nog maar een voorproefje van een engere toekomst. Er bestaat immers een rechtstreekse link tussen de vernieling van de wereldwijde biodiversiteit en de verspreiding van dodelijke virussen. Coronavirussen gedijen bijvoorbeeld in vleermuizenpopulaties die (ongestoord) hun rol te vervullen hebben in de evolutieketen. Als ze verjaagd of opgegeten worden door de mens, gaan de virussen uit vleermuizen een sterkere gastheer zoeken, een ander dier of de mens zelf – voor wie ze dan dodelijk kunnen zijn.

Als we pandemieën als de huidige ten gronde willen voorkomen, moeten we dus verder denken dan aan de symptoombestrijding alleen. De diepere oorzaak ligt bij onze consumptie- en productiepatronen die de biodiversiteit zo ernstig hebben verstoord dat ze suïcidaal zijn geworden. Zo gooien we met zijn allen nog steeds een derde van alle geproduceerde voedsel weg. Daarmee verdwijnt dus ook telkens een stukje van onze biodiversiteit in de vuilnisbak.

De zoektocht naar een gezondere leefomgeving begint daarom niet enkel bij ‘de politici’ of ‘de wetenschappers’. Hij begint bij onszelf, in de keuken. De ministeries van Gezondheid en Leefmilieu, dat zijn wij allemaal.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234