Dinsdag 11/05/2021
Saskia de Coster. Beeld DM
Saskia de Coster.Beeld DM

ColumnSaskia de Coster

Hoe meer groepen, hoe meer outsiders

Saskia de Coster is auteur en writer in residence aan de KU Leuven.

De participerende observatie, volgens dat antropologische principe heb ik mijn kindertijd beleefd. De onderzoeker draait mee in het dagelijkse leven en de natuurlijke omgeving van de onderzoeksgroep. Dat levert bruikbaar materiaal op – voor wie later wil schrijven of leven – maar er is een beperkte houdbaarheidsdatum, want je bent tenslotte een acteur of imposter die doet alsof die bij de groep of familie hoort. Dat lukt zolang je niet door de mand valt of zelf uit het spel stapt. Het werkt op vele domeinen. De bedelares in de Londense metro die zich volgens de dresscode van de kantoorvrouw kleedt, pantalon en wit hemd, krijgt veel meer geld. Tot haar wit hemd vuil is.

Sihame El Kaouakibi zwijgt al een paar weken. Volgens de sittingducktactiek houd je maar beter je mond als je aangevallen wordt. “Dit is simpelweg opzettelijk iemand beschadigen”, zegt haar advocaat Vande Lanotte ter verdediging en hij hekelt de zogenaamde trial by media om de aandacht af te leiden. Antwoorden blijven nog uit. El Kaouakibi verkondigde vaak vrij vage boodschappen, als dat iedereen erbij mag horen en dat ze de community wilde empoweren en ijverde voor gelijkheid en diversiteit, via het dubieuze sociale ondernemerschap. In elk geval heeft ze groepen waarvoor ze wilde opkomen op vele fronten schade toegebracht door alle tumult. Nu blijft de torenhoge vraag of persoonlijk gewin voor haar niet op de eerste plaats kwam. Of ze acteerde en bedroog.

Een heel andersoortig geval van ‘vrouw stelt gemeenschap teleur’: de Nederlands-Turkse schrijfster Lale Gül. Zij veroorzaakt veel ophef met haar assertieve roman Ik ga leven. Na 23 jaar in de streng-islamitische gemeenschap van de Amsterdamse Kolenkitbuurt stapt ze uit haar rol van gehoorzame moslima. Ze bevrijdt zichzelf luidkeels uit de voor haar ondraaglijke ‘onderdrukking en het seksisme’ van haar gemeenschap met haar ‘immorele’ debuut. Haar familie schaamt zich te pletter voor de afvallige, haar moeder dreigt gedurig met zelfmoord. Zij maakt haar gemeenschap te schande. Onbekenden steken haar een hart onder de riem, de extreemrechtse Geert Wilders recupereert haar stem. Uiteindelijk wil ze aanvaard worden, zegt ze (DM 19/3), haar boek is een zoektocht naar acceptatie door de groep. Dat zit er minder dan ooit in, ze leeft ondergedoken in een hotel. Als nestbevuiler krijgt ze doodsbedreigingen uit haar gemeenschap.

Bij een groep horen is een na te streven ideaal. Een familie, een geloofsgemeenschap, een dansgroep is vaak een wensdroom van een groep die de enkeling kan beschermen. Maar ook: hoe meer groepen, hoe meer outsiders. Vandaar is het een duurzamere oplossing om lid te worden van de groep van outsiders dan om je tijdelijke rol als acteur bij een andere groep te blijven spelen. Bij de groep van outsiders hoort iedereen thuis, hoe dan ook, in de grootste diversiteit bovendien.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234