Vrijdag 13/12/2019
Paul De Grauwe. Beeld Bob Van Mol

Column

Hoe kun je gangsterisme uit het voetbal halen? Simpel: herverdeel de prijzenpot

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics. Zijn column verschijnt wekelijks.

Ik herinner mij nog de eerste match van Paul Van Himst bij Anderlecht. Het moet in 1959 geweest zijn. Ik ging met mijn vader naar alle thuiswedstrijden van Anderlecht kijken. De slaloms van ‘de Polle’ in die eerste match zijn in mijn geheugen gegrift. Wat een voetballer.

De eerste keer dat ik Eden Hazard zag was op televisie, veel, veel later. Edens moeiteloze versnellingen die de tegenstander ter plaatse laten, hadden eenzelfde impact in mijn geheugen. Wat een voetballer.

De Polle en Eden – het zijn uitzonderlijke voetballers. Als men mij zou vragen wie beter is, zou ik het antwoord schuldig blijven. Hun stijl is erg verschillend, maar hun creativiteit als voetballers, tja, die is even sterk.

100 maal meer

Het torenhoge verschil tussen de Polle en Eden is wat ze verdienen door te voetballen. Dat verschil is sensationeel. Mijn schatting is dat Hazard vandaag 100 maal meer verdient (na correctie voor inflatie) dan Van Himst toen die in het begin van de jaren 60 met de bal slalomde.

Er is hier iets mis. Waarom verdienen topvoetballers vandaag zoveel meer dan topvoetballers zestig jaar geleden? Dat terwijl niets erop wijst dat topvoetballers vandaag beter zijn dan topvoetballers in die tijd.

Hier is het antwoord. Het bestaat uit twee delen.

Voetbal is zoals andere sporten een winner takes it all-activiteit. Degene die de competitie wint krijgt de prijzenpot. De tweede krijgt niets, of heel veel minder. Zoiets heeft tot gevolg dat de band tussen vergoeding aan de ene kant en kwaliteit en inzet (‘productiviteit’) aan de ander kant op losse schroeven komt te staan. De eerste is meestal niet veel beter dan de tweede. Toch is de beloning van de eerste een veelvoud van de beloning van de tweede. In het gewone leven stuit zoiets tegen de borst. Als een werknemer een heel klein beetje beter is dan een andere; verwacht je niet dat de eerste een veelvoud zal verdienen van de tweede.

Het tweede deel van het antwoord is globalisering. Toen de Polle op Anderlecht voetbalde, keken ongeveer 20.000 mensen naar deze uitzonderlijke speler. Vandaag kijken 200 miljoen mensen naar de creatieve voetbalvondsten van Eden. 10.000 maal meer. Dat betekent dat er ontzaglijk veel meer geld toevloeit naar het topvoetbal vandaag in vergelijking met vroeger. Ik zeg wel topvoetbal, want voor de spelers in eerste provinciale is er weinig veranderd tegenover zestig jaar geleden. De winnaar neemt alles.

We zijn tot de essentie van het probleem gekomen: globalisering in een activiteit waar de top met alle prijzen gaat lopen, heeft ervoor gezorgd dat massaal veel geld terecht komt bij die top. Dat zijn de clubs, de spelers, en allerlei anderen die van deze fantastische prijzenpot willen profiteren. Diegenen die niet tot de top behoren blijven verstoken van dit manna.

Onweerstaanbare aantrekkingskracht

Dit is een model dat zichzelf dreigt te vernietigen. Het leidt tot enorme ongelijkheden tussen de top en de rest, tussen topclubs en de mindere clubs, tussen de topspelers en de mindere spelers. Terwijl die mindere spelers niet zoveel minder zijn dan de topspelers.

Dit model leidt ook onvermijdelijk tot corruptie. Verleden week werd nog eens duidelijk hoe corrupt voetbal is geworden. De Europese topclubs proberen de grote prijzenpot te monopoliseren en onder elkaar te verdelen. Dat gebeurt met de hulp van de internationale voetbalbonden, FIFA en UEFA. Oliesjeiks, Russische en Aziatische oligarchen, die hun vermogen verworven hebben door diefstal, profiteren mee van die prijzenpot. Die laatste is zo groot dat het een onweerstaanbare aantrekkingskracht uitoefent op de gangsters van deze wereld.

Hoe kan je zoiets oplossen en het voetbal weer een spel maken? Hoe kun je gangsterisme uit het voetbal halen? Het antwoord munt uit door zijn conceptuele eenvoud en zijn praktische complexiteit: herverdeel de prijzenpot. Zorg ervoor dat die massale geldpot niet gemonopoliseerd wordt door de top maar ten goede komt aan alle clubs en spelers.

Eenvoudig, maar toch bijzonder moeilijk te realiseren. Zelfregulering zal het niet doen. De FIFA en de UEFA zijn uitverkocht aan de geldmaffia. Het moet vanbuiten uit komen. De enige die het zouden kunnen doen zijn de Europese instanties (Europese Commissie, Europees Parlement). Ik ben aan het dromen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234