Dinsdag 03/08/2021
null Beeld DM
Beeld DM

ColumnAya Sabi

Hoe krijg je miljoenen mensen zo ver om te doden en te sterven terwijl ze ook, weet ik veel, taarten hadden kunnen bakken?

Aya Sabi is auteur van Verkruimeld land. Haar column verschijnt tweewekelijks.

We zijn als mens in staat om adembenemend mooie dingen te doen. Dat is zo. We zien het dagelijks om ons heen. Er zijn vreemden die oprecht naar je glimlachen alsof ze je kennen uit een ver en nostalgisch verleden. Maar we zijn als mens ook tot verschrikkelijke dingen in staat.

Dit heeft me altijd beangstigd en tegelijk ook geïntrigeerd. Als ik lees welke keuzes mensen hebben gemaakt in oorlogstijd, hoeveel miljoenen er al gestorven zijn voor nietszeggende vlaggen, scheefgetrokken grenzen en genadeloze goden, dan denk ik: hoe krijg je één iemand zo ver? Hoe krijg je miljoenen mensen zo ver om te doden en te sterven terwijl ze ook, weet ik veel, taarten hadden kunnen bakken en vogels spotten? Ik zeg maar wat.

Er zijn psychopaten. Mensen bij wie echt een diagnose gesteld kan worden. Zij die genieten van de pijn die ze veroorzaken bij andere mensen, van het emotionele of zelfs fysieke geweld dat daarbij komt kijken. Als zo iemand aan de macht komt zijn de gevolgen vanzelfsprekend wreed en hard. Maar hoe wordt de rest verklaard? Hoe krijgt zo iemand miljoenen mensen gemobiliseerd om zijn wreedheden uit te voeren? Hoe zijn we in staat tot zulke ‘onmenselijkheden’, want het zijn toch altijd mensen geweest die het gedaan hebben?

Wat maakt ons tot mens? En wat maakt ons tot onmens? In Sapiens. Een kleine geschiedenis van de mensheid stelt Yuval Noah Harari vast dat fictie hét kenmerk is van de homo sapiens. Eerder konden mensensoorten al spreken. Wij waren de eersten die met taal een verhaal maakten, aan woorden een bepaalde verbeeldingskracht gaven. We leven tegelijk in een imaginaire en een objectieve realiteit. En deze band tussen objectiviteit en fictie stelt ons in staat om gemeenschappelijke mythen te creëren. Dit zorgt ervoor dat we flexibel kunnen samenwerken in grote groepen, in tegenstelling tot mieren en bijen die een strakke samenwerking hebben. En in tegenstelling tot wolven, die in kleine groepen samenwerken, kunnen mensen zich verzamelen rond een gemeenschappelijke natie, een taal, een geschiedenis, een traditie.

De basis van dit alles zijn de verhalen die we onszelf vertellen en die we aan onze kinderen doorgeven en waarmee we betekenis geven aan wat we doen en laten. Wie we zijn. En vooral: wie we willen zijn. Het mooie is dat we de vrijheid hebben om onze eigen verhalen te verzinnen. Daarom is alles te relativeren, leve de twijfel! Het ironische is dat deze verhalen van zo’n mobiliserende kracht zijn dat we onszelf erin kunnen verliezen en ze absoluut worden.

Verklaart dit waarom mensen juichen terwijl er een moskee in brand staat? Is dit een symbolische en zelfs positieve gebeurtenis in hún verhaal? Als er kinderen om het leven komen voor hun verhaal? Dit verhaal gaat echter niet over synagogen of moskeeën, dit verhaal gaat over de zionistische verbeeldingskracht die nodig is om een staat op te bouwen, nodig om onmenselijkheden ‘geschiedkundig’ te kunnen verantwoorden.

Als we in staat zijn tot oneindig veel verschillende verhalen: waarom juist dit verhaal?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234