Woensdag 20/11/2019

opinie

Hoe haattaal vluchtelingen ziek maakt

Stéphanie De Maesschalck Beeld rv

Stéphanie De Maesschalck is huisarts en gastprofessor aan de UGent .

Theo Francken (N-VA) deed het weer. Voor de zoveelste keer. Met #opkuisen onder een bericht over het oppakken van vluchtelingen zonder wettig verblijf in en rond het Maximiliaanpark overschreed de staatssecretaris voor Asiel en Migratie opnieuw een grens. De link met de Grote Kuis-campagne van begin jaren 90 van het Vlaams Blok is nu niet eens meer vergezocht.

De sociale media ontploffen: massa’s applaus voor Francken, reacties recht uit de onderbuik; tegenreacties die verontwaardiging maar ook onmacht tonen. Kort daarna volgde een rechtzetting: “Ik kuis geen mensen op. Ik kuis problemen op.” En: “Zo hopeloos is links tegenwoordig. Het enige wat ze kunnen, is mijn woorden bewust misbegrijpen en misinterpreteren. Op de inhoud? Niets. Nul. Nada.”

We lijken in een impasse te zijn terechtgekomen. Reageren op Franckens uitspraken plaatst ons kennelijk onmiddellijk in het kamp van oneindig naïeve linkse ratten die "ze dan maar zelf in hun tuin en huis moeten opnemen". Niet reageren is echter ook geen optie meer, de grens is voor velen nu echt wel overschreden.

Hoger stressniveau

We proberen het even helder te krijgen vanuit onze realiteit als artsen en psychologen. Velen van ons werken dagelijks met vluchtelingen: in opvangcentra van Fedasil en het Rode Kruis, in huisartsenpraktijken, als vrijwilliger.

Dit kunnen we u met zekerheid zeggen: het negatieve, haatdragende, expliciet denigrerende taalgebruik van Theo Francken maakt mensen ziek, angstig, wantrouwend.

We schrijven dit vanuit ons werk als hulpverleners, maar ook wetenschappelijk onderzoek toont de negatieve invloed op gezondheid hoe langer hoe meer aan. Uit onderzoek in de VS blijkt dat kinderen en jongeren met een vluchtelingenachtergrond, die frequent geconfronteerd worden met impliciete dan wel expliciete discriminerende of haatboodschappen, een verstoorde lichamelijke ontwikkeling kennen en een versneld genetisch verouderingsproces. 

Staatssecretaris Theo Francken (N-VA). Beeld Photo News

Ook de invloed van een negatief politiek-sociaal klimaat tegenover een bepaalde bevolkingsgroep is onderzocht. Men zag duidelijk hogere lichamelijke stressniveaus, die op lange termijn kunnen leiden tot hart- en vaatziekten, lager geboortegewicht bij de kinderen van zwangere vrouwen van die groep, slechtere controle van chronische aandoeningen zoals diabetes. 

Men weet intussen ook dat de psychische stressniveaus veel hoger liggen bij mensen over wie er systematisch negatief bericht wordt in de media: meer angststoornissen, meer depressies, slaapstoornissen. De angst ook om zorg te zoeken: de angst om opgepakt en uitgewezen te worden zorgt ervoor dat mensen geen medische hulp zoeken wanneer dat nodig is, waardoor hun medische toestand onnodig slechter wordt. En uiteindelijk liggen de gezondheidskosten voor de persoon zelf (pas hulp zoeken als de aandoening niet meer leefbaar is) en voor de maatschappij (onderzoeken en therapieën die vermijdbaar waren geweest) veel hoger.

Ander onderzoek wijst uit dat postmigratiediscriminatie (dus in het gastland) leidt tot emotionele problemen en toename van agressieproblemen bij jonge vluchtelingen.

Nooit echt thuis

Deze voorbeelden tonen dat wat we de laatste jaren zien, horen en lezen over vluchtelingen vanuit het kamp van Theo Francken en de zijnen, een niet te overschatten invloed heeft op de gezondheid van mensen. Als hulpverleners horen en zien wij de gevolgen daarvan op de lichamelijke, mentale en sociale gezondheid van onze patiënten die hier de laatste jaren arriveerden. Wanneer je dagelijks met vluchtelingen werkt, leer je de juiste vragen te stellen om de invloed in te schatten en hoor je, steeds vaker, de schrijnende, trieste verhalen van mensen die ziek worden door de maatschappelijke context in hun gastland. Het gevoel uiteindelijk niet welkom te zijn. Er nooit bij te zullen horen. Nooit écht thuis te kunnen of mogen zijn.

We kunnen het niet genoeg benadrukken: we streven naar een zo goed mogelijke gezondheid van al onze patiënten. Gezondheid zien we, volgens de definitie van de wereldgezondheidsorganisatie, niet alleen als het ontbreken van ziekte, maar als een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk welzijn. Wanneer we dan zien dat een politicus die verantwoordelijk is voor de menswaardige opvang van vluchtelingen in ons land systematisch negatieve, denigrerende, polariserende uitspraken doet die leiden tot de grootst mogelijke baggerreacties, dan mogen we niet wegkijken. Dan zijn we het aan onszelf als mens en als hulpverlener verplicht om te reageren en luid en duidelijk te zeggen: niet in onze naam.

Dit is de inhoud van onze boodschap. En dit, meneer Francken, is niet “niets, nul, nada”.

Medeondertekenaars: Dirk Avonts, huisarts, gastprofessor; Pauline Boeckxstaens, huisarts; Marieke Lemiengre, huisarts; Christine Leyns, huisarts; Katleen Keppens, huisarts; Myriam Deveugele, psychologe, professor; Ahmad Khalid Zurmati, arts; An Desutter, huisarts, professor; Peter Decat, huisarts; Marc Van Ranst, viroloog, professor; Jessica Tilley, huisarts; Jan-Jakob Delanoye, huisarts in opleiding, Marc Cosyns, huisarts. 
Allen zijn verbonden aan de UGent. Marc Van Ranst is verbonden aan de KU Leuven. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234