Donderdag 25/04/2019

Opinie

Hoe een stereotiepe kijk op gender werkloosheid in de hand werkt

Mieke Van Houtte. Beeld rv

Mieke Van Houtte is sociologe aan de Universiteit Gent.

Vrouwen doen het verhoudingsgewijs beter op de arbeidsmarkt dan mannen. De woordvoerder van de VDAB geeft in De Morgen (12/7) aan dat sectoren waar vrouwen het overwicht hebben, zorg, onderwijs en administratie, in de lift zitten. Mannen kiezen niet voor dat soort jobs, en doen zichzelf zo de das om. In het artikel wordt gewezen op stereotiep denken dat doorbroken moet worden, maar hoe fundamenteel dit werkelijk is, komt onvoldoende naar voren.

Het staat vast dat onze samenleving stereotiep kijkt naar mannen en vrouwen en een duidelijk beeld heeft van hoe mannen en vrouwen zich behoren te gedragen en behoren te zijn. Van kleins af aan krijgen kinderen subtiel en minder subtiel mee wat van jongens en meisjes wordt verwacht. Doorheen de levensloop worden deze verwachtingen steeds weer bevestigd. Gedrag dat niet aan de verwachtingen voldoet, wordt opgemerkt en afgekeurd. Om dit te vermijden, gedragen we ons zoals dat verlangd wordt, waardoor we bepaalde keuzes niet gaan maken: meisjes kiezen niet voor wetenschappen, jongens kiezen niet voor zorg. In het artikel wordt gesteld dat de basis van het probleem – dat mannen meer in de werkloosheid verzeilen – al gelegd wordt in het onderwijs, waar jongens het minder goed doen. Het besef dat ook dit het gevolg is van stereotiep denken en opvoeden lijkt er niet te zijn. 

Opdelen

Sinds de jaren zestig is gedocumenteerd dat hard werken op school geen basis is voor populariteit bij jongeren. En vooral bij jongens gaat hard werken niet samen met 'cool' zijn en erbij horen, omdat hard werken voor school en ijverig zijn als vrouwelijk, en dus te mijden, wordt gezien. Een echte man presteert vanzelf en hoeft daar niets voor te doen. Ook de slechte prestaties van jongens op school zijn dus terug te voeren tot bepaalde stereotiepe denkbeelden over mannen en vrouwen, die vooral in de adolescentieperiode in de omgang onder jongeren versterkt worden.

Dit brengt ons bij de suggestie klassen op te delen, en jongens en meisjes apart te onderwijzen. Deze suggestie heeft totaal geen wetenschappelijke basis. Al sinds de jaren zeventig wordt internationaal onderzoek gedaan naar effecten van gescheiden en gemengd onderwijs. Effecten van geslachtscompositie zijn klein. De bevindingen wijzen in de richting van weinig of geen effecten voor jongens, terwijl meisjes baat zouden hebben bij gescheiden klassen. In gemengde groepen worden de stereotiepen voor meisjes bevestigd. Meer recent onderzoek kijkt niet alleen naar het onderscheid tussen gemengd en gescheiden onderwijs, maar houdt rekening met de proportie jongens en meisjes, wat een meer genuanceerd beeld oplevert. In scholen met een groter aandeel meisjes, blijken zowel jongens als meisjes meer studiebetrokken te zijn en minder wangedrag te vertonen. Meer meisjes zijn dus voor meisjes zowel als jongens voordeliger. 

Kunstmatig

Het typische machogedrag van jongens wordt getemperd naarmate er meer meisjes aanwezig zijn, met gunstige gevolgen voor hun studieprestaties. Er bestaat ook onderzoek dat toont dat machogedrag bij jongens sterker is in gescheiden groepen. Jongens worden dus niet gevoeliger door ze te scheiden. Los van deze evidentie, is ijveren voor gescheiden onderwijs volledig voorbijgestreefd omdat het een heel binaire kijk op geslacht en gender – sociale verwachtingen samengaand met geslacht – inhoudt, en in die zin inherent stereotypebevestigend is. Zowel vanuit de medische als de sociale wetenschappen wordt geslacht als tweedeling in vraag gesteld. Jongeren op school opdelen in onderscheiden groepen naar geslacht is per definitie heel kunstmatig. Het is niet door leerlingen te scheiden dat ze meer zichzelf kunnen zijn, integendeel. En zoals onderwijsminister Crevits (CD&V) suggereert, bereidt gescheiden onderwijs jongeren allerminst voor op de arbeidsmarkt of de ruimere samenleving.

Om het probleem op de arbeidsmarkt op te lossen moeten we komaf maken met het stereotiep denken in de samenleving en zeker geen maatregelen voorstellen die dit bevestigen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.