Woensdag 08/07/2020

Opinie

Hoe coronamaatregelen de droogte verder in de hand werken

Droogte in Diksmuide, deze week.Beeld Photo News

Anneleen Kenis, postdoctoraal onderzoeker (politieke ecologie) van het FWO-Vlaanderen, geaffilieerd met KU Leuven en King’s College London.

Tussen de coronaberichtgeving door tekent zich langzaam maar zeker ook een andere crisis af. Het is een crisis die in Vlaanderen voorlopig vooral de vorm krijgt van hittegolven en toenemende droogte. De krantenkoppen liegen er niet om. Het is al van 1901 geleden dat het nog zo droog is geweest. 

Tezelfdertijd lezen we dat de aanleg van privézwembaden midden april al was verdubbeld. De lockdown doet iedereen naar een beetje meer private ruimte verlangen, en voor wie het zich kan permitteren, hoort daar blijkbaar een eigen zwembad bij. Hoe de bouwers van privézwembaden hun verplaatsingen als essentieel konden laten doorgaan, laat ik hier even achterwege. De symboliek is belangrijker: de ‘private oplossing’ voor de éne crisis dreigt de andere crisis te versterken. 

Dat geldt overigens niet enkel voor zwembaden, maar ook voor de ondertussen veel besproken stadsvlucht en het ‘redden’ van – uiteindelijk toch niet zo essentiële – economische sectoren, zoals de luchtvaart. Wat deze voorbeelden gemeen hebben, is dat ze een tijdelijke of individuele oplossing bieden voor de gevolgen van de coronacrisis, maar tegelijkertijd bijdragen aan wat een nog veel grotere crisis dreigt te zijn, de klimaatverandering, en haar concrete gevolgen zoals droogte. Meer zwembaden vullen, betekent een hoger waterverbruik. Meer mensen die in hun eigen kleine oase wonen verspreid over het (platte)land, betekent meer betonnering en meer autoverplaatsingen, en dus een grotere uitstoot van broeikasgassen. Geld pompen in de luchtvaartsector betekent dat een sector die om klimaatredenen sowieso moet krimpen, nog maar eens gesubsidieerd wordt om verder te blijven vervuilen.

Als er iets is dat we uit de coronacrisis geleerd hebben, is het hopelijk toch dat het geen goed idee is een crisis te negeren tot hij als een ingeslagen meteoriet voor onze voeten ligt en het enige dat ons rest crisisbestrijding is. Wie de berichtgeving rond corona wat gevolgd heeft, wist al lang wat er op ons aan het afkomen was. Toch moesten we blijkbaar zelf de crisis aan den lijve ondervinden vooraleer er echt maatregelen genomen werden.

Anneleen Kenis.Beeld David Tett

Dit is geen onbekend gevoel voor wie zich met klimaatverandering bezig houdt. Hoewel duizenden wetenschappers en nog meer activisten jarenlang aan de alarmbel trekken, negeren we als maatschappij eigenlijk nog altijd dat klimaatverandering echt op ons afkomt. Ook hier begint het er steeds meer op te lijken dat we pas in actie gaan komen als de gevolgen niet meer te ontwijken zijn. Alleen draai je het klimaat nog moeilijker dan een virus terug.

Gaat het om een soort van imaginaire onkwetsbaarheid die corona heeft doorprikt, waardoor we minstens voor enkele weken terug met beide voeten op de grond hebben gestaan? Kunnen we deze crisis misschien zien als een waarschuwing? Een duidelijk signaal dat we de tekenen aan de wand maar beter serieus beginnen te nemen? Een waarschuwing die we massaal aan het negeren zijn: van het redden van Brussels Airlines tot de aanleg van een privézwembad in de tuin, van de terugkeer van de suburbane droom en de auto als veilige cocon, tot de aansporing om massaal terug te gaan shoppen vanuit het idee dat dit de groei en dus de economie ten goede komt. Het idee is dat we nu zo snel mogelijk terug moeten naar ‘normaal’, terwijl ‘normaal’ net het probleem was.

Er zijn nochtans antwoorden die zowel voor corona als klimaat een oplossing zijn. Er zijn antwoorden die niet louter vertrekken vanuit de luidste stem of vanuit wie zich het kan permitteren, die durven breken met business as usual en de crisissen waarvoor we staan echt in de ogen durven kijken. Dat kan ook in kleine stappen. Niet toevallig nemen wereldsteden als New York en Londen juist op dit moment het initiatief om wegen autovrij te maken om op die manier de publieke ruimte toegankelijk te maken zonder elkaar op enkele centimeters na te moeten kruisen. Het laat mensen toe te ademen. Speelstraten, woonerven en parklanen verminderen niet alleen het autogebruik, en dus de uitstoot van broeikasgassen. Ze laten mensen ook toe buiten te komen zonder zich met de hele stad te vermengen wat stadsvlucht kan verminderen. 

Simpelweg de parkeerplaatsen vervangen door voortuintjes, vermindert het hitte-eilandeffect door de grotere aanwezigheid van planten, en kan, door een teveel aan betonnering weg te nemen, weer water in de grond laten doorsijpelen. Op gelijkaardige wijze is dit het uitgelezen moment om de economie te herstructureren: om essentiële sectoren, zoals gezondheidszorg, te herwaarderen en problematische sectoren zoals luchtvaart of zinloos consumentisme letterlijk gas terug te laten nemen. Op die manier vermijden we dat oplossingen voor de éne crisis, de andere crisis alleen maar erger maakt.

Beeld Photo News
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234