Donderdag 17/10/2019
Bruce Springsteen viert morgen zijn zeventigste verjaardag.

Muziek

Hoe Bruce Springsteen de wereld verenigt

Bruce Springsteen viert morgen zijn zeventigste verjaardag. Beeld AFP

Sarfraz Manzoor is een Britse journalist, en de auteur van ‘Greetings from Bury Park’, memoires waarin de muziek van Bruce Springsteen centraal staan. De verfilming ‘Blinded by the Light’ kwam dit jaar uit.

Zowel de VS als Groot-Brittannië hebben een leider die immigranten beledigt en bespot om kiezers te winnen. President Trumps tirades tegen immigranten zijn welbekend, premier Boris Johnson of ­Britain vergelijkt moslimvrouwen die de gezichtssluier dragen met ‘bankovervallers’ en ‘brievenbussen’.

In het midden van de jaren 80 was ik een verveelde en ontevreden Brits-Pakistaanse tiener in Luton, een triest stadje op 50 kilometer van Londen. Mijn vader was in de vroege jaren 60 uit Pakistan vertrokken. Tien jaar later waren mijn moeder, mijn broers en zussen en ik hem gevolgd. Hij werkte toen in een autofabriek.

In Groot-Brittannië waren de jaren 70 geen leuke tijd voor etnische minderheden. Het extreemrechtse National Front, dat in zijn manifest opriep tot het terugsturen van ‘gekleurde immigranten en hun kinderen’, kwam op in de verkiezingen en betoogde in grote en kleine steden overal in het land.

Mijn ouders hamerden erop dat ik geen Brit was en nooit mocht proberen het te worden. Voor mijn ouders was mijn onveranderlijke identiteit die van een Pakistaan en een moslim. Groot-Brittannië was gewoon een plaats waar we woonden. Mijn ouders wilden niet dat ik Engels met hen praatte, alleen Urdu. Mijn familie had uitsluitend Pakistanen als vrienden en kennissen.

Margaret Thatcher

Ik wou bij de Britten horen, maar kreeg de boodschap dat ik anders was. En niet alleen mijn ouders vertelden me dat. In 1987, toen ik zestien jaar was, won de Conservatieve Partij voor de derde opeenvolgende keer de verkiezingen. Gedurende de helft van mijn leven was Margaret Thatcher premier geweest.

Een bruine huid hebben, een ongewone naam en een Pakistaanse erfenis, voelde als onoverkomelijke hindernissen voor een jongen uit de arbeidersklasse als ik. Ik wou erbij horen en me Brits voelen, maar was ervan overtuigd dat Groot-Brittannië nooit van mij zou zijn. In die tijd waren er voor een Britse moslim geen rolmodellen in de media, de populaire cultuur of de politiek.

Dat alles had mij wanhopig moeten maken, maar ik trok het mij niet echt aan. Ik had immers een ontsnappingsplan in één woord: Amerika. In mijn verbeelding was Amerika geen echte plek maar een idee en een ideaal. Ik was er nooit geweest maar kende het van John Hughes en Martin Scorsese, van Studs Terkel en John Steinbeck en vooral van Bruce Springsteen.

Door en door Amerikaans

Springsteen zong over veel dingen, over vaders en fabrieken, snelwegen en rivieren. En, cruciaal voor mij, hij kwam uit een even onbeminde stad als Luton: New Jersey. Wanneer hij zong: ‘It’s a town full of losers and I’m pulling out of here to win’, had hij het over zijn stad, maar het had net zo goed de mijne kunnen zijn.

Zijn songs waren altijd door en door Amerikaans. Ik werd verliefd op het Amerika dat hij in zijn muziek beschreef, Amerika als land van hoop en dromen. Een land met uitdagingen maar ook met een groot hart. Als Groot-Brittannië me niet wou hebben, zou ik in de VS herboren ­worden.

De eerste keer dat ik Amerika bezocht, in 1990, waren de mensen geïntrigeerd door mijn Britse accent. Maar ze waren altijd vriendelijk en hadden slechts een vaag besef van de islam of Pakistan. Na de aanslagen van 11 september veranderde dat, maar in de jaren Bush bleef ik hopen dat het Amerika waarvan ik als tiener was gaan houden niet voorgoed verloren was.

Die hoop werd bewaarheid met de verkiezing van Barack Obama, voor wie Bruce Springsteen in 2008 en 2012 campagne voerde. Maar nu zit Donald Trump in het Witte Huis, de tegenpool van alles wat Springsteen en Obama vertegenwoordigen.

Ik heb een boek geschreven over de invloed van Springsteen op mijn ervaring als moslim­tiener in een Brits arbeidersstadje in de jaren 80. Er is nu een film van gemaakt en de reactie van mensen die ogenschijnlijk niets met mijn personages gemeen hebben, doet me goed.

Pakistaanse versie

In New York sprak een stel uit New Jersey mij na een vertoning aan, om te zeggen hoe sterk ze zichzelf in de film herkenden. Ik was de eerste Britse Pakistaan die ze ontmoetten. “Jij bent gewoon een Pakistaanse versie van ons”, zei de man. Het leek een banale uitspraak, maar nu de president en zijn aanhangers vastberaden lijken om verdeeldheid te zaaien door te zeggen dat sommige gemeenschappen die zus en zo bidden en er zus en zo uitzien minder recht op burgerschap hebben, voelde het enorm belangrijk en bemoedigend.

Het Amerika van Bruce Springsteen lijkt altijd nog ver weg. Maar gesprekken met Amerikanen die voeling hebben met het verhaal van een bruine islamitische jongen uit een Brits stadje geven mij weer hoop.

© 2019 The New York Times Company

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234