Donderdag 29/10/2020

OpinieYves Desmet

Hij had dan toch gelijk, de hofmaarschalk

Als koning Filip een rust en maturiteit heeft gevonden en zijn jeugd heeft kunnen afwerpen, dan heeft Mathilde daar veel mee te maken, concludeert Desmet.Beeld BELGA

Yves Desmet is journalist, en oud-hoofdredacteur van deze krant. Op 31 augustus 1991 verscheen zijn bekende interview met oud-hofmaarschalk Herman Liebaers.

Het is augustus 1991, de komkommertijd woedt volop, maar de kolommen dienen desondanks gevuld. In Frankrijk woedt een polemiek over een plan van president Mitterrand om een ‘Grande Bibliothèque’ neer te poten aan de oevers van de Seine, in de vorm van monumentale opengeslagen boekentorens, waar de boeken achter glas bewaard zullen worden. Een vloek in de oren van professionele boekenbewaarders, zoals voormalig hoofdbibliothecaris van de Koninklijke Albertina, Herman Liebaers. Leuk zomerinterview, denk ik.

Het gesprek deint uit, ook naar zijn periode als hofmaarschalk van koning Boudewijn. Wat vindt hij eigenlijk van kroonprins Filip, wil ik weten, want wat je daarover in de Wetstraat hoort, belooft niet veel goeds. “Ach”, zegt hij, “Ik heb daar een mening over, zoals iedereen. En ik heb waarschijnlijk dezelfde mening als iedereen. Hij kan het niet, hé, een droevig geval...”

Plots wordt een komkommerinterview dagenlang voorpaginanieuws.

Liebaers verwoordde wat de hele Wetstraat dacht, maar niet in publiek durfde te zeggen. Prins Filip was een houten klaas, kwam niet uit zijn woorden, gaf een onwaarschijnlijk onzekere indruk, was panisch om ook maar één fout te maken.

Vandaag weten we beter hoe dat komt. Filip is misschien wel geboren in een gouden wieg, maar dat heeft hem niet beschermd tegen wat kinderpsychiater Peter Adriaenssens onlangs omschreef als de zowat volledig emotionele verwaarlozing van zijn ouders. Gebukt onder de trauma’s die dat moet hebben opgeleverd, gebukt onder de wetenschap dat hij ooit koning moest worden: niet moeilijk dat hij toen volledig verstijfde en de indruk wekte behoorlijk ongeschikt te zijn voor het ambt.

Twee jaar later wordt dat nog eens bevestigd. In 1993, na het overlijden van Boudewijn, beslist de regering-Dehaene om niet de gedoodverfde opvolger Filip, maar diens vader Albert tot koning aan te duiden. Filip ervaart het als een motie van wantrouwen. Niet onterecht, trouwens. Albert zal twintig jaar de troon bezet houden.

Fast forward. Januari 2007. Na afloop van de koninklijke nieuwjaarsreceptie beent prins Filip naar me toe als ik mijn jas afhaal bij de vestiaire. Tien maanden eerder is een kritisch stuk verschenen over zijn handelsmissie naar Zuid-Afrika, en Filip blijkt een olifantengeheugen te hebben. “U ziet mij niet graag”, bijt hij me toe, “maar dat zal me niet verhinderen mijn missie te vervullen. En dit wordt mijn paleis, ik zal bepalen wie hier nog toegang krijgt.” Op dat moment trekt iemand hem weg aan zijn elleboog: prinses Mathilde, die erger wil voorkomen. Impulsief, koppig, rancuneus, Liebaers heeft nog altijd gelijk, denk ik.

Een goed huwelijk

Oktober 2020. Filip is nu zeven jaar koning, en dat zonder incidenten. Integendeel zelfs, hij heeft er een ijzersterk jaar opzitten. Zijn brief over de Congo-kwestie was du jamais vu, nooit eerder verontschuldigde een lid van het koninklijk huis zich voor om het even wat, laat staan voor de misdaden van zijn voorouders. Daarnaast leidde en stuurde hij de formatie van de nieuwe regering volledig binnen zijn rol en functie, zodat zelfs de verzamelde anti-royalistische oppositie geen slakken vond om zout op te leggen. Hij blonk van vaderlijke trots toen hij de blauwe baret uitreikte aan dochter Elisabeth, en nu toont hij zich empathischer en emotioneel intelligenter dan ooit door zijn halfzus de hand te reiken, in schril contrast met de houding van zijn koppige vader.

Ik herlees het interview met de oud-hofmaarschalk, en stoot op een passage die ik zelf vergeten was: “Een oplossing is er altijd. Neem de koning van Zweden. Als prins was Carl Gustav een flierefluiter, en dan komt die merkwaardige vrouw, Sylvie, die volgens mij de Zweedse troon gered heeft. Waarom zou een goed huwelijk Filip niet kunnen veranderen?”

Het is een constante in de geschiedenis van de laatste Belgische koningen. Toen Boudewijn weigerde de abortuswet te ondertekenen, was dat mede onder de invloed van Fabiola en haar charismatische roeping. Toen Albert zich weerde als een duivel in een wijwatervat om Delphine niet te moeten erkennen, was dat vooral onder invloed van Paola, die het product van de ontrouw van haar echtgenoot geen wettelijke status wilde zien krijgen.

En als koning Filip een rust en maturiteit heeft gevonden en zijn jeugd heeft kunnen afwerpen, dan heeft Mathilde daar veel mee te maken.

Liebaers citeerde in het gesprek met instemming de woorden van de vermoorde oud PS-politicus André Cools over Boudewijn: “Le roi, c’est la reine.”

Hij had dan toch gelijk, de hofmaarschalk.

Yves Desmet.Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234