Maandag 14/10/2019

40 jaar De Morgen

‘Hier werd cultuur gemaakt door denkers, niet door pr-bureaus’: schrijver Geert Buelens over zijn band met De Morgen

Geert Buelens. Beeld ID/LIeven Van Assche

De hele zomer lang schrijven prominente De Morgen-pennen van vroeger en nu over hun bijzondere band met de krant. Deze week: Geert Buelens

Voor mij zal De Morgen altijd de krant zijn die mij leerde lezen. Het talent dat Herman de Coninck rond zich had verzameld, maakte de boekenbijlage tot de beste universiteit van het land. De wereld van de literatuur en de literatuur van en over de wereld ontdekken door de ogen van Rudi Laermans, Geert Lernout, Ilse Logie en Mon Detrez… ik gun het elke zeventienjarige. 

Toen Laermans in een groot stuk het werk van de Franse cultuursocioloog Pierre Bourdieu introduceerde, schreef De Coninck in dezelfde bijlage een even boze als principiële tegenrecensie – als lezer leerde je er niet alleen veel van, je voelde vooral ook dat hier iets op spel stond, dat cultuur gemaakt wordt door denkers en critici, en niet (alleen maar) door pr-bureaus.

Vervolgens werd De Morgen de krant die mij kansen bood als recensent. Ik was nauwelijks afgestudeerd of Bernard Dewulf en Eric Rinckhout lieten me over poëzie schrijven. Voor mijn ego was dat misschien niet zo gezond; De Morgen was toen immers een hippe krant – daarvoor mogen schrijven betekende nogal wat.

Dat imago van de krant had natuurlijk te maken met het recalcitrante, contrairerige karakter (de Paul Goossens-touch) en met het bijna-faillissement: een gazet die was opgestaan uit de doden, hoe bijzonder was dat! Ze had misschien niet (altijd) genoeg lezers om een florissant bestaan te leiden, maar de lezers die er waren toonden een ongekende betrokkenheid. Later werd die betrokkenheid in zekere zin afgekocht: lezers werden de krant in gelokt door gratis boeken of dvd’s. In die eerste, welhaast anarchistische fase echter betaalden lezers niet alleen hun abonnement, ze kochten aandelen die uiteraard nooit iets konden opbrengen, behalve dan het voortbestaan van hun geliefde krant. De belegging van de eeuw. Ook in de roerige jaren die volgden op het ontslag van Paul Goossens als hoofdredacteur was de identificatie buitengewoon. Ik herinner me dat ik in de herfst van 1992 met een vriendin die net naar Canada was geëmigreerd correspondeerde over het belachelijk vroege sluitingsuur dat De Persgroep De Morgen had opgelegd – het maakte emoties los die mensen normaal gezien alleen voor hun voetbalclub voelen.

De Morgen had een bijzonder imago, maar bovenal een redactie die zo getalenteerd was dat ze, hoewel ze altijd kleiner was dan die van de concurrentie, iedereen naar huis kon spelen. De onverbeterlijke ZAK en de huisfotografen, de journalisten van Wetstraat, buitenland, cultuur, opinie en sport: De Morgen werd gemaakt door autoriteiten. Die kleinheid was voor de redactie vast een probleem – heel gezond kan het niet zijn geweest, schrijven voor De Morgen – maar ze vergrootte eigenlijk wel de geloofwaardigheid van de krant: wie het, ondanks de steeds luider klinkende verwijten dat DM-journalisten gauche caviar waren, beweert op te nemen voor de kleine man, kan maar beter zelf ook weten wat het is om in de knel te zitten.

Maar in de lente van 2009 veranderde dat. Een zoveelste sociaal conflict leidde tot een (deels gedwongen, deels spontane) ontslaggolf waar de krant in mijn ogen nooit geheel van is hersteld. Dat economische omstandigheden soms tot reorganisaties en afvloeiingen leiden – dat begrijpt allicht iedereen. Dat de directie van een krant die zich altijd beweerde in te zetten voor de underdogs uitgerekend die toptalenten op straat zette die zich via de vakbond en de redactieraad hadden ingespannen tijdens dit conflict, werd door medewerkers, de journalistenbond en lezers op ongeloof onthaald. Tien jaar later kan ik het eigenlijk nog altijd niet geloven.

De episode illustreerde zowel de zwakte als de sterkte van De Morgen. Wie een krant maakt met enige morele pretentie, riskeert zelf ook aan hogere standaarden te worden getoetst. Maar wie vervolgens een resem medewerkers de laan uitstuurt of ziet vertrekken die vandaag sleutelfuncties vervullen bij Knack, De Standaard, Het Nieuwsblad en Apache, heeft bovenal bewezen een uitstekende neus te hebben voor talent.

Geert Buelens (1971) schreef tussen 1993 en 2009 recensies en columns voor De Morgen. In de lente en zomer van 2008 blogde hij op de site van de krant vanuit Washington over de opkomst van Barack Obama. Hij is schrijver (onder meer van De jaren zestig. Een cultuurgeschiedenis) en hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde in Utrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234