Woensdag 29/01/2020

Column

Hier in Bretagne zwijgen we, ook wanneer we spreken

Ivo Victoria. Beeld DM

Ivo Victoria is schrijver. Hij woont en werkt in Amsterdam. Zijn column verschijnt tweewekelijks.

“We moeten praten”, zegt mijn schoonzus. We zijn in Bretagne, bij de familie van mijn vrouw. Elk jaar rond deze tijd doen wij hier een week lang niks anders dan eten, drinken en zwijgen. Dat is traditie. Mijn schoonzus weet dit.

“Praten, praten”, zegt mijn schoonvader. Tegenwoordig hoest hij opnieuw zoals hij hoestte toen hij nog rookte. Het laatste jaar dat hij rookte was het eerste jaar dat ik hier kwam. We rookten allemaal nog toen. Hij opent een fles wijn, vult zijn glas, zet de fles op tafel en zegt dat eenieder maar gewoon voor zichzelf uit moet schenken.

Elke streek brengt de bijpassende mensen voort. Hier zwijgen ze als rotsen terwijl het bloed om hun hart heen danst en klotst, het indeukt en afbreekt zoals de zee het land vormt. Bretagne. Land van steen en bokkige heuvels. Snijdende wind door wilde bossen. De maan jagend aan de hemel, alle koppen verweerd en ontdaan, de zee schommelend in de verte, een man rokend in een stilstaande auto langs de kant van de weg, zieke honden die rechtop tegen het tralies aan staan, blaffend, schor. Het landschap zwijgt zoals het licht zwijgt, zoals alles en iedereen hier donker is of minimaal grijs.

“We pra-ha-ten, we praaa-haaa-ten”, zingt mijn schoonmoeder terwijl ze rond de tafel danst met een ovenschaal in haar met ovenwanten verpakte klauwen. Coquilles in preisaus. Met een snuifje saffraan. Mijn vrouw is er dol op. Veel meer dan een gerecht is coquilles in preisaus het besef dat ze hier, in dit huis, in deze zwijgende streek thuishoort en kan zijn wie ze werkelijk is. Terwijl het haar er tegelijkertijd aan herinnert dat ze nooit voorgoed kan terugkeren naar hier, omdat alleen een gelegenheid als kerst – het unieke ervan tezamen met een zekere regelmaat – het mogelijk maakt dat dit besef kan toeslaan.

“Jullie praten niet”, zegt mijn schoonzus.

Op kerstavond, zo rond middernacht, keek ik heel even op Twitter. Daar waren nog steeds talloze mensen in een cultuuroorlog verwikkeld – onverminderd lazen ze elkaar de les, toonden zich verbolgen, hoonden en scholden terwijl de sterre stille stond. Je kon er verdrietig om worden, maar ik besloot liefde te voelen. Liefde voor al die arme mensen die niet hier, bij ons in Bretagne, lekker aan tafel konden zitten zwijgen. Mijn schoonzus komt uit de Sud-Ouest. Daar praten ze meer, dat weet iedereen. Ze doet haar best.

Buiten geselt de wind de rolluiken. Binnen tatert mijn schoonmoeder iets over de tijd van het jaar, zet de coquilles in preisaus op tafel en verlaat zingend de kamer. Wij eten. Wij drinken. Wij zwijgen – ook wanneer we spreken. Mijn schoonvader opent de volgende fles wijn, vult zijn glas, zet de fles op tafel, zegt dat eenieder maar gewoon voor zichzelf uit moet schenken, ademt diep in. Zijn borstkas lijkt gedurende seconden een onafhankelijke entiteit die moeizaam over de rest van zijn lichaam heen schuift, een paar centimeter omhoog. Daarna neemt ze piepend en krakend weer haar normale positie in.

“Als we moeten praten, zullen we praten”, zegt hij. “En anders niet.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234