Dinsdag 15/10/2019

Opinie

‘Het zou legitiem zijn, mocht de PS een federale meerderheid zoeken zonder N-VA’

Vincent Scheltiens Beeld Thomas Sweertvaegher

Vincent Scheltiens is historicus aan de Universiteit Antwerpen. Hij schrijft o.a. over nationalisme.

Op de vooravond van de nationale feestdag van het land dat hij bestuurt maakte de vorst zich ongerust over het uitblijven van een federale regering. Dat de bezorgdheid van een staatshoofd komt dat zelf het oordeel van de kiezer niet hoeft te ondergaan, kan hoogst tegenstrijdig overkomen. Het is niet de eerste keer dat de koning verkozen politici de levieten leest omdat ze niet naar behoren zouden regeren. Kwatongen kunnen beweren dat de vorst – en zij die zijn pen voeren – hiermee subtiel antipolitieke, populistische gevoelens aanwakkeren; kwestie van de politici tot actie aan te zetten.

Anderzijds moet opgemerkt dat de koning hiermee zijn rol met verve vertolkt. Hij stelt zich boven het politieke gewoel en wijst de haarklovers er even op dat er zoiets is als een algemeen belang dat primeert, en dat dialoog en samenwerking naar de realisatie van dat hoogste goed leiden. Daar ligt namelijk de politieke betekenis van elke monarchie. Om het met de woorden van Job Cohen, voormalig burgemeester van Amsterdam, te zeggen: de boel bij elkaar houden.

Dat de bezorgdheid van de koning de afgelopen weken toenam, mag dan ook niet verbazen. De Europese postjescarrousel en de eventuele coöptatie van een aantal van de Belgische hoofdrolspelers in Europese hogere sferen vergde meer aandacht dan de regeringsvorming. Ten tweede omdat, als een selffulfilling prophecy, de idee dat het land uit twee democratieën zou bestaan, zienderogen aan kracht won. Dat idee, een topos, is al zo oud als de natiestaat zelf, maar een sterk staaltje van kiezersbedrog zette het nog eens extra in de verf. Vertrekkend van politiek verschillend stemgedrag tussen Franstalig België en Vlaanderen worden die twee entiteiten als één monolithisch blok vervormd. Na de kiesgang wordt de significante minderheid van 44,7% (N-VA plus Vlaams Belang) dan hokus pokus vertaald als een stem voor een confederaal België of zelfs een onafhankelijk Vlaanderen, terwijl niemand in die regio daar prioritair campagne rond had gevoerd. Het moet immers gezegd dat N-VA, in tegenstelling tot de Catalaanse separatisten, uit opportunistische redenen niet flink genoeg is om naar de verkiezingen te gaan met de slogan: “Een stem voor ons is een stem voor de splitsing van België”. Op de koop toe verheft die partij zich dan van een significante minderheid tot ‘incontournable’ in naam van de democratie en… het respecteren van ‘de wil van de kiezer’. Op haast mysterieuze wijze leidt deze verdwijntruc tot het wegmoffelen van 55,3% wellicht uitermate diffuse Vlaamse stemmen.

Dat er geen federale regering zou kunnen gevormd worden zonder een Vlaamse meerderheid is een gelegenheidsargument waarvan N-VA zich nu gretig bedient om de andere Vlaamse partijen te domesticeren. Nochtans regeerde Elio Di Rupo van december 2011 tot oktober 2014 zonder Vlaamse meerderheid. Zijn kabinet werd opgevolgd door de door N-VA zelf bekokstoofde Zweedse coalitie die op amper een kwart van de Franstalige stemmen steunde. Het buiten houden van de grootste Franstalige partij, in casu de PS, heette bij N-VA toen jubelend een staatshervorming-op-zich.

Dit meten met twee maten en twee gewichten, dit stellen van oekazes en opwerpen van blokkades moet elke democraat de wenkbrauwen doen fronsen. Tot nader order is dit land – wat we er ook mogen van denken – nog steeds een federale staat en kunnen regeringen gevormd worden zonder aparte, regionale meerderheden. Anders gezegd: men mag de confederale kar niet voor het federale paard spannen.

Het zou dus om twee redenen legitiem zijn, mocht, om maar iets te zeggen, de PS een federale meerderheid zoeken zonder N-VA. Omdat dit nu eenmaal behoort tot de mogelijkheden binnen de federale democratie. En omdat de koning ongelijk heeft met zijn oproep tot algemeen belang en dus tot absolute depolitisering. Elke natie heeft een corporatistisch effect doordat het interne tegenstellingen wegmoffelt in functie van een algemener belang. Ja, Sire, we zijn allemaal bekommerd om klimaat, armoede, werkgelegenheid en migratie. En ja, we behoeven een regering om de uitdagingen aan te pakken. Hoe sympathiek ook, we kunnen een Shame-betoging organiseren of onze baard laten groeien, maar nee, Majesteit, het is aan de politiek om meerderheden te zoeken die niet water en vuur verzoenen maar tot een coherent en krachtdadig humaan, sociaal en ecologisch beleid kunnen leiden. Niet om er één brij van te maken in naam van een vermeend algemeen belang en verder de antipolitiek te voeden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234