Zondag 17/11/2019

Opinie

Het zal veranderen in Libanon, maar tegelijk verandert er nooit iets

Feestelijk protest in Tripoli. Beeld AFP

Rabih Alameddine is een Libanees-Amerikaanse schrijver. Deze bijdrage verscheen eerst in The New York Times.

Donderdag trokken Libanezen uit alle lagen van de bevolking de straat op om te protesteren tegen de corruptie. Vervolgens werd de menigte alsmaar groter, luidruchtiger en eendrachtiger. Zondag waren er naar schatting 1,3 miljoen mensen, of 20 procent van de populatie. De aanleiding voor het protest was een aangekondigde belasting op het gebruik van WhatsApp en andere gratis online-applicaties, zogezegd om de staatsinkomsten te verhogen in budgettair moeilijke tijden.

Er waren eerder protesten. In maart 2005 waren er tijdens wat bekendstaat als de Cederrevolutie massale demonstraties tegen de Syrische troepen die vijf jaar na het einde van de vijftienjarige burgeroorlog nog altijd delen van Libanon bezetten. Ze werden gevolgd door tegenbetogingen van de Hezbollah en andere pro-Syrische groeperingen.

In 2015 was er protest tegen de slechte afvalophaling door de overheid. Hopen vuilnis stapelden zich op in de straten omdat regeringsfacties openlijk streden om een deel van de koek met het privébedrijf dat het contract in de wacht zou slepen.

Corruptie en nepotisme

Het protest in 2015 was het eerst in lange tijd dat mensen van alle religieuze sekten aantrok, maar de verontwaardiging was gericht tegen sommige leiders, niet allemaal. Nu overstijgt het protest de sektarische en sociale grenzen, en vindt het plaats in het hele land, van Tripoli in het noorden tot Tyre in het zuiden, in grote steden, voorsteden en dorpen. En alle leiders in Libanon worden ter verantwoording geroepen.

De klacht dat Libanon slecht bestuurd wordt, is niet nieuw. Corruptie en nepotisme zijn de regel. De economie doet het al een poosje bijzonder slecht – het land heeft een van de hoogste schuld-bbp-ratio’s ter wereld – en de werkloosheid is zo hoog dat hele drommen jonge mensen emigreren. De Libanezen hebben nog altijd geen betrouwbare openbare voorzieningen, zoals elektriciteit en water. Wat wel veranderd is, is de mate van slecht bestuur en de vernederingen die burgers sinds kort moeten ondergaan.

De jongste protesten komen in de nasleep van slecht nieuws. Deze zomer werd de kredietrating van Libanon verlaagd, wat betekent dat de aanzienlijke schuld tegen een hogere rente afbetaald moet worden. Daarop volgden twee gebeurtenissen die massaal verontwaardiging opwekten: een seksschandaal en een ecologische ramp.

Bikinimodel

Op 30 september werd bekend dat Saad Hariri, de eerste minister en een bondgenoot van de Amerikanen, in 2013 meer dan 16 miljoen dollar aan een Zuid-Afrikaans bikinimodel had geschonken. Twee dagen later riep de Libanese regering de economische noodtoestand uit.

Vorige week teisterden zware branden het land. De brandweer was niet in staat ze te bestrijden omdat haar materiaal niet werkte. Reden: de regering had beknibbeld op de onderhoudskosten. Gelukkig bood hevige regenval soelaas.

En toen was er de belasting op WhatsApp.

Het is niet toevallig dat de bevolking deze keer zo eendrachtig is. Zelfs de regering staat voor het eerste in lange tijd op één lijn. Deze regering, die in januari gevormd werd na een impasse van meer dan een jaar, wordt verondersteld heel Libanon te vertegenwoordigen en alle partijen te betrekken. Dat betekent dat politici – vaak dezelfde krijgsheren die tijdens de burgeroorlog sektarische milities aanvoerden – niet de kans hebben gekregen in te spelen op de sektarische scheidslijnen die bepaalde families al generaties lang aan de macht houden. De mensen verkozen keer op keer dezelfde politici, ook al waren ze corrupt. Het is beter dat je eigen leiders stelen dan dat het geld naar een andere sektarische groep gaat. De gebruikelijke strategie waarbij de politieke partijen elkaar de schuld geven werkt niet meer.

Elke politieke partij treft schuld.

Nachtclubfeestjes in bunkers

De regering gaf gehoor aan het volk en trok de WhatsApp-belasting in. Maandag ging ze akkoord met een lijst eisen. Maar sceptische demonstranten weigeren te verroeren. Ondertussen tonen de Libanezen de wereld hoe je demonstreert: ze feesten, spelen tafeltennis en organiseren huwelijken op straat.

Vorige protestbewegingen hadden een matig succes. In 2005 werden de Syriërs buiten gewerkt, maar bleef veel bij het oude. Zal deze massarevolte de regering omverwerpen, zullen de mensen de regimewijziging krijgen waartoe ze oproepen?

Vraag het de Libanezen, en je krijgt een genuanceerd antwoord. “Het zal veranderen, maar tegelijk verandert er nooit iets.” De meeste Libanezen koesteren tezelfdertijd tegengestelde ideeën van hoop en wanhoop, zonder dat dat logisch tegenstrijdig lijkt. Het verklaart waarom ze er tijdens de burgeroorlog in slaagden fantastische nachtclubfeestjes te organiseren in bunkers.

© 2019 The New York Times Company

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234