Zaterdag 10/04/2021
Saskia de Coster. Beeld DM
Saskia de Coster.Beeld DM

ColumnSaskia De Coster

‘Het was misschien te vroeg voor #metooinceste, al is het altijd te laat’

Saskia de Coster is schrijver, onder andere van de romans Wij en ik en Nachtouders. Haar column verschijnt tweewekelijks.

Hashtags hebben soms de kracht om mythes aan diggelen te slaan. Er was #metoo: de mythe van de verkrachter als een onbekende viezerik die uit een steegje springt, moest eraan geloven. En nu sneuvelt nog dichter bij huis een nog hardnekkigere mythe, over seksueel misbruik door gezinsleden en familieleden. Incestplegers blijken niet enkel een paar gevallen uit de marginaliteit. In Frankrijk kwam #metoo met horten en stoten op gang door die verwarrende erfenis van het seksuele vrijheidsideaal uit de jaren zestig. Daar is nu een kleine revolutie gestart, dankzij de hashtag #metooinceste, bedacht door de feministische groep NousToutes. Er worden volop getuigenissen gedeeld door incestslachtoffers. Ze noemen namen, ze komen uit alle kringen.

De beweging werd in gang gezet door onthullingen in het boek La familia grande. Camille Kouchner schrijft daarin over haar vooraanstaande stiefvader Olivier Duhamel, politicoloog en soixante-huitard, gevierd in en buiten zijn entourage van salonsocialisten. Kouchner vertelt hoe Duhamel jarenlang haar tweelingbroer verkracht heeft. Naasten en vrienden van de familie waren op de hoogte.

‘De woede kwam niet meteen,’ schrijft Camille Kouchner. ‘Onbegrip heerste lang, gevolgd door stilte, nog langer.’ De omerta heerste al die tijd in de intellectuele kringen rond Duhamel. Er heerst niet enkel een taboe op de daad, maar veel meer nog op het praten erover. Het is de beproefde oplossing voor vele families én voor de samenleving: stilte. De cijfers zijn er nochtans. Volgens een peiling van eind 2020 heeft een op de tien Fransen, hoofdzakelijk vrouwen, te maken gehad met incest. We spreken hier over 6,7 miljoen mensen.

De familie is traditioneel de hoeksteen van de samenleving, het veilige nest. Pas eind jaren zeventig kwam er aandacht voor seksueel geweld in de naaste omgeving. Het waren feministen die dat toen op de agenda probeerden zetten. De erkenning voor incest op jongens lag en ligt nog moeilijker.

Toen schrijfster Griet op de Beeck eind 2017 aanschoof in de populaire Nederlandse talkshow De Wereld Draait Door, heeft ze daar een bom gedropt. Ze getuigde over haar eigen verleden als incestslachtoffer en werd aanvankelijk weggehoond en aangevallen op de methodes. De samenleving wilde haar getuigenis liefst discrediteren en afgevoerd zien richting de stilte. Hetzelfde mechanisme werd precies in die periode toegepast door onder meer de agressieve advocaten van Harvey Weinstein. Wereldwijd was de #metoo-beweging net losgebarsten. Op de Beeck heeft een moedig verschil gemaakt. Het was misschien te vroeg voor #metooinceste, al is het altijd te laat. Nu is er misschien al meer draagvlak, net zoals bij #metoo dankzij sociale media als ruimte om solidair onder de paraplu van een hashtag ervaringen te delen.

#Metoo kende een enorme weerklank. In de slipstream van de beweging worden concrete veranderingen in gang gezet. Zeker nu, in tijden van lockdown, moet ook incest op de sociale én de politieke agenda komen. Het regent in Parijs, wanneer hier?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234