Maandag 23/05/2022

Opinie

Het was een Hillary die we eigenlijk nog niet echt hadden gezien

null Beeld AFP
Beeld AFP

Bart Kerremans is hoogleraar internationale relaties en Amerikaanse politiek aan de KULeuven

Bart Kerremans

Het gebeurt nagenoeg nooit dat een presidentieel debat de dynamiek van een presidentiële verkiezingsstrijd doet kantelen en het debat van afgelopen nacht tussen Hillary Clinton en Donald Trump valt wat dit betreft niet uit de toon. De Clinton-aanhangers zullen zeker tevreden zijn maar de Trump-aanhangers ook. Voor geen van beide zijn er elementen opgedoken die hen van mening zullen doen veranderen. Ze zullen eerder in hun mening gesterkt zijn. En de onbesliste kiezers zullen ook niet veel elementen gezien hebben die hen naar deze of gene richting zullen doen bewegen.

Bart Kerremans. Beeld © KU Leuven - Rob Stevens
Bart Kerremans.Beeld © KU Leuven - Rob Stevens

Eigenlijk is dat nog het meest in het voordeel van Hillary. Ze heeft een kleine voorsprong op Trump en die zal ze door dit debat zeker niet verliezen. Of anders gesteld, “The Donald” zal zijn kleine achterstand ten opzichte van haar zeker niet kunnen overbrugd hebben na deze 90 minuten bakkeleien.

Toch komt Clinton als sterkste uit deze confrontatie. Daar zijn een tweetal redenen voor: ten eerste slaagde ze er in om naarmate het debat vorderde Trump van zijn lijn – en zijn vooraf ingeoefende zelfdiscipline – af te brengen. In een debat tussen twee dermate onpopulaire kandidaten komt het er inderdaad vooral op aan de zwakte van de tegenstander tegen hem- of haarzelf uit te spelen.

Discussies

Dat is Hillary aardig gelukt. Tijdens de eerste twintig minuten kon Donald zijn lijn min of meer strak aanhouden. Daarna liet hij zich regelmatig verleiden tot discussies en antwoorden die eerder zijn zwaktes dan zijn sterktes blootlegden. Meerdere kansen op stevige replieken werden gemist (over e-mails, over Iran). Bovendien liet hij zich meeslepen in discussies waaruit hij nooit als winnaar maar eerder als verliezer kon komen, zeker bij de onbesliste kiezers.

Het bijna hallucinante debat over Obama’s geboorteakte en de vraag of de Clintoncampagne er destijds (in 2007) mee begonnen was, was er een voorbeeld van. Zoals Clinton terecht opmerkte heeft Trump er zijn politieke carrière op gebouwd. Er tegenin gaan, zoals deze laatste deed, zet alleen maar een van zijn zwaktes bij een deel van de kiezers in de verf: dat waarheid en werkelijkheid voor deze man relatieve begrippen zijn.

Ook de discussie over zijn temperament was merkwaardig, eigenlijk hallucinant. Het is een thema waar een kandidaat als Trump beter niet op ingaat en al zeker niet met een verhaal dat probeert aan te tonen dat Hillary’s temperament een probleem zou zijn. Over je grootste zwakte debatteer je niet met je grootste tegenstander.

Je gaat het uit de weg en leidt er de aandacht van af. Het geeft aan dat Trump ondanks de hele reeks Republikeinse voorverkiezingsdebatten nog geen tegenstander was tegengekomen met de debatvaardigheden en het strategische inzicht van een Clinton, ook wel omdat in debat gaan met één tegenstander een pak moeilijker kan uitvallen dan met velen.

Offensief

Clinton slaagde er ook in te vermijden om in de rol van harde tante terecht te komen. Als vrouw is het sowieso een risico waaraan je sneller blootstaat dan als man. Offensief gedrag wordt bij mannen sneller als een troef en bij vrouwen als onwenselijk – zelfs afstotend – gezien.

Clinton slaagde erin haar lach te behouden en met een kwinkslag de zwaarste tegenaanvallen af te wenden. Het was een Hillary die we eigenlijk nog niet echt hadden gezien. Niet de machine die plannen en cijfers declameert en die gecrispeerd in de verdediging gaat maar een vrouw die met een lach en in volle kalmte haar briesende tegenstander op afstand kon houden. Vanuit die optiek behoorde het debat van vannacht tot haar sterkste debatprestaties tot nog toe, welllicht zelfs tot de sterkste. Dat was zeker zo naarmate het debat vorderde. En er kwam geen kuchje aan te pas, de hele heisa over haar gezondheid van de laatste weken indachtig.

Ondanks Clintons sterke prestatie, kan niet worden beweerd dat het debat van vannacht voor Trump een ramp was. Er was met name één lijn die hij wel consistent wist vast te houden: dat alle al of niet vermeende fouten van Obama ook die van Clinton zijn en dat ze als politicus met haar grote plannen en beloftes niet de noodzakelijke verschuivingen zal kunnen teweegbrengen. Daarvoor is geen zoveelste politicus maar een echte outsider nodig die vanuit een totaal andere kijk aan de slag gaat. Verandering kan dus niet van Clinton komen, wel van een zakenman zoals hijzelf.

Of de vele Amerikaanse kiezers die verandering wensen, geloven dat hij daadwerkelijk die zakenman moet zijn, is een andere vraag. Het lijkt weinig waarschijnlijk dat de twijfelaars onder hen door het debat van afgelopen nacht tot een definitieve keuze zullen zijn gekomen. Misschien dat de volgende twee debatten wat dit betreft meer soelaas brengen. Misschien, want het verleden toont aan dat dergelijke debatten bijna nooit het verschil maken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234