Vrijdag 26/04/2019

Opinie

Het voetbal heeft een veel groter probleem dan Mogi Bayat

Frank Heinen. Beeld RV

Frank Heinen schrijft columns over sport en cultuur voor de Volkskrant, HP/De Tijd en andere media. 

Het grootste probleem met de operatie Propere Handen die door het Belgische voetbal raasde, is dat het niemand werkelijk kan verbazen. Braaf zet elk nieuwsmedium een liveblog op zijn site, om die elke tien minuten te verversen met filmpjes van wegscheurende auto’s. De VRT wijdde er zelfs een extra Journaal aan.

De zaak werd besproken als incident, en de voetbalwereld leek een Hof van Eden waarin af en toe een slang opduikt met een zak appels, die hij aan argeloze spelers, trainers, arbiters en bestuursleden opdringt. Ik hoorde verschillende dingen die ik nog niet wist. Bijvoorbeeld dat Mogi Bayat 90 procent van de Belgische transfermarkt in handen zou hebben, met name doordat hij in staat was spelers waarmee clubs in hun maag zitten voor miljoenen weg te zetten bij clubs waarmee hij een goede band heeft. Hoe lang kun je fauteuils zonder zitting verkopen voor de prijs van een Rietveld-stoel? Vrij lang, dus. 

Man in keurig kostuum

Bayat krijgt, las ik, dingen gedaan die geen enkele andere manager gedaan krijgt. Het enige wat ik vóór gisteren over Bayat wist, was dat Belgische clubs min of meer gedwongen waren om met hem samen te werken.

Een jaar of tien geleden hing op het trainingscomplex van PSV bijna dagelijks een man in een keurig kostuum rond. Dat was Vlado Lemic, een ex-middenvelder van Lierse die via zijn oud-trainer Eric Gerets in Eindhoven was komen aanwaaien. Lemic was intussen zaakwaarnemer en loodste de ene speler na de andere binnen. Met elke geweldige Lemic-voetballer in het eerste (Kezman, Alex, Gomes) won hij aan invloed en toen PSV om allerlei redenen liever niet meer van zijn diensten gebruik wilde maken, bleek dat niet zo eenvoudig. De club kon nauwelijks nog zonder Lemic. 

Als motten rond een lamp

In diezelfde periode bezocht ik Lierse SK, dat er net een fors omkoopschandaal op had zitten. De club was overgenomen door een Egyptische ondernemer en omdat een vergelijkbare move ook in Nederland had plaatsgevonden (bij Vitesse, dat werd gekocht door de Georgische miljardair Merab Jordania, die later wel Georgisch bleek te zijn, maar zeker geen miljardair), ging ik voor de Volkskrant poolshoogte nemen in Lier. De nieuwe eigenaar heette Maged Samy. Zijn overhemd hing ver open en Samy vertelde me dat hij met Lierse de Champions League ging winnen.

Al zo lang het voetbal bestaat, zweven er in en rond het voetbal figuren die meer van zichzelf houden dan van de sport, als motten rond een lamp op een Franse camping. En naarmate er meer geld komt, neemt het aantal motten toe. Ze zoemen zich een weg naar binnen, worden rijk en invloedrijk, maken de argeloze liefhebbers en clubs afhankelijk en slepen hen vervolgens mee in hun val. Wat gisteren aan het licht kwam, is geen incident. Het is een vanzelfsprekend gevolg van wat de voetbalwereld geworden is: een wereld vol, om Theo Maassen te parafraseren, domme mensen én mensen die net slim genoeg zijn om daar misbruik van te maken. 

Propere handen, vuile bedoelingen

Types als Bayat zijn niet de uitwassen, ze vormen de kern. Ze zijn de onherstelbare weeffout van een systeem dat gericht is op meer: meer wedstrijden, meer geld, meer meer meer. Het is hetzelfde systeem dat WK’s aan Rusland en Qatar toewijst, dat minderjarige jeugdspelers van hot naar her versleept, dat Barcelona (ooit een mooie, klassieke vereniging) ertoe drijft om met het onzalige voorstel te komen zijn competitiewedstrijden voortaan in New York en L.A. af te werken. 

Sommige van de dingen die in het voetbal gebeuren zijn volstrekt legaal, maar dat wil niet zeggen dat ze ook deugen. Het is niet omdat je handen proper zijn dat je bedoelingen dat zijn. En terwijl het spel nog elke week aan aantrekkingskracht wint, is alles eromheen danig aan het rotten. 

Wanneer is dat begonnen? Hadden we het kunnen voorkomen? Vaak als ik zoiets lees als gisteren over Bayat en al die anderen, denk ik onwillekeurig aan dat dikke Duitse jongetje uit Sjakie en de Chocoladefabriek. Dat jongetje dat zo gulzig is dat hij zijn handen in de chocoladerivier steekt en zo alle vloeibare chocola bezoedelt. In het boek van Roald Dahl verzuipt dat jongetje bijna en komt later vast te zitten in een afvoerpijp, wat een louterend effect op lichaam en geest zal hebben. In het voetbal van vandaag zou die jongen, mits hij voldoende pegels inbracht natuurlijk, stante pede de leiding over de fabriek krijgen en net zo veel chocola bepotelen tot hij erin stikte.

En wij – de fans, de journalisten, de Sjakies – laten het gebeuren. Want wat kun je doen? Niet meer naar de Champions League kijken, geen spelers met een dubieuze agent meer aanmoedigen? Helpt dat, of heb je daar vooral jezelf mee? Je moet toch wel? Tja. Zo redeneerden die clubs waar gisteren huiszoeking werd gedaan ook.

Dus kijken we met zijn allen toe hoe het voetbal steeds verder kunstmatig wordt opgepompt, als een tekenfilmballon die vroeg of laat uit elkaar klapt. En daarmee zijn we allemaal een beetje medeplichtig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.