Dinsdag 22/10/2019
Beeld rv

Column

Het versterken van de ‘Vlaamse identiteit’ is een terugkeer naar een fictie, naar wat nooit geweest is

Afgelopen weekend was ik in de Ardennen. Omdat we geen auto hebben, krijgen we een lift naar ons hotel. Mijn vriend en ik stellen ons voor aan de chauffeur en hij zegt: “Je sais que les Flamands n’aiment pas les Wallons.

We verdedigen ons en zeggen dat we wel van de Walen houden. Dat het onzin is om zo’n klein land te splitsen omdat het ene deel zogenaamd rijker is dan het andere. Het hangt er maar van af hoe je rijkdom definieert. Het wordt weleens vergeten, maar dit land is een land waar fabrieken zijn, havens, bedrijven, steden, maar ook rivieren, heuvels en massa’s dennenbomen.

De man luistert aandachtig, maar we voelen dat de reputatie van ‘de Vlaming’ hier allang om zeep is. Ik merk, op deze achterbank, dat ik het niet aangenaam vind om Vlaamse te zijn. Het voelt als een besmeurde identiteit. Alsof de hedendaagse Vlaming alleen maar bezig is met wat ‘opbrengt’. En dat iedereen die niet bijdraagt aan die opbrengst verdacht is.

Ondertussen probeert de nieuwe coalitie de Vlaamse identiteit te versterken.

Vlaanderen wordt een natie die bij de Europese top wil horen maar liever verdeelt dan verbindt. Een natie die internationaal wil excelleren in cultuur, maar blijkbaar niet verder wil reiken dan de Vlaamse meesters. Een natie die zegt nieuwkomers te verwelkomen, maar op geen betere baseline komt dan ‘voor wat hoort wat, vriend’.

Het blijft ‘wij’ versus ‘zij’. De sterken versus de zwakken. De Vlaming versus de nieuwkomer. De rijken versus de armen.

Televisie, film, musea, dans en theater zullen moeten bijdragen aan de opbouw van de Vlaamse identiteit. Het is zorgwekkend dat plekken waar artiesten en denkers aan het werk zijn, opgezadeld worden met deze opdracht. Waarom moeten creatievelingen meegaan in de constructie van een beperkte identiteit? Hoe kunnen we meestappen in een voorgekauwd verhaal dat ons wil doen geloven dat solidariteit gelijkstaat aan verlies?

De opbouw van een identiteit laat zich niet vastleggen van bovenaf. Een identiteit ontwikkelt zich van binnenuit. Vanuit een realiteit die zich opdringt: een steeds diversere samenleving op een planeet die opwarmt. Vanuit de aarde dus, vanuit wat nodig is om hier samen te leven en verantwoordelijkheid voor elkaar op te nemen.

Het versterken van de ‘Vlaamse identiteit’ is een terugkeer naar een fictie, naar wat nooit geweest is. Een imaginaire boei die ons krampachtig doet vasthouden aan ‘wat van ons is’ en ‘wie erbij hoort’. Kortom, een begrip dat tot niets anders dient dan ons boven een ander te plaatsen. De ander die minder heeft en ons daarom angst inboezemt.

Ik hoef geen Vlaamse identiteit, ik verlang naar een identiteit die gestoeld is op ontmoeting, die veranderlijk is, vloeibaar. Daarvoor hebben we geen hogere macht nodig die ons uitlegt wie we moeten zijn, wel een kracht die ons aanspoort tot verbeelding.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234