Zondag 05/04/2020

OpinieRebecca Solnit

Het tijdperk van straffeloosheid is voorbij na de zaak-Weinstein

Rebecca Solnit.Beeld © Eyevine/Belgaimage

Rebecca Solnit is een Amerikaanse schrijver. Binnenkort verschijnt met Recollections of My Nonexistence Solnits terugblik op de confrontaties met stilte en geweld in haar jeugd.

Ik was jong in de jaren tachtig, lang voor het debat over ongewenste intimiteiten en seksueel grensoverschrijdend gedrag losbarstte. Ik leefde in een tijd toen het onwaarschijnlijk was dat mannen die me op straat of elders bedreigden mijn woorden zouden respecteren als ik nee of stop zei. Er was geen sprake van gelijke macht, en dus haalden woorden niets uit.

In een democratie van informatie, waar alle stemmen even luid klinken, kunnen de feiten ongehinderd circuleren. In plaats daarvan leven wij in een hiërarchie van hoorbaarheid en geloofwaardigheid, een brutale hiërarchie, waarin mensen die beschikken over feiten vaak het onderspit delven omdat mensen met meer macht de feiten onder de mat vegen, of de prijs om die feiten te uiten gevaarlijk hoog opdrijven. Op die manier heeft de olie-industrie van de wetenschap over de klimaatverandering een nepdebat vol neponzekerheden gemaakt. Op die manier is het impeachmentproces van de Amerikaanse president Donald Trump een mooi staaltje geworden van hoe je feiten en wetten negeert.

En op die manier kon Harvey Weinstein een leger in stelling brengen om zijn macht om straffeloos aan te randen en te verkrachten te beschermen. Tot nu. Seksuele aanranding is misschien wel het akeligste en duidelijkste voorbeeld van de wijze waarop ongelijke macht tot misdaden leidt en vervolgens de overtreders beschermt.

Het verhaal van Weinstein en zijn leger agressieve steunpilaren is daar een mooie illustratie van. Meer dan negentig vrouwen meldden dat hij hen had lastiggevallen of aangerand, maar Weinstein had wat geld kan kopen: een internationaal leger van advocaten, spionnen, influencers en anderen die het verhaal controleerden en zijn geheimen beschermden. Wat erop neerkwam dat ze vrouwen die hij had aangerand de mond snoerden en in diskrediet brachten.

Veel van die vrouwen werden zo twee keer monddood gemaakt. De eerste keer toen ze seksueel aangerand werden – een daad waarbij geen rekening gehouden wordt met wat de andere partij wil, die zo letterlijk het zwijgen wordt opgelegd. De tweede keer toen ze geïntimideerd werden om hun mond te houden of zwijggeld kregen of ermee bedreigd werden dat hun reputatie of loopbaan gevaar liep.

Het proces van Weinstein kwam uitgebreid aan bod in de pers, en dus hoorden we voor het eerst enkele slachtoffers. Toch gaat dit niet alleen over uitzonderlijk machtige mannen en jonge vrouwen in een sector die tot de verbeelding spreekt. Elke dag worden vrouwen zo de mond gesnoerd, zonder dat die verhalen de krantenkoppen halen.

Anderen die met dit soort verhalen de voorpagina’s wel haalden, waren onder meer Donald Trump, Julian Assange, Jeffrey Epstein, zijn beschermheer Leslie Wexner en Michael Bloomberg. Trump kocht in de aanloop naar de verkiezingen in 2016 het zwijgen van Stormy Daniels af. Ze kreeg geld, en in ruil werd ze iemand die nooit woorden zou hebben en nooit haar verhaal zou vertellen (waarna ze zich zoals veel vrouwen na 2017 toch uitsprak). De president vraagt uitstel in de rechtszaak van journaliste E. Jean Carroll wegens laster tegen hem – hij noemde haar een leugenaar toen ze gezegd had dat hij haar verkrachtte – zodat hij zich kan bezighouden met het proces van een andere vrouw die hij een leugenaar had genoemd toen ze gezegd had dat hij zich aan haar vergreep.

The Silence Breakers, een groep vrouwen die vertelden over Harvey Weinstein, praten met de pers na het proces. Beeld REUTERS

Machteloos zijn betekent dat je feiten en waarheden worden versmoord door de machtigen, die liever hebben dat die feiten of stemmen of verhalen niet gehoord worden. Het komt er uiteindelijk op neer dat waarheden en feiten en bewijzen alleen kunnen zegevieren in een democratie – niet louter in electorale zin, maar als een wereld waarin machtsverschillen geen impact hebben op de verhalen die verteld worden.

Ik wilde dat Weinstein schuldig bevonden en gevangengezet werd, niet zozeer bij wijze van wraak – ook al verdient hij het – maar bij wijze van waarschuwing aan mannen: dat het tijdperk van de straffeloosheid voorbij is, dat mensen bereid zijn naar vrouwen te luisteren, en dat wat we zeggen gevolgen heeft.

De belangrijkste verandering zal iets zijn wat we niet kunnen meten: alle misdrijven die niet zullen gebeuren omdat potentiële misdadigers angst hebben voor de gevolgen, nu er gevolgen blijken te zijn. Alle potentiële slachtoffers die weten dat mensen zullen luisteren naar hun verhaal.

Al wil ik meer dan dat. Ik wil een maatschappij waarin het verlangen naar seksueel geweld en het gevoel dat het geoorloofd is wegebben, niet uit angst voor de gevolgen, maar vanuit een respect voor de rechten en de menselijkheid van de slachtoffers.

 © The New York Times 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234