Maandag 20/05/2019

Opinie

Het systeem van vaste benoemingen nodigt uit tot onderpresteren

Brenda Froyen Beeld Diego Franssens

Brenda Froyen is lerarenopleider aan de Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen en werkte de afgelopen 17 jaar in verschillende onderwijscontexten als leerkracht. 

Is leerkracht een zwaar beroep? De discussie woedt volop. Telkens als het over onderwijs gaat, krijgen we ervan langs. “Profiteurs zijn we met een overdosis vakantie. We werken halftijds en worden voltijds betaald.” Tegengas wordt gegeven: "We moeten veel meer doen dan alleen lesgeven, als het zo een makkelijke baan is, kom in het onderwijs." Maar ze komen niet. Ook dit jaar daalde het aantal inschrijvingen in de lerarenopleiding. De tijd waarin de leerkracht een van de meest gewaardeerde burgers was, ligt ver achter ons. Waar hebben we dat respect verloren?

Wie met de ogen van een buitenstaander kijkt, kun je geen ongelijk geven. We hebben veel vakantie. Die vakantie gebruiken leerkrachten vaak om lessen voor te bereiden, zich bij te scholen, klaslokalen te schilderen. Ze bereiden geregeld tot middernacht hun lessen voor en weten dat weekends vaak maar tot zondagochtend duren. Maar er zijn ook andere leerkrachten. Zij die om halfvier de deur achter zich dicht trekken, zij die pas op 31 augustus boven water komen.

Er is een verschil tussen leerkrachten. Niet in loon. Dat niet. Of je nu hard werkt, of niet, lonen zijn gebaseerd op anciënniteit. Jobzekerheid is niet gerelateerd aan inzet, maar aan een goede portie geluk. Sta je in ‘open uren’? Directies zitten met de handen in het haar. Binnen de nieuwe invulling van de onderwijsinspectie 2.0 zijn zij het die een sterk kwaliteitsbeleid moeten voorleggen. De voorrangsregels waar ons huidige onderwijssysteem op gebaseerd is, zijn echter niet vanzelfsprekend een garantie voor kwaliteit.

Machteloze directie

Hoe leerkrachten geëvalueerd worden, verklaart op zijn minst het ongenoegen van heel wat mensen binnen en buiten het onderwijs. Jonge leerkrachten krijgen klasbezoeken, evaluaties maar eenmaal vast benoemd loopt het vaak anders. Sommigen krijgen jaren geen klasbezoeken, of functioneringsgesprekken. Wie kan het directies kwalijk nemen? Waarom evalueren als je als directie machteloos bent? Twee evaluatiecycli van telkens vier jaar, beide met een negatief verslag zijn nodig, én dan nog wordt één op de drie dossiers vernietigd omwille van procedurefouten. Tussen 2011 en 2016 werd 0,02 procent van het totaal aantal leerkrachten ontslagen. Er zijn fantastische leerkrachten, maar echt geen 99,98 procent.

Zijn vast benoemde leerkrachten minder goed? Nee, maar het hele systeem nodigt uit tot gematigdheid of onderpresteren. De vaste benoeming hoeft niet afgeschaft te worden, maar als ‘vast’ zo ‘vast’ is dat leerkrachten niet ontslagen kunnen worden ook al functioneren ze niet naar behoren, dan is het beter dat we wat ‘losser’ vast benoemen.

Iedereen kent wel een topleerkracht uit zijn jeugd, of uit de school van de kinderen die het verschil kan maken. Het tegendeel is ook waar. Er zijn ook kantjeslopers, die de dag na de vakantie precies weten hoeveel dagen het nog zijn tot de volgende. Leerlingen weten vaak als de beste wie tot welke categorie behoort. Misschien is het daarom dat we liever niet naar onze leerlingen luisteren.

Erkenning ver te zoeken

Maar laat ons vooral ook niet te vaak luisteren naar de goegemeente die verkondigt dat we ‘allemaal klaplopers’ zijn. Ook zij werken de cultus van gematigdheid in de hand. We willen allen het beste onderwijs voor onze kinderen, maar kunnen niet nalaten te schimpen op alle leerkrachten, ook op hen die zo gedreven zijn. Zo vragen ook de idealisten zich af waarom ze het nog doen, als erkenning ver te zoeken is.

Is leerkracht een zwaar beroep? Professor Ambtenarenrecht Ria Janvier pleitte om het voordelig pensioenregime te behouden: "Neem dat weg en wie gaat er dan nog voor de klas staan?" Dit soort argumentatie trekt niet de juiste mensen aan. Willen we werkelijk 18-jarigen die aftellen tot hun pensioen, die zoals een van mijn eerstejaars "voor het onderwijs koos omdat ze dan veel met haar paarden kon bezig zijn". Of willen we sterke profielen die zich steeds weer inzetten om te bouwen aan de toekomst van onze kinderen, die erkenning krijgen voor het zware beroep dat ze ook werkelijk uitvoeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.