Zondag 13/06/2021

OpinieKoen Lemmens

Het sociale wezen dat we zijn wil vlooien en gevlooid worden. Misschien zagen we dat wel op Flagey

Een mensenzee op het Flagey-plein in Brussel, vorige zaterdag. Beeld Photo News
Een mensenzee op het Flagey-plein in Brussel, vorige zaterdag.Beeld Photo News

Koen Lemmens is hoogleraar publiekrecht aan de KU Leuven en auteur van De dwaling van de beeldenstormer (2021).

Vorige zaterdag mochten de terrassen van de horeca eindelijk weer open. Zou dit de eerste stap zijn op weg naar het rijk van de vrijheid, zeker nu ook de vaccinatiecampagne na een aarzelende start op dreef gekomen is? Voorbarig of niet, feit is dat er collectief wel heel sterk naar dit moment, dat van de weeromstuit de allure van een catharsis kreeg, werd uitgekeken en toegeleefd.

Wat te vrezen viel, zeker na de recente gebeurtenissen in het Ter Kamerenbos, werd hier en daar ook werkelijkheid. In plaats van beelden van mensen die netjes in groepjes van vier aan tafel zaten, zagen we cafés waar het begrip ‘terras’ nogal ruim geïnterpreteerd werd. Ook het cijfer 4 bleek minder eenduidig dan men puur op basis van elementaire rekenkunde zou denken. En op het Brusselse Flagey-plein ontaardde de heropening in één groot feest.

Het hoeft geen betoog dat dit hoogst onwenselijk is, en het is zeer begrijpelijk dat beleidsverantwoordelijken, politici en experts zich ernstig zorgen maken. Hoofdredacteur Bart Eeckhout noemde de feestjesbouwers in Elsene in eerste instantie de belastingontduikers van de pandemie, freeriders die door hun egoïstische houding het collectieve belang in het gedrang brengen.

Toch zou ik me ervoor hoeden om de mensen op het Flagey-plein zomaar egoïsme te verwijten. Ik zou veel milder willen zijn in mijn oordeel. Was dit de eerste lockdown, dan zou ik Eeckhout volledig volgen. Hoe lastig het ook is, het lijkt me inderdaad perfect aanvaardbaar om van mensen te vragen dat ze in het belang van de volksgezondheid enkele weken een belangrijk deel van hun vrijheid inleveren. Maar intussen zijn we meer dan een jaar verder.

Niet verwijtend

De voorbije maanden zijn voor heel wat mensen verschrikkelijk lastig geweest. In de eerste plaats voor wie zelf ziek werd of geliefden verloor, maar ook voor de mensen op wie de maatregelen heel zwaar beginnen te wegen. Wat ik opvang over het leven van sommige jonge mensen (adolescenten en studenten) is schrijnend.

Vanuit het comfort van een ruime woning met tuin, omringd door gezonde familie en vrienden, met een fijne job die vlot thuiswerken mogelijk maakt, wil ik niet verwijtend zijn ten aanzien van wie het moeilijk heeft. Vooral omdat er nu al zo heel veel inspanningen en opofferingen zijn geleverd. Dat het dan op een bepaald ogenblik knapt, lijkt me menselijkerwijze begrijpelijk.

Zeker, er zullen ook wel relschoppers en casseurs proberen om misbruik te maken van dit soort ‘feesten’. Ongetwijfeld zijn er tussen de feestvierders heel wat egoïsten voor wie het eigen plezier de enige drijfveer van het bestaan is. Maar zou het niet kunnen dat er onder die feestende jongeren ook velen zijn voor wie het gewoon op was? Voor wie de afweging tussen volksgezondheid en individuele vrijheid niet louter een kwestie was van even een versterving doen, maar voor wie het eerder ging om het in de weegschaal gooien van volksgezondheid en de noodzakelijke zelfzorg?

Daarmee keur ik uiteraard niet goed wat er gebeurd is, maar enig begrip lijkt me dan toch wel gepast. Zeker als zou blijken dat de terugkeer naar het normale een lastiger parcours is dan we nu inschatten, zal het zaak zijn om de afgematte mensen nog voldoende gemotiveerd te houden. Ik ben niet zeker dat een klimaat waarin al te snel naar stevige verwijten wordt teruggegrepen in dat opzicht erg dienstig is. Dat zou weleens averechts kunnen uitpakken, valt te vrezen.

De la Soul of Zjef Vanuytsel

Het komt me bovendien voor dat je de gebeurtenissen weliswaar negatief kunt lezen als een uiting van puur op het eigen ik gerichte hedonisme, maar dat ook een positieve lezing mogelijk is. Wie zegt dat de soundtrack van zaterdagavond De la Souls ‘Me, Myself and I’ was? Net zo goed kun je er de bevestiging in zien van de diepmenselijke behoefte om met anderen in contact te staan. Het sociale wezen dat we zijn wil vlooien en gevlooid worden. Misschien zagen we dat wel op Flagey en klonk niet de technodreun van Tomorrowland of de rock en pop van Werchter, maar de oude gezapige Zjef Vanuytsel: “Je kunt niet zonder de anderen.”

In dat opzicht moeten we hopen dat de geplande sociale en culturele testevenementen vlot verlopen; het zal voor iedereen beter zijn als de druk op gecontroleerde wijze van de ketel gehaald kan worden. Dan hoeft het niet tot wilde explosies te komen en kunnen mensen eindelijk weer doen waartoe ze geroepen en gedoemd zijn: samenleven met anderen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234