Zaterdag 08/08/2020

OpinieDimitri Van Den Meerssche

Het relancecomité is een goed gestoffeerde Rotary-vergadering. Het kon ook anders

Dimitri Van Den MeersscheBeeld rv

Dimitri Van Den Meerssche is postdoctoraal onderzoeker (internationaal recht) verbonden aan de Universiteit van Amsterdam

De pandemie die ons land gegijzeld houdt is niet enkel een crisis, stelt Vlaams minister-president Jan Jambon, maar ook een ‘kans’ waarvan we moeten ‘gebruikmaken’. Een gelegenheid voor ‘vernieuwing’ en hervorming. Terwijl het virus rond raast worden de krijtlijnen uitgetekend voor de maatschappij van morgen. Willen we enkel de beau monde van de vrije markt rond deze tekentafel van de toekomst?

Crisis als kans

In tijden van crisis wordt het verloop van de geschiedenis niet gepauzeerd maar net versneld. Ingrijpende hervormingen die in ‘normale’ tijden uitgebreid besproken of bevochten zouden worden krijgen nu een plaats onder de noemer van uitzondering en urgentie. Beslissingen verschuiven van plenaire politieke organen naar comités die niet enkel de schade dienen te beperken maar ook nieuwe opportuniteiten moeten aanreiken – de productieve mogelijkheden tot ‘vernieuwing’ die de pandemie biedt. Crisis als kans. Het is een variatie op een klassiek thema, een routine voor hervormers die geen tijd hebben voor het trage tempo van de alledaagse politiek.

De samenstelling van het economische relancecomité dat door de Vlaamse regering in het leven werd geroepen laat weinig twijfel over de richting van ‘vernieuwing’ waar de corona-crisis aanleiding toe zou geven. Met de voorzitters van KBC (Koenraad Debackere) en VOKA (Wouter De Geest), de decaan van Vlerick Business School (Marion Debruyne), alsook een arbeidseconoom (Stijn Baert), vermogensbeheerder (Geert Noels) en specialiste digitaal werk (Ans De Vos), wordt de ruimte voor maatschappelijke en morele vooruitgang die de crisis biedt al bij voorbaat ingeperkt door het gedeelde geloof in economische groei als motor en de vrij markt als leidraad. Nergens is dit meer expliciet als in de diep ideologische splitsing tussen het ‘maatschappelijke’ en het ‘economische’ in verschillende toekomstcomités. Misschien toch snel meegeven aan Minister-President Jambon dat Naomi Klein’s Shock Doctrine niet als handleiding werd geschreven?

Wie smeedt voor ons het plan van morgen?

De pandemische precariteit en paniek tonen eens te meer door wie en wat we als samenleving gedragen worden: niet door de vermogensbeheerders en de financiële speculanten, maar door de stille krachten in de zorg, industrie en distributie die er nog steeds staan ondanks jaren van besparingen en de eufemismen van sociale afbraak (zoals ‘flexibilisering’ of, steeds vaker, ‘digitalisering’). Ook zien we duidelijker dan ooit wie we door de mazen van het maatschappelijk net laten glippen – daklozen, asielzoekers en zij die leven op tijdelijke arbeidscontracten of zich toewijden aan de onbetaalde zorg. Wie spreekt voor hen in het relancecomité van de baron, de belegger, de manager en de specialisten in mobiel werk, bedrijfsinnovatie en activering op de arbeidsmarkt? Wie waarborgt dat we beter doen in het post-corona tijdperk? Wie geven we een stem in de ‘economische vernieuwing’? Of krijgen we toch vooral meer van het oude (met een applaus vanop het balkon als pleister op de wonde)?

Dit is geen ad hominem argument. Er is geen twijfel dat alle leden van het comité uitzonderlijke expertise hebben in hun vakgebied. Dat is hier het punt niet. Het gaat om al wie ontbreekt aan de schrijverstafel voor onze samenleving na de pandemie – de keuzes, stiltes en hiaten. Geen stem voor arbeid, voor het klimaat of het steeds groeiende precariaat. Geen pen voor het sociale middenveld dat vandaag de schaduwstad beademt. Het relancecomité is een goed gestoffeerde Rotary vergadering.

Het kon ook anders. In Amsterdam, bijvoorbeeld, wordt de crisis aangewend voor het omarmen van de ‘donut economie’ als antwoord op de onhoudbare groeifetisj die onze tijden teistert. Laat ons hopen dat ook hier echt ‘vernieuwende’ visies kunnen bloeien voor de wereld van morgen. Dat zal helaas niet in het relancecomité gebeuren. Daar geldt plus ça change plus ça reste le même.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234