Vrijdag 06/12/2019
Carl Devos. Beeld rv

Column

Het politieke en budgettaire moeras zijn verbonden. We verzuipen in beide

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Het is makkelijker theebladeren lezen dan de federale formatie. Elke dag laat de kolderbrigade gespeeld achteloos kruimels in het oorkanaal vallen, op zoek naar verspreiding. Wie het van horen zeggen heeft, kletst uit de nek; het klein genootschap politici dat zal beslissen, twijfelt en zwijgt. Het spel is onvoorspelbaar, alleen het bord laat zich kennen.

Op 15 september liet Elio Di Rupo weten dat “CD&V en Open Vld bepalen of N-VA aan boord blijft voor de federale regering”. De PS wil zo links mogelijk besturen, zonder N-VA. Die wacht af of de poging zonder haar zal lukken. Paul Magnette masseert langs thema’s partijen in en uit de formatie. Om achteraf te zeggen dat niemand geduwd is: het was de inhoud. Been there. Zoals in 2010 en 2014 hebben Open Vld en CD&V beslissende kaarten in handen.

Op 7 juli 2011 verwierp N-VA de nota van toenmalig formateur Di Rupo. Hoewel CD&V eerder zo vaak herhaalde niet zonder N-VA te onderhandelen, liet de partij één dag voor het ultimatum dat Di Rupo aan CD&V had gesteld weten dat ze rond de tafel zou blijven. Een nieuw Vlaams Verraad werd geboren. N-VA verdween formeel uit de onderhandelingen 403 dagen na de verkiezingen: 82 dagen na haar vertrek was het Vlinderakkoord er, 138 dagen na haar vertrek was Di Rupo I er. In 2014 koos Wouter Beke voor grote winnaar N-VA, ondanks de vraag van Di Rupo om zijn regering, die zetelwinst had geboekt, voort te zetten. De strategie van Beke om N-VA in 2019 te verzwakken lukte, omdat N-VA in december 2018 uit de regering trok, de grootste averij was evenwel voor CD&V. In 2010 aarzelde Open Vld, in 2014 niet.

Geen gekibbel!

Vandaag zijn er allerlei signalen, in allerlei richtingen. En is er geen duidelijkheid. Zeker niet bij CD&V, die klinkt als een kakofonie. Het is wachten op de nieuwe voorzitter, allicht Joachim Coens, op 6 december. Vrijdag komt die bij de MR, allicht Georges-Louis Bouchez. Bij Open Vld strijden paars-gele en paars-groene fans, Gwendolyn Rutten zwijgt. N-VA wil besturen. Ook met de PS is dat niet helemaal onmogelijk. Dan moet er iets communautairs zijn. In de oppositie dreigt verstikking: hard zijn voor de regering én tegelijk het verschil met het VB maken, is moeilijk. Als N-VA weer als een centrumpartij wil ogen, is besturen beter. Maar als het moet, biedt de oppositie kansen. In 2024 moet dan samen met het VB het model uit de scharnieren gelicht worden.

Veel stress geeft dat voorlopig niet in Jambon I. Bourgeois I was een regering met, Jambon I is een regering van N-VA. Haar eerste maanden domineert de conservatieve, centrumrechtse N-VA-lijn. CD&V en Open Vld zitten er precies voor spek en bonen bij. In debatten over cultuurbesparingen of segregerende mono-etnisch-culturele organisaties, is het zwijgen of wat enkel het beleid van de N-VA lijkt uitleggen. Geen gekibbel!

Welke federale regering er ook komt, het valt te vrezen dat oplossingen voor de manifeste onbestuurbaarheid van dit land in haar akkoord zullen ontbreken. Want, zal te horen zijn: het was al lastig genoeg. De volgende regering zal het wegzakkende Belgisch bouwsel met verflaagjes opsmukken, terwijl het tot de ruwbouw gestript en verbouwd moet worden. Prullaria zoals de te late afschaffing van de Senaat moeten de verzakking stutten. Er is zoveel meer nodig. Niet enkel politiek slibt ons model dicht, budgettair dreigt de ramp. Wij gaan dat met zijn allen minstens twee legislaturen afbetalen. Als ooit recessie en rentestijging elkaar ontmoeten, volgt een catastrofe.

Verzuipen

De begrotingscijfers zijn desastreus, het strafbankje lonkt. De Europese Commissie toont dat het in de Tomorrowland-club Michel al fout liep vanaf 2017, sinds 2018 dalen inkomsten en stijgen uitgaven. In 2020 dreigt een structureel tekort van 2,3 procent of 11 miljard, het hoogste van de eurozone, elf keer meer dan Michel I in april aan de Europese Commissie beloofde. Er zit niets anders op dan het evenwicht ver uitstellen, tot zeker na de verkiezingen van 2024. De deelstaten diepen het Belgisch gat uit: Vlaanderen en Wallonië gaan in 2020 elk 435 miljoen in het rood, houden allebei respectievelijk 200 en 350 miljoen uit de eigen maar niet uit de Belgische berekening. In Brussel is er officieel een structureel evenwicht; niemand die het gelooft. Daar houden ze 500 miljoen onzichtbaar in de eigen boeken. Een tunnelvisie. De Franse Gemeenschap gaat 708 miljoen in het rood op een begroting van 11 miljard. Echt.

Deelstaten rekenen zich rijk met te creatieve interpretaties van de flexibiliteit die de Europese Commissie kan toestaan – dat is (nog) niet gebeurd – om voor sommige investeringen in het rood te gaan. Een flexibiliteit die de Commissie niet aan een deelstaat, maar aan een lidstaat toekent. De Franse Gemeenschap wil de flexibiliteit zelfs inroepen voor de hervorming van het Franstalig onderwijs. Want er is geen geld meer.

Dus is een nieuwe financieringswet dringend. Dus een Vlaamse meerderheid. Dus N-VA.

Het politieke en budgettaire moeras zijn verbonden. We verzuipen in beide.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234