Zondag 17/10/2021

OpinieKati Verstrepen

Het ontwerp van pandemiewet: een garantie voor onze grondrechten?

De Leuvense Oude Markt wordt schoongemaakt, in aanloop naar de verwachte heropening van de terrassen op 8 mei. Beeld Photo News
De Leuvense Oude Markt wordt schoongemaakt, in aanloop naar de verwachte heropening van de terrassen op 8 mei.Beeld Photo News

Kati Verstrepen is voorzitter van de Liga voor mensenrechten.

Vandaag wordt het ontwerp van pandemiewet besproken in de Kamercommissie Binnenlandse Zaken. Een goede zaak, de Liga ijvert immers al maanden voor een degelijke juridische basis voor de coronamaatregelen. Maar zijn we er wel zeker van dat met deze wet onze grondrechten niet meer beperkt zullen worden dan strikt noodzakelijk is? Het ontwerp is alvast een stap in de goede richting, maar jammer genoeg is het niet meer dan dat.

Het grootste pijnpunt blijft dat het parlement buitenspel gehouden wordt. Zo is het de regering die beslist of we ons in een ‘epidemische noodsituatie’ bevinden, niet het parlement. Het komt het parlement alleen toe om binnen de 15 dagen deze beslissing te bevestigen, meer niet. Vervolgens is het de regering die beslist welke maatregelen genomen moeten worden om ons te beschermen tegen het ‘infectieus agens’. Het parlement komt daar niet aan te pas, zelfs niet om deze beslissingen te bevestigen. Het is evident dat dit een verbetering is ten opzichte van de huidige situatie, waar deze bevoegdheid in handen is van één minister, maar het is nog altijd niet voldoende. Door het negeren van het parlement blijft immers het probleem dat de maatregelen die genomen worden – maatregelen die een enorme impact hebben op onze grondrechten – niet het voorwerp uitmaken van een openbaar en transparant debat. Daardoor is er te weinig aandacht voor de gevolgen van deze maatregelen op het dagelijks leven van ons allemaal én is het erg moeilijk om er een draagvlak voor te creëren. Maatregelen die niemand begrijpt zijn echt moeilijk afdwingbaar.

Het tweede probleem is dat het ontwerp toelaat dat de regering maatregelen neemt die onze grondrechten mogelijk schorsen, terwijl volgens onze grondwet onze grondrechten alleen maar beperkt kunnen worden. Zo sluit de huidige formulering de invoering van een avondklok helemaal niet uit, ook al is het duidelijk dat een dergelijke maatregel veel te ver gaat en onze grondrechten schorst in plaats van beperkt. Men zou denken dat de beslissing over de noodzaak van het invoeren van dergelijke maatregelen en het beoordelen van de proportionaliteit ervan bij het parlement zou gelegd worden, maar dat is dus niet het geval. Opnieuw zullen burgers die het niet eens zijn met deze maatregelen geen andere keuze hebben dan het aanvechten van deze maatregelen voor de Raad van State.

Bovendien voorziet het ontwerp nog steeds in een ‘escapeclausule’: in uitzonderlijke omstandigheden – en die kunnen vrij snel gevonden worden in het geval van een pandemie – is het toch mogelijk dat maatregelen genomen worden door één minister.

Het ontwerp stelt op dit punt dan ook geenszins gerust. Gelukkig zijn er ook positieve zaken te vermelden: zo is de Liga erg blij met het voorzien van een mensenrechtenspecialist in het experten comité, krijgt de rechter de mogelijkheid om sancties op maat te voorzien bij het vaststellen van inbreuken op de genomen maatregelen en belooft men de adviezen van de experten publiek te maken. Al bij al toch een magere troost voor de zoveelste verschuiving van de wetgevende macht naar de uitvoerende macht. Zullen parlementsleden onder druk van de particratie een wet goedkeuren die hen definitief buiten spel zet op momenten die er echt toe doen? Zal in strijd met artikel 187 van de Grondwet een wet gestemd worden die de invoering van de noodtoestand in België toelaat? Laten we hopen dat hierover goed nagedacht wordt, want eens die richting uitgegaan wordt is er geen weg meer terug.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234