Zaterdag 24/08/2019

Opinie

Het OCMW kan die gesprekken over anticonceptie wél initiëren en begeleiden

Heleen Debruyne Beeld Stefaan Temmerman

Heleen Debruyne is schrijfster en columniste. Ze schreef samen met Anaïs Van Ertvelde Vuile lakens. Een hedendaagse visie op seksualiteit.

Zo af en toe dropt een politicus een ideetje. Mensen die er nauwelijks toe in staat zijn zetten kinderen op de wereld. Kunnen we hen niet verplichten tot anticonceptie? Sarah Smeyers (N-VA) deed het, Valerie van Peel (N-VA), nu ook John Crombez (sp.a). Hij maakte in een interview in Humo de analogie met euthanasie en abortus: vonden we ooit taboe, nu is haast niemand nog tegen. Bizarre vergelijking: euthanasie en abortus zijn de ultieme erkenning van het zelfbeschikkingsrecht, het verplichten van anticonceptie gaat daar net tegen in.

Overheden willen de aanwas van sommige groepen wel vaker een halt toeroepen. Veel mensen kennen de eugenetische programma’s van de nazi’s, maar we hoeven niet terug naar dat gruwelijke verleden voor meer voorbeelden van de praktijk. Deze eeuw nog spoot de Israëlische overheid Ethiopische migranten bij aankomst onder valse voorwendselen in met de prikpil. Tussen 2006 en 2010 werden 148 vrouwen in Californische gevangenissen gesteriliseerd zonder hun instemming. Wat daar is gebeurd, is dat de rechten van de ongeboren, zelfs nog niet eens verwèkte kinderen boven het recht op fysieke integriteit van de moeders geplaatst werden. Dat is een gevaarlijke precedent. Als je de rechten van het nog ongeboren kind boven de rechten van de vrouw stelt, zou je in theorie ook alle vrouwen van vruchtbare leeftijd kunnen opdelen in slechte en goede toekomstige moeders en ze al of niet verplichten tot anticonceptie.

Toegegeven, dat is een dystopische aandoende denkoefening. De voorbeelden die ik aanhaalde gaan uiteraard een stap verder dan het pleidooi van Crombez. Maar nu ook weer niet zo’n enorme stap. Het recht op fysieke integriteit is opgenomen in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en in het Belgische patiëntenrecht. In het patiëntenrecht staat dat elke patiënt het recht heeft op het geven van geïnformeerde toestemming van eender welke ingreep of medicatie - dus ook voor anticonceptie. De behandelende geneesheer moet alert zijn voor alle situaties van dwang die dat recht in het gedrang kunnen brengen. Een openbare instantie zou dus geen invloed mogen hebben over wat dokter en volwassen, wilsbekwame patiënt in de beslotenheid van het dokterskabinet beslissen. Er is dan ook niet veel fantasie nodig om te bedenken hoe zo’n situatie uit de hand kan lopen: welke criteria worden gehanteerd, wie controleert ze en hoe makkelijk kan het bewind die aanpassen?

Dokters horen hun werk in alle vrijheid kunnen doen. Zij moeten de betrokkenen zo goed mogelijk inlichten over alle mogelijke vormen van anticonceptie. De pil en het condoom zijn door onzorgvuldig gebruik sowieso behoorlijk onbetrouwbaar, als je een instabiel leven leidt des te meer. Waarom mensen niet voorlichten over het spiraal, dat een paar jaar gewoon blijft zitten? Over sterilisatie van mannen met voldane kinderwens? In het Gentse wijkgezondheidscentrum Botermarkt merken de artsen dat er veel desinformatie is. Arts Jan De Maeseneer: ‘Er doen veel mythes de rond over het spiraal, terwijl dat een hele veilige langetermijnoptie is. Zelfs als we hen dat vertellen, kiezen de meeste mensen bij ons voor de prikpil. Ze willen vaak zelf dat we hen om de drie maanden contacteren voor een nieuwe injectie. Opvolging is dan ook erg belangrijk.’

Het OCMW kan die gesprekken over anticonceptie wél initiëren en begeleiden, zoals in Gent sinds 2018 gebeurt. Rudy Coddens: ‘Vroeger werd dat gesprek eigenlijk nauwelijks gevoerd. Dat moest dringend anders. Het thema is te belangrijk om een taboe te zijn. Bij ons legt de maatschappelijk werker gezinsplanning als gespreksonderwerp op tafel. In alle openheid worden alle opties besproken - ook voor mannen. We betalen ook alle vormen van anticonceptie terug. Dat thema staat bij de meeste OCMW’s helaas niet echt op de agenda, merk ik als voorzitter van het directiecomité van de OCMW’s binnen de VVSG.’ Het is nog te vroeg om resultaten te zien, maar volgens Coddens laten de betrokkenen zich er positief over uit.

De aandacht voor het lot van (nog onbestaande) kinderen in schrijnende situaties is begrijpelijk, broodnodig zelfs. Maar we mogen ons niet laten verblinden door emotionele argumenten. Wie het belang van het ongeboren kind boven het recht op zelfbeschikking van de wilsbekwame moeder plaatst, begeeft zich op ethisch glibberig terrein. Liever dan dat te betreden, moeten we nog meer inzetten op betere informatie over anticonceptie en op een betere opvolging. Dat er dan nog ouders en kinderen tussen de mazen van het net zullen glippen is onvermijdelijk, dieptreurig, maar geen argument voor ethisch bedenkelijk beleid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden