Zaterdag 04/04/2020

Het moet duidelijk worden dat de mannelijke waarden niet de enige zijn die ertoe doen

Beeld THINKSTOCK

Xanne Huybrecht is mede-oprichter van de Facebook-groep 'Niet in mijn pretpark', waar leden over gender discussiëren. Bram Demulder is classicus. Hij doet onderzoek bij het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek Vlaanderen (FWO) en aan de KU Leuven.

Wij denken vaak en voorzichtig na over gender. Maar zelfs voor ons is een buschauffeur vaak vanzelf een 'hij' en een babysit vanzelf een 'zij'. Genderstereotypen zijn een valstrik, zelfs voor wie op zijn hoede is. Het is niet gemakkelijk. Helaas maakte Joachim Pohlmann zich er gisteren in De Morgen wel erg gemakkelijk van af.

Hij haalt uit naar 'gelijkheidsguerrillero's' met gelijkheidswaan en klaagt dat mannelijke waarden steevast moeten wijken. Dat verband is opmerkelijk, want wie zich zorgen maakt over genderkwesties in het onderwijs probeert juist het tegengestelde van een gelijkheidsguerrilla te voeren.

Bewustmaking van genderstereotypen in onderwijs en maatschappij is altijd een pleidooi voor diversiteit. Het is niet dat de mannelijke waarden moeten wijken, het is dat het duidelijk moet worden dat die waarden niet de enige zijn die ertoe doen.

Bram Demulder.Beeld Bram Demulder
Xanne Huybrecht.Beeld Xanne Huybrecht

Vorige week nog bleek uit onderzoek van KU Leuven, Universiteit Gent en Vrije Universiteit Brussel in vijftig Vlaamse scholen dat zowel meisjes als jongens zich minder goed voelen door genderstereotype verwachtingen. Ze spelen bijvoorbeeld een rol bij de problematische schoolbetrokkenheid van jongens, waar Pohlmann zich terecht zorgen over maakt. Hard studeren en goede punten halen is voor meisjes. En wat is er erger voor een tienerjongen dan een meisje genoemd te worden?

Natuurlijk is het oké dat sommige jongeren zich goed voelen bij de historisch hardnekkige, traditionele verwachtingspatronen. Maar de identiteit van jongeren mag niet bepaald worden door dat soort gendergebonden verwachtingen, door gelijke en onwrikbare verwachtingen per geslacht. Dát soort gelijkheidswaan is nog steeds alomtegenwoordig in opvoeding en onderwijs.

Naar aanleiding van de vorm van het ingangsexamen geneeskunde stelt Pohlmann vrouwelijke prudentie tegenover mannelijke nonchalance. Dat het eerste benadeeld wordt en het tweede bevoordeeld, sluit aan bij wat hij bij een dokter waardeert. Maar misschien valt ook wat te zeggen voor een prudente dokter (m/v) die niet van nonchalance houdt? En natuurlijk betekent dat dan weer niet dat we bij een ingangsexamen geneeskunde minder kennis en competentie mogen verwachten. Het betekent dat de manier waarop kennis en competentie bevraagd worden, gestuurd is door verwachtingen die met die kennis en competentie niets te maken hebben. De lat waar iedereen over moet, is vaak een mannelijke lat.

Genderkenmerken zijn geen kwestie van óf ideologische keuzes óf biologische kenmerken; het is een vals dilemma dat Pohlmann hanteert. Het is niet zo eenvoudig. Gender gaat niet enkel over duidelijke keuzes en duidelijke fysieke kenmerken. Gender gaat vooral over moeilijk zichtbare, historisch gegroeide verwachtingen. Jongens met een afkeer voor vechten op de speelplaats zijn verdacht, net als grofgebekte meisjes met een mening. Die jongeren als 'afwijkend' beschouwen, is echter geen kwestie van biologische bepaaldheid of ideologische keuze maar van wat onbewust verwacht wordt.

Nadenken over gender is leren zien. Het kost tijd, moeite en goede wil. Daarom is het niet enkel belangrijk dat onderwijs genderbewust georganiseerd wordt, maar ook dat gender een thema is in het onderwijs zelf. En dan maar hopen dat de leerlingen er iets van (willen) begrijpen en niet schouderophalend beginnen te gissen, zoals Pohlmann, die trots is dat hij voor zijn examen statistiek slaagde zonder er iets van te kennen. Conservatisme kan gebaseerd zijn op goede argumenten. Maar het conservatisme van Pohlmann is eerder de inertie van de luie student. Elk onderwerp verdient beter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234