Zondag 06/12/2020
Beeld DM

StandpuntKirsten Bertrand

Het lijkt erop dat onderdelen van het systeem-Loekasjenko uitgekeken zijn op de laatste dictator van Europa

Kirsten Bertrand is hoofdredacteur.

Wit-Rusland bevindt zich op een cruciaal kantelpunt: na 26 jaar dictatuur verzetten de burgers zich in steeds groteren getale tegen het regime van president Aleksandr Loekasjenko. Die had zich afgelopen week tot winnaar gekroond van overduidelijk frauduleus verlopen verkiezingen. Zondag verzamelden tienduizenden betogers in de hoofdstad Minsk, voor wellicht de grootste protesten ooit in het land. De beelden van door de politie gemartelde demonstranten zwengelden de protesten aan. Op gevaar voor eigen leven zetten de betogers zich achter oppositiekandidate Svetlana Tichanovskaja, die naar buurland Litouwen is gevlucht.

De leerkracht Engels is een Tsjernobyl-meisje, ze groeide op in een deel van Wit-Rusland dat zwaar te lijden had onder de fall-out van de kernramp van 1986, waardoor ze als tiener in de zomers jarenlang op gezondheidsreis mocht naar het Ierse platteland. Haar opvangouders getuigden over haar jaarlijkse bezoeken in The New York Times. “Het was een erg empathisch kind dat goed Engels sprak en voor zichzelf kon denken. Ze praatte de massa niet na.” Het is geen toeval dat het uitgerekend een Tsjernobyl-kind is dat het de zittende autocraat nu bijzonder lastig maakt. Tichanovskaja (ze nam de plek van haar man in, een populaire vlogger, die opgepakt werd) heeft al jong gezien hoe het anders kon in het vrije westen.

Afluisterpraktijken

Ook in ons land werden de afgelopen decennia Tsjernobyl-kinderen uit Wit-Rusland opgevangen. Het was tijdens een reportage over een zogenaamd ‘tegenbezoek’ in 2006 dat ik een inkijk kreeg in het leven in Wit-Rusland. Ik verbleef in Dobroesj, nabij de oostelijke stad Gomel, in het gezin van Natasha, een leerkracht IT die verantwoordelijk was voor gezondheidsreizen richting ons land. Ze maande me buiten aan om tussen haar vier muren in geen geval over Loekasjenko en politiek te praten, ze kon immers niet weten of ze afgeluisterd werd door diens beruchte veiligheidsdiensten.

Veertien jaar later lijkt het erop dat onderdelen van het systeem-Loekasjenko uitgekeken zijn op de laatste dictator van Europa. Zo geraakte gisteren bekend dat de Wit-Russische ambassadeur in Slovakije de demonstranten steunt. Daarmee is hij de eerste diplomaat die openlijk de oppositie bijtreedt. 

Hamvraag is wat de internationale gemeenschap de komende periode zal doen. Poetin heeft hulp geboden aan Loekasjenko, en ook al waren de relaties de laatste tijd slecht, voor de Russische president is het land strategisch te belangrijk om het zomaar westwaarts te laten afslaan. En dus is de bevolking aangewezen op de EU en de VS voor steun, want zonder hulp lijken de democratische massa’s kansloos. Het Westen heeft het politiegeweld al veroordeeld, en benadrukt dat de verkiezingen niet vrij en eerlijk zijn verlopen. Maar er kan nog meer worden gedaan, de EU zou deze kans kunnen – nee: moeten – grijpen om te tonen dat de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens geen vodje papier is.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234