Woensdag 04/08/2021
Paul De Grauwe Beeld DM
Paul De GrauweBeeld DM

ColumnPaul De Grauwe

Het leuke is: na het vaccin komt die relance er vanzelf

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics. Zijn column verschijnt tweewekelijks.

Het goede nieuws over nieuwe vaccins blijft toestromen. Ze zijn heel effectief en veilig, zo heet het. Bovendien zullen ze, als alles meevalt, toegediend kunnen worden aan grote delen van de bevolking vanaf het midden van volgend jaar. Dat zou het begin kunnen worden van een bevrijding uit de ellende van de coronacrisis.

Wat mogen we verwachten op het economische front als dit goede nieuws bewaarheid wordt? Hier is mijn (voorwaardelijke) voorspelling. Ik ga ervan uit dat de veralgemeende toediening van het vaccin ervoor zorgt dat de epidemie op de achtergrond verschuift zodat de meeste mensen opnieuw voluit gaan leven. Al die mensen die tijdens de pandemie weinig hebben geconsumeerd en dus veel gespaard, laten alles los en halen hun schade in. We krijgen een consumptieboom. Hetzelfde gebeurt in het bedrijfsleven. De investeringen die werden uitgesteld worden nu versneld doorgevoerd. De economie veert op. Het leuke is dat er een relance komt zonder dat de overheid een relancebeleid moet voeren. Het gebeurt dan allemaal vanzelf. Niet realistisch? Kijk naar China, waar dit volop aan de gang is.

Of dit allemaal vanaf het midden van volgend jaar realiteit wordt is onduidelijk. We weten nog niet hoe succesrijk die vaccins echt zijn en wanneer de meeste mensen ingeënt zullen zijn. Maar dat moment komt er zeker. En dan is een consumptie- en investeringsboom onvermijdelijk.

Om die automatische relance de beste kansen te geven moet de overheid haar budgettaire wapen ten volle gebruiken. Dit doet ze door onbeperkte en onvoorwaardelijke financiële steun te verschaffen aan bedrijven zodat die de economische storm waar ze nu in zitten zonder permanente schade kunnen overleven. Hetzelfde moet gebeuren met de werklozensteun. De relance na de pandemie krijgt dan de beste kansen, zonder dat de overheid op dat moment zelf aan relance moet doen.

Shoppen in het Sanlitun-shoppincentrum in Peking. 'Een relance zonder overheidsbeleid niet realistisch? Kijk naar China, waar dit volop aan de gang is', zegt De Grauwe. Beeld EPA
Shoppen in het Sanlitun-shoppincentrum in Peking. 'Een relance zonder overheidsbeleid niet realistisch? Kijk naar China, waar dit volop aan de gang is', zegt De Grauwe.Beeld EPA

Onheilsprofeten

Dat standpunt, dat ik al een tijdje verdedig, wordt door een aantal ‘er-is-geen-geld-meer’- onheilsprofeten bekritiseerd. We kunnen ons die grotere budgettaire tekorten niet meer permitteren, zeggen ze met een vermanende vinger. Als de overheid opnieuw bijkomende tekorten creëert, dan wordt de overheidsschuld onhoudbaar hoog. Vreselijke dingen staan ons en onze kinderen dan te wachten.

Maar is dat wel zo? Die onheilsprofetie is gebaseerd op een werkelijkheid uit het verleden. We hebben sinds de jaren zeventig een situatie gekend waarin de rentevoet op de overheidsschuld systematisch hoger was dan de groei van de economie. Het gevolg daarvan was dat de overheidsschuld sneller toenam dan het bbp. Immers, de rente op de overheidsschuld wordt typisch gefinancierd door de uitgifte van nieuwe schuld. Elk jaar komt er dus schuld bij om de rente te betalen en vermits de rente hoger is dan de groei van het bbp stijgt de schuldratio (de schuld gedeeld door het bbp) elk jaar. Dat was onhoudbaar en dus moest er voortdurend gesaneerd worden gewoon om te beletten dat de schuldratio zou blijven stijgen. Het was het bekende sneeuwbaleffect.

Die tijd is voorbij. Sinds een aantal jaren kennen we een omgekeerde situatie. De rente op de overheidsschuld is lager dan het jaarlijkse stijgingsritme van het bbp. Dat betekent dat de overheidsschuld minder snel toeneemt dan het bbp met het gevolg dat de schuldratio vanzelf daalt zonder dat er extra gesaneerd moet worden. En dat zal zich na de pandemie verder zetten.

Een voorbeeld kan dit verduidelijken. Veronderstel even dat de tweede lockdown een bijkomend tekort in de begroting meebrengt van 50 miljard zoals de eerste lockdown dat gedaan heeft. Dat is 10 procent van het bbp. Vandaag kan de Belgische overheid obligaties uitgeven op 30 jaar en moet daar slechts 0,32 procent interest op betalen. Ze leent dus haast gratis en dit gedurende 30 jaar. De onheilsprofeten waarschuwen echter dat de rekening er komt na 30 jaar wanneer de schuld die de overheid vandaag aangaat moet worden terugbetaald. Hoe gepeperd zal die rekening zijn voor de regering van het jaar 2050? Laten we aannemen dat gedurende de volgende 30 jaar het bbp jaarlijks gemiddeld stijgt met 3 procent. Dat is 2 procent inflatie en 1 procent reële groei. (Dat is ook ongeveer het geval geweest gedurende de laatste 30 jaar). Die 50 miljard extra schuld vandaag zal dan in 2050 slechts 4,5 procent van het bbp vertegenwoordigen.

Slotsom. De overheid die vandaag de economie ondersteunt zodat die na de pandemie snel kan opveren doet een enorm productieve investering. Die investering wordt gefinancierd door obligaties die haast gratis zijn. Bovendien zal de last van de schuld die hieruit ontstaat gestaag blijven dalen zonder dat er budgettaire saneringen moeten worden doorgevoerd. Onze kinderen en kleinkinderen zullen het ons nooit vergeven als we vandaag naar de onheilsprofeten luisteren en geen extra schuld durven uit te geven om de economie recht te houden tijdens deze barre tijden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234