Zondag 20/10/2019
Een man zingt sterk aangedaan tijdens een wake op de Place de la République. Als dit een oorlog is, hoe vechten we dan? Beeld GETTY

De passie van Devos

Het is oorlog. Hier en daar

De politieke actualiteit volgens Carl Devos.

Rusteloos draaien woorden rond elkaar. Onbeslist. Ze zijn met vele, maar laten zich niet geordend op papier vangen. Elke gedachte roept een andere op. Twijfel heerst. Harde eenvoud loert in een radicale hoek. Aan de overkant, verscholen in politiek correcte nuance, dreigt gezwollen relativisme.

Er zit een knop op het geoefende toetsenbord die moeiteloos een standaardtekst laat uitrollen. Veilig en triviaal. Maar dit is er de tijd niet voor. Er is een streep getrokken in de Europese geschiedenis. Een van de vele, maar een die onze generatie tekent.

Vrijdag de dertiende is onze 9/11: beperkter in omvang, de impact even drastisch. Geen aanval op een symbool met een adres, maar op wie we zijn. Op wat we zijn. Op hoe we leven. Een ongrijpbare aanval. Niet door een leger dat met drones en satelliet te bespieden is, maar door in de anonimiteit verscholen burgers om de hoek. De vijand is ook onder ons. Onherkenbaar.

België, hofleverancier van IS-strijders, is een uitvalsbasis. Dat is niet enkel, zelfs niet eens vooral een verantwoordelijkheid voor veiligheidsdiensten. Het is een collectief, maatschappelijk falen. De oplossing vraagt jaren, decennia volgehouden inzet. Op vele fronten tegelijk.

Minder dan een jaar na Charlie Hebdo slagen terroristen erin om onder de radar te blijven, tot die ene keer, als ze zonder doodsvrees hun slachting aanrichten. De vaststelling is moeilijk om dragen: nooit zullen we ons daar helemaal tegen kunnen beschermen, hoeveel ander kwaad ook verijdeld wordt. Angst is onvermijdelijk. Normaal. Gepermitteerd. Het is even verantwoordelijk ze te verwoorden als ze te bestrijden. Je hoort de schrik, bij de bakker. Hoe vaak welmenende leiders ook herhalen dat ze niet nodig is. Dat is als zeggen aan wie vliegangst heeft dat het vliegtuig het veiligste transportmiddel is, veel veiliger dan de auto. Daags na een dodelijke crash in de tuin van de buren.

Carl Devos. Beeld rv

We mogen geen angst hebben omdat de terroristen anders winnen. Wel, ze hebben gewonnen. Deze slag. Zijn we bereid terug te slaan?

Hoe? Waar? Waarmee? Tegen wie? Politici zeggen dat we in oorlog zijn. Dat klopt. Belgen worden vermoord, wij bombarderen hen. En nu? Een massale militaire actie om IS van de kaart te vegen? Indien nu niet, wanneer dan wel? Er liggen meer dan honderd body bags in de koelte van Parijs, zijn we bereid er duizenden van onze jongens naar vele Europese hoofdsteden te sturen vooraleer de vijand overwonnen is? Wat is het politieke en economische post-militaire plan? De Amerikaanse vergelding na 9/11 leert dat dat minstens zo belangrijk is als militaire voorbereidingen.

Moeten we daarbij onze traditionele arrogantie, ons meerderwaardigheidsgevoel niet wat achterwege laten? Onze missioneringsdrang om onze westerse moraal, het kapitalisme, onze visie op democratie te verspreiden, zoals zij hun haat, omdat de anderen achterop zouden hinken in de ontwikkeling. Wiens ontwikkeling? De wereld is zo klein geworden dat we er alle belang bij hebben hun ontwikkeling te ondersteunen, hun eigenheid te verzoenen met onze morele principes. Waar komt trouwens al dat vurig antiwesterse sentiment vandaan? Omdat we wel onze commerciële en geopolitieke ogen sluiten voor moorddadige, radicaal islamitische dictaturen als Saudi-Arabië of voor de miserie van de Palestijnen?

Maar de oorlog daar is de makkelijkste. De moeilijkste en belangrijkste voeren we op eigen bodem. Dat is ook een strijd met onszelf. De woede is voelbaar. Onmachtige woede, de gevaarlijkste van alle: ze gaat alle kanten uit, ook de verkeerde. Naar slachtoffers die aan onze poort staan, al hebben velen geen recht om binnen te komen. Naar moslims, die nochtans even verontwaardigd zijn over deze barbarij. En die er nog meer dan wij het slachtoffer van zijn. We reageren te gelaten als weer, ergens in het Oosten, 100 mensen in een moskee opgeblazen worden. Die begrijpelijk selectieve verontwaardiging wordt ons aangerekend.

We moeten onverdraagzaam strijden, niet tegen dé islam die niet bestaat, maar tegen de radicale interpretatie ervan. Die terroristen aanhangen, helaas niet enkel zij. De predikers en gelovigen van de haat, in buurtmoskeeën en op digitale netwerken, zijn onze vijand. Godsdienstvrijheid is geen excuus om onze samenleving van binnenuit te eroderen. We moeten bijvoorbeeld de rechten van vrouwen of homo's zo fundamenteel belijden als zij hun haat. Wij zwemmen niet gescheiden. Dat is daar, hier is hier.

Met repressie alleen komen we er niet. We moeten massaal investeren in wederzijds begrip, in burgerschapsvorming, in wijken en mensen, om hen van kansloosheid, segregatie en verleiding te bevrijden. In onderwijs, werk, jongerencultuur, infrastructuur, zodat radicalisme sterft als zaad op een rots. Die rots, dat zijn onze westerse waarden en vrijheden die in Parijs aangevallen zijn.

De grootste overwinning die we op de terroristen kunnen bereiken, is dat we slagen in onze multiculturele, tolerante en vrije samenleving. Daarvoor zullen we moeten vechten. Hier en daar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234