Donderdag 23/01/2020
Hugo Camps. Beeld Bob Van Mol

Column

Het is onuitstaanbaar dat er met dedain wordt neergekeken op handenarbeid

Dissidentie mag ook. Onder die vlag vaart Hugo Camps

In de krant lees ik dat vakscholen in een razend tempo leeglopen. Het aantal inschrijvingen voor tso- en bso-opleidingen is gezakt tot 44.194 leerlingen in 2016. Alsof werk in de bouwsector, de textielnijverheid, houtbewerking en elektriciteit het schurft van minderwaardigheid heeft. Het bacchanaal van de kenniseconomie blijft maar sporen van vernieling aanrichten. In een complot van onderwijs, werkgevers, interimkantoren… De ouders zijn ook niet vrij van schuld.

Op de arbeidsmarkt heerst een selectieve prestigemoraal. Voor de vreugde van een ambacht wordt niet uitbundig geronseld. Alsof ook de arbeidsmarkt cultureel en sociaal op te delen is in hoge en lage normen. Hoog en laag bestaan niet in de welvaartsstaat, het is een continuüm van scholing en arbeid, zorg en lef, rust en vermaak. Er worden geen afzonderlijke prijzen uitgereikt, al slaat de nimbusindustrie ook hier toe onder de karwats van marketeers.

De vreugde van het ambacht wordt getemperd door een misplaatst gevoel van minderwaardigheid. De bouwvakker, houtbewerker en lasser worstelen weleens met de schimmel van tweederangsburgers. Elk beroep kent zijn eigen troosteloosheid. Je zal dezer dagen maar als daklegger in de weer zijn terwijl de storm de pannen uit je handen raast. 

Maar algemener gaat handenarbeid nog gepaard met een blij gemoed. Mijn glazenwasser hangt de hele tijd fluitend tegen het raam, als hij al niet zingt. Iedere keer brengt hij vreugde mee. Zelf zegt hij dat hij het mooiste vak van de wereld beoefent. Altijd andere mensen, altijd praatjes vaak met koffie, altijd gewenst. Zijn wapens: een glimlach, een zeemvel en een emmer water. Hoe pretentieloos kan geluk zijn. 

Op de steigers van een bouwwerf weerklinkt bijna altijd muziek. Of de vrolijke jongens fluiten de dames achterna of ze brullen mee met André Hazes. Het mag dan geen cantate van Bach zijn, je slaat als toehoorder onbewust mee aan het neuriën. Alleen bij ketelmuziek uit een transistor haak ik af.

Trots op gouden handen

De arbeidsmarkt schreeuwt om handenarbeid. Mensen trotseren eindeloze wachttijden voor een elektricien. De vakman zorgt ervoor dat het leven blijft draaien. Even een nieuw lampje en we kunnen weer lezen. Het leven gaat zijn gang bij de gratie van ambachtslui. Daarom is het zo onuitstaanbaar dat er met dedain wordt neergekeken op handenarbeid. De bijdrage van ambachtsmannen aan de samenleving is veel existentiëler dan het geneuzel van Freud ooit geweest is. Alleen zijn ze niet erg geoefend in het formuleren van betekenis en geluk. Dat moeten anderen doen.

Een doktersgezin uit de buurt heeft twee zonen, een studeert geneeskunde, de ander is elektricien. Er is geen enkele schaamte voor de ambachtsman van de familie, die zich ontwikkelt als een echte ondernemer. In die kringen wordt een diploma anders nog gezien als een brevet van beschaving en goed gedrag, maar daar heeft de elektricien geen last van. Zijn ouders zijn trots op zijn gouden handen, ook in het besef dat zijn dienstbaarheidsfactor voor de samenleving hoog is.

 Dat de vakscholen leeglopen, heeft meer te maken met de nonchalance van het onderwijs dan met de minderwaardigheid van het ambacht. Ook het onderwijzend personeel van vakscholen lijdt aan identiteitsschaamte en minderwaardigheid. Alsof het herstel van een krukas niet evenveel vooruitgangsgeloof in zich draagt als een verhaaltje van Piketty. Maar vind maar eens een directeur van een vakschool die dat nog hardop durft te zeggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234