Zaterdag 22/02/2020

Opinie

Het is nu officieel: het leven van een kunstenaar is overleven

Tim Taveirne.Beeld Thomas Sweertvaegher

Tim Taveirne is freelance acteur en schrijver voor theater en televisie.  

Toen ik in 2012 de opleiding Drama aan KASK begon, nam ik mezelf voor om over geld of werk niet te zeuren. Ik wist immers waaraan ik begon. Ik koos voor een sector die ondanks de kwaliteit en het talent weinig middelen had om zichzelf verder te ontwikkelen. Pas na hard en geduldig werken, wat tegenwoordig lobbyen en netwerken betekent, zou ik mijn plaats in het kunstenlandschap kunnen innemen. Geld verdienen was nog iets anders. Dat ik met deze voornemens aan mijn opleiding begon was veelzeggend. Tegenwoordig geef ik zelf les in het kunstonderwijs aan jongvolwassenen die straks misschien op een kunstenhogeschool en later in datzelfde werkveld terechtkomen. Ze zijn kritisch en optimistisch. Maar ze vragen me ook hoe de kunstensector nu precies werkt. Want hun ouders zeggen “dat ze straks geen werk zullen vinden”.

Efficiëntiedenken

Elk jaar leveren theaterscholen nieuwe acteurs, regisseurs, schrijvers en theatermakers af. Ik heb van dichtbij gezien dat de docenten op die scholen nooit hun uren tellen. Hun engagement is groter dan wat ze er eigenlijk aan moeten verdienen. Ik heb dat altijd een vorm van vreedzaam verzet gevonden. In een samenleving waar cultuur, economie, onderwijs en politiek worden gedomineerd door efficiëntiedenken waren mijn docenten een toonbeeld van onmeetbaar en onvoorwaardelijk geloof in de kwaliteiten en het potentieel van elke student, in de kunsten tout court.

Ik ben in 2017 afgestudeerd en ben nu twee jaar aan het werk. Als freelance acteur, schrijver en theatermaker. Je kunt maar beter zo veel mogelijk zijn. Helaas is dat niet altijd een bewuste keuze. Overleven als kunstenaar bestaat er tegenwoordig in dat je je zo goed mogelijk probeert te schikken naar alle kansen die zich aandienen, de vragen die men stelt. Je zegt ‘ja’ of ‘nee’, wetende dat niet elke kans de garantie biedt op een loon waarmee je je huur zal kunnen betalen. Ik speel, ik schrijf, ik maak, ik geef les (dat laatste is mijn bestbetaalde job tot nu toe).

Ik kijk naar mijn vrienden – beloftevolle acteurs, makers, critici en schrijvers, kunstenaars – en zie mensen die noodgedwongen acht uur per dag in een koffiebar of winkel moeten werken om te kunnen overleven. Kunst is iets voor na die uren waarin ze noeste arbeid hebben verricht. Ze werken ’s avonds of ’s nachts, in de weekends en op feestdagen, aan de voorstelling die ze willen maken of het boek dat ze willen schrijven. Ze schuimen audities af. Ik denk dat er weinig sectoren zijn waarin audities of sollicitaties zo vaak zo weinig opleveren. Ik zie vrienden die ondanks hun expertise en talent tegen de beperkingen van hun eigen tijd en ruimte aanlopen. Een dag telt nog altijd maar 24 uur. Residenties bieden misschien goede werkomstandigheden, de brede ondersteuning blijft vaak uit. Ik zie vrienden opdraven in commercials op billboards, in magazines en op sociale media. Ze subsidiëren zichzelf, misschien niet altijd vanuit artistieke overwegingen. Artisticiteit is een duur woord. En we hebben al zo weinig geld.

Beklemmende stilte

Ik leef sinds twee jaar van project tot project, vaak onderbetaald of soms zelfs niet betaald. Die projecten helpen me als kunstenaar misschien bij de ontwikkeling van een eigen vakmanschap, de verhouding tussen werk en inkomen is grondig verstoord. Projectsubsidies bieden de mogelijkheid om in gezonde, veilige omstandigheden nieuw werk te creëren. Ik gebruik bewust het woord ‘veilig’ omdat ik me zorgen maak over de leefomstandigheden waarin de kunstenaars van vandaag en morgen terechtkomen. Helaas was die subsidievorm de laatste jaren al voorbehouden voor een exclusieve groep van kunstenaars, wie ik die middelen uiteraard gun.

Ik vraag me af wat er straks, na die vermindering van 60 procent, nog overblijft. Ik stel me bij wijze van denkoefening even alle podia of toneelscènes voor waar onze kunstenaars kind aan huis zijn. Zalen over de hele wereld. De beklemmende stilte wanneer er jarenlang, avond na avond, geen kunstenaars, geen lichamen en stemmen meer zijn om ons iets anders te tonen dan wat we al kennen.

De kunstenaar krijgt vaak het verwijt vanuit een linkse ‘bubbel’ te opereren. Met alles wat nu op tafel ligt, alle cijfers en analyses, geloof ik dat de beleidsmakers en politici zelf een aangename cocon hebben gecreëerd waar ze niet zo snel willen uitbreken. Het is 11 november, een officiële feestdag. Terwijl de meeste mensen betaald thuis zijn, wordt op veel plaatsen in Vlaanderen gratis gerepeteerd, geschreven, gespeeld, vergaderd, nagedacht. Het woord is aan ons.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234