Woensdag 30/11/2022

OpinieSamira Atillah

Het is niet onmogelijk de cokemarkt te reguleren, zoals met alcohol en sigaretten is gebeurd

De politie komt met een explosievenhond ter plaatse na een aanslag in Antwerpen-Noord. Beeld Marc De Roeck
De politie komt met een explosievenhond ter plaatse na een aanslag in Antwerpen-Noord.Beeld Marc De Roeck

Samira Atillah is journaliste bij deze krant.

Samira Atillah

Afgelopen week waren er in Antwerpen verschillende incidenten die mogelijk gelinkt worden aan het drugsmilieu. Wie goed heeft opgelet, telt deze zomer al tientallen feiten in de Scheldestad.

Het ritueel is steeds hetzelfde. Midden in de nacht ontploft er een granaat, ofwel tegen een deur of een gevel, ofwel onder een auto. Binnen de paar minuten is de lokale politie aanwezig. Even later komt ontmijningsdienst DOVO om te zoeken naar eventuele onontplofte munitie. En vervolgens komt ook de federale gerechtelijke politie om de nodige vaststellingen te doen. Tot slot verklaart het parket dat er enkel ‘materiële schade’ is, en dat het waarschijnlijk gaat over een afrekening in het drugsmilieu.

De volgende ochtend verschijnt er een artikel in de krant, dat met elke explosie kleiner wordt en geschreven is door een steeds jongere journalist – om maar te zeggen dat het drugsgeweld gewoon al jaren doorgaat. De strijd tegen drugs moet worden gevoerd, herhaalde Antwerps burgemeester Bart De Wever (na lang stilzwijgen) in Terzake. “Niet omdat je hem kan winnen, maar omdat je hem moet voeren. Wij dweilen met de kraan open, maar wij moeten dweilen.”

Een eettent wordt opgerold, jongeren worden gearresteerd, een stoer persbericht wordt uitgestuurd. Dat doet het geweld niet stoppen en houdt de drugs die door de Antwerpse haven stromen niet tegen. “We zijn halverwege het jaar en we kunnen nu al vaststellen dat cocaïne Antwerpen blijft overspoelen. Er werd ondertussen al 35.833 kilogram cocaïne in beslag genomen”, blijkt uit recente cijfers van de FOD Financiën.

Dat is mooi, maar het prikt omdat blijkt dat er al jarenlang bespaard wordt op de douane, die onder meer containers controleert op de aanwezigheid van drugs in de Antwerpse haven. “De besparingen duren nu al vijftien jaar en richten simpelweg schade aan binnen de douane”, klonk het vorig jaar nog bij het ACV. De Wever wijst naar anderen, maar wie bepleit sinds jaar en dag begrotingsorthodoxie en besparingslogica?

Stedelijk geweld

Vandaag zien we de reeds voorspelde reacties van de onderwereld op de fameuze war on drugs: afrekeningen aan de lopende band en rondvliegende kogels in de stad. Want het punt is dat de war on drugs nooit kan worden gewonnen, zolang er met drugs grof geld kan worden verdiend.

Volgens de Global Commission on Drug Policy gebruikten er in 2018 naar schatting 269 miljoen mensen wereldwijd voornamelijk marihuana, cocaïne en amfetaminen. De drugshandelwaarde wordt geschat op 500 miljard dollar: een illegale drugsmarkt dus die blijft bloeien. Bovendien stelt de commissie dat deze aanpak “negatieve onbedoelde gevolgen heeft voor wereldwijde ontwikkelingsdoelstellingen”, zoals meer stedelijk geweld en de massale opsluiting van dealers en verslaafden.

Dat laatste is belangrijk, want wie het drugsgerelateerde geweld wil stoppen zal niet meer drugs in beslag moeten nemen, maar zal drugs uit de criminele sfeer moeten halen om daardoor de ondergrondse geldstromen droog te leggen. Want drugs zijn een verslaving. De overheid zou, net zoals alcohol, sigaretten en methadon, marihuana of zelfs cocaïne kunnen beheren en verkopen. Dan hoeven verslaafden niet op zoek te gaan naar drugs bij louche mensen die het niet erg vinden om een kogel af te vuren, zolang ze hun centjes maar hebben.

Ook zal er meer budget moeten gaan naar de hulpverlening van drugsverslaafden en dat kan op verschillende manieren. In Brussel opende zopas nog Gate, de eerste druggebruikersruimte daar, in navolging van Luik. Daar kunnen verslaafden onder medische begeleiding drugs gebruiken. Verschillende experts zijn in zekere mate fan, maar dan voor softdrugs. Zoals econoom Paul De Grauwe, die eerder al pleitte voor een systeem waarbij de productie en distributie van cannabis gecontroleerd kunnen worden toegelaten door bijvoorbeeld ‘cannabis social clubs’ te organiseren, zoals in Spanje.

Of we kunnen kijken naar Portugal, dat sinds 2001 het eerste land werd dat het bezit en gebruik van een kleine hoeveelheid drugs legaal maakte. Verslaafden die betrapt worden krijgen “een waarschuwing, een kleine boete of moeten voor een lokale commissie verschijnen waar ook een arts, een advocaat en een maatschappelijk werker het hebben over behandeling, schadebeperking en andere diensten”, staat er in een artikel van The Guardian. “Daardoor daalden in Portugal het problematische druggebruik, het aantal doden door overdosissen, drugsgerelateerde criminaliteit en het aantal opsluitingen drastisch.”

Andere visies zijn alvast het overwegen waard, zoals blijkt uit een opinie in Het Parool. “Als je een product illegaal maakt, geef je als overheid de sleutel aan de criminaliteit. Je hebt geen zeggenschap meer over productie, de prijs, afvalverwerking of het vermogen dat de criminelen opbouwen”, wordt drugsonderzoeker Ton Nabben geciteerd. In diezelfde opinie wordt ook geopperd om cocaboeren te betrekken door cocaïne “direct te importeren vanuit een samenwerkend producerend land, zoals Colombia. Daarmee snijden we een enorme hoeveelheid aan onnodige, kostbare en gewelddadige distributiekanalen af”, zegt criminoloog Damián Zaitch.

Het is dus níét onmogelijk de cokemarkt te reguleren, zoals met alcohol en sigaretten is gebeurd. Het zijn alvast pistes die stof leveren tot debat, want een ander beleid is noodzakelijk. Geef toe: wie gelooft nu dat je met een Bearcat door Antwerpen kan bollen en alle drugsbendes kan oprollen?

Samira Atillah:
Samira Atillah: "Wie het drugsgerelateerde geweld wil stoppen, zal niet meer drugs in beslag moeten nemen."Beeld Wouter Van Vooren

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234