Vrijdag 20/09/2019
Barbara Debusschere. Beeld DM

Standpunt

Het is niet omdat je rechts stemt dat je IQ of EQ lager is

Barbara Debusschere is journalist.

Hoe kan het toch dat politici die floreren in simplistische en autoritaire slogans, zwart-wit-denken, fake news en agressie tegenover wie ‘anders’ is vandaag schijnbaar aan de winnende hand zijn, van Trump tot Dries Van Langenhove, van Bolsonaro tot Tom Van Grieken?

Lees ook:

Nieuwe studie: wie minder empathisch is, denkt vaker rechts.

Er waaide ons al een bibliotheek aan antwoorden toe. Ontzuiling en ontkerkelijking en bedreigingen zoals migratie en terreur doen mensen snakken naar ‘sterke’ leiders die ons beschermen. Ergernis over oudbakken partijen met oudbakken recepten geven foertstemmen. Sociale media zouden narcisme aanwakkeren, waardoor we narcisten aan de macht helpen. Ook zouden ze ons het idee serveren dat wij gelijk hebben en dat feiten relatief zijn en zo te deleten als ze niet in ons kraam passen. Waardoor we aangetrokken raken door machthebbers die daar de verpersoonlijking van lijken.

Veel daarvan is interessant giswerk.

De Gentse professor Alain Van Hiel, vooraanstaand expert in deze materie, komt met een stuk antwoord dat wel bewezen is. Zijn onderzoek toont hoe de aantrekkingskracht tot de rechtse ideologie diep in mensen geworteld zit. Wie cognitief maar ook emotioneel minder intelligent is – namelijk slechter in empathie en emoties beheersen en herkennen – is meer geneigd om zich te onderwerpen aan autoritaire leiders en om vijandig te staan tegenover ‘de ander’ – twee hoofdkenmerken van (uiterst) rechts.

Het is erg makkelijk maar ook erg onwetenschappelijk om dit samen te vatten als: rechtse mensen zijn cognitief en emotioneel minder bekwaam. De onderzoekers zien een verband dat telkens weer terugkomt, maar het is niet oorzakelijk. Het is dus niet omdat je rechts stemt dat je per definitie minder scoort op IQ en EQ.

Vier lessen

Relevanter is het om hier vier lessen uit te trekken.

Eén: (extreem)rechtse politieke strategen kennen dit soort inzichten en het is geen toeval dat hun slogans vaak simplistisch zijn en gericht op autoritair leiderschap en haat tegenover wie ‘anders’ is, zoals de migrant, de klimaatactivist, de Waal of Mexicaan. Steve Bannon en de mensen achter Schild en Vrienden blazen op die hondenfluitjes om zoveel mogelijk mensen die daar emotioneel gevoelig aan zijn aan te trekken.

Twee: net omdat dit op een diep niveau speelt, ketsen ‘redelijk debat’, feiten, nuance doorgaans af.

Drie: daar kan links fatalistisch van worden, maar het is allerminst een goed idee om dan maar dezelfde toer op te gaan. De linkse mens knapt af op deze hondenfluiten.

Vier: we hoeven echt niet zo verbaasd te doen over de vraag waarmee dit stukje begon. In een democratie moeten ideeën botsen en is het gezond dat er op alle flanken flink uitgedaagd wordt. Maar wanneer niet alleen (extreem)rechtse politici zelf maar ook sommige media en invloedrijke publieke figuren meer en meer oorverdovend op net deze hondenfluiten blazen en ‘wij’-versus-‘zij’-denken aanmoedigen, dan is het normaal dat meer mensen daarheen lopen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234