Woensdag 13/11/2019

Opinie

Het is niet mooi of lelijk, neen, het is Stephan Vanfleteren

Stefan Vanfleteren in het FOMU. Beeld Klaas De Scheirder

Johan De Vos is fotorecensent en schrijver. Hij is auteur van het boek Charleroi - het is altijd iets 

De foto’s van Stephan Vanfleteren zijn monumentaal en hij is het zelf ook. Een expositie met een overzicht van zijn werk in het FOMU is dé gebeurtenis in de Belgische fotowereld. Iets als Eddy Merckx die weer eens de Tour wint. Groot nieuws.

Het moet lukken, zijn portret van Eddy Merckx, scheef kijkend, gescalpeerd door de bovenrand en met het woord ‘Molteni’ vettig midden in beeld is zowaar het bekendste monument voor Eddy. Meer dan een standbeeld. Stephan Vanfleteren steekt zijn foto’s niet in zijn broekzak, ze zijn overal en maken deel uit van ons collectief beeldgeheugen. Hij fotografeerde koningin Beatrix der Nederlanden in een strak close-upformaat, alweer gescalpeerd, zonder het onderste van haar kin, maar inclusief alle rimpels, koninklijke pukkels en kloven. Schaamteloos confronterend. En wat blijkt: haar ogen lachen naar de fotograaf. Het portret was aanleiding voor onrust bij de Nederlandse bevolking.

Een onderschat element bij het fotograferen van levende mensen is hun zichtbare relatie met de fotograaf. Het betovert een gezicht. Op dat punt bezit Stephan Vanfleteren twee bijzondere eigenschappen. Ten eerste: hij is een bekende Vlaming, en ten tweede: een schone man. Dat bekend zijn, speelt bij het fotograferen van collega-bekenden, ze zijn geflatteerd en welwillend omdat hij het is. Zo fotografeert hij hen letterlijk en figuurlijk vanop gelijke hoogte. Zie de koningin, Eddy en zowat alle BV’s van dit land. Dat hij een schone man is (groot, bebaard, flinke haardos en doordringende blik) helpt hem bij het kweken van een goede relatie met de mensen van de straat, de oude visser, de flandrien, de dakloze in Charleroi. En er is ook nog dit, zijn gevoel voor taal. Hij kan het beste zelf zijn tentoonstellingen inleiden. Zo verovert hij ook de harten van de meerderheid van onze bevolking die – misschien helaas – vooral met het geschreven en gesproken woord is opgeleid.

Monumentaal zwart-wit

En dan, hij fotografeert in zwart-wit. De mensen zeggen ‘zwart-wit is altijd schoon’. Ik geloof dat niet. Het is nooit ‘altijd’. Maar het zwart-wit van Stephan is specifiek. Het is monumentaal zwart-wit. Met groot contrast en toch niet zwart-zwart en wit-wit. Dit is zijn grote sterkte en tevens een technisch hoogstandje. Onnavolgbaar. Ik herinner me een landschap dat hij fotografeerde in Charleroi, van hooguit bij hoog zonlicht, met terrils in de verte, industriële installaties, het glimmende water van de Samber, de donkerte aan de oever. Niettegenstaande het felle zonlicht leek het beeld somber en zelfs nachtelijk. Dat is niet mooi of lelijk, neen, het is Stephan Vanfleteren. Hij maakt foto’s, die het anekdotische overstijgen en al snel de allure krijgen van een icoon.

Maar eerst moeten we die tentoonstelling zien, de foto’s in een ander formaat en een andere volgorde, nieuw werk, het onverwachte. Foto’s zijn vaak ook objecten met voelbare materie. En ze veranderen vaak nog terwijl je ernaar kijkt. We zijn benieuwd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234